Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (sprawozdawca) Sędziowie NSA Marek Stojanowski NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta W. a Burmistrzem Miasta i Gminy S. przez wskazanie organu właściwego do rozpatrzenia wniosku E. G. o umieszczenie w domu pomocy społecznej postanawia: wskazać Burmistrza Miasta i Gminy S. jako organ właściwy w sprawie.

PISMEM Z 2 MARCA 2026 R. PREZYDENT MIASTA W. WYSTĄPIŁ DO NACZELNEGO SĄDU ADMINISTRACYJNEGO Z WNIOSKIEM O ROZSTRZYGNIĘCIE SPORU O WŁAŚCIWOŚĆ ZAISTNIAŁEGO MIĘDZY TYM ORGANEM A BURMISTRZEM MIASTA I GMINY S. W SPRAWIE WSKAZANIA ORGANU WŁAŚCIWEGO DO ROZPATRZENIA WNIOSKU E. G., DALEJ: ZAINTERESOWANA, O UMIESZCZENIE W DOMU POMOCY SPOŁECZNEJ PRZEZ WSKAZANIE ORGANU PRZECIWNEGO JAKO WŁAŚCIWEGO W SPRAWIE.

W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, że zainteresowana od co najmniej 1 sierpnia 2025 r. nieprzerwanie mieszka u córki w K., gmina S. W. odwiedziła po raz ostatni w Wigilię Bożego Narodzenia z jednodniową wizytą u syna. Między sierpniem a październikiem 2025 r. przebywała trzy tygodnie we W. u syna, który z uwagi na częste wyjazdy i delegacje nie jest w stanie zapewnić opieki matce. W ocenie organu pobyt zainteresowanej w gminie S. oraz uzyskanie z tamtejszego organu opieki wytchnieniowej wskazują, że to w tej gminie znajduje się jej centrum życiowe. Sama zainteresowana w wywiadzie środowiskowym również oświadczyła, że od lutego 2025 r. jej miejscem zamieszkania jest K., gmina S. Wnioskodawca podkreślił także, że o miejscu zamieszkania zainteresowanej nie decyduje ani adres zameldowania we W. ani fakt posiadania mieszkania własnościowego w tym mieście.

W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Miasta i Gminy S. wniósł o wskazanie Prezydenta Miasta W. jako organu właściwego w sprawie. Uzasadniając swoje stanowisko, wskazał, że pobyt zainteresowanej w gminie S. ma charakter tymczasowy, a centrum jej życiowe znajduje się we W., gdzie posiada mieszkanie własnościowe i jest zameldowana na pobyt stały. Podkreślił, że opieka nad zainteresowaną jest wykonywana naprzemiennie przez syna i córkę, przy czym pobyt u córki związany jest z pogorszeniem stanu zdrowia i koniecznością korzystania z opieki innych osób i niemożliwością zapewnienia opieki przez syna z powodu częstych wyjazdów i delegacji. W ocenie Burmistrza okoliczności zmiany miejsca pobytu nie dają podstaw do uznania, że nastąpiła zmiana miejsca zamieszkania zainteresowanej na gminę S. Jego zdaniem również przyznanie opieki wytchnieniowej mającej charakter doraźny i związany z miejscem aktualnego pobytu nie może świadczyć o zmianie miejsca zamieszkania zainteresowanej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, dalej: p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzyga spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Rozpoznając wniosek Prezydenta Miasta W., należy podkreślić, że ma on na celu rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy tym organem a Burmistrzem Miasta i Gminy S. Obydwa organy uznają się bowiem za niewłaściwe do rozpatrzenia wniosku o umieszczenie zainteresowanej w domu pomocy społecznej.

Mając na uwadze przedmiot sporu, należy wskazać, że zgodnie z art. 59 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2025 r. poz. 1214, z późn. zm.), dalej: u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Jednocześnie w myśl art. 101 ust. 1 u.p.s. właściwość miejscową gminy ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie.

Zauważyć przy tym należy, że wprawdzie przepisy ustawy o pomocy społecznej nie definiują pojęcia "miejsce zamieszkania", o którym mowa w art. 101 ust. 1 u.p.s., jednakże w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, że pojęciu temu należy przypisać znaczenie, jakim posługuje się art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 2025 r. poz. 1071, z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O uznaniu konkretnej miejscowości za miejsce zamieszkania danej osoby decyduje takie przebywanie na danym terenie, które posiada cechy założenia tam aktualnego ośrodka jej osobistych i majątkowych interesów (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OW 212/21). Samo zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, czy fakt posiadania mieszkania własnościowego w określonej miejscowości nie przesądzają o zamieszkaniu w rozumieniu prawa cywilnego i są okolicznościami prawnie nieistotnymi z punktu widzenia przywołanej definicji. Miejscem zamieszkania jest zatem miejsce, w którym określona osoba faktycznie przebywa i w którym aktualnie koncentrują się jej sprawy życiowe.

W rozpoznawanej sprawie zainteresowana w związku z pogorszeniem stanu zdrowia przebywa w K., gmina S., u córki, z której pomocy korzysta. Wcześniej zainteresowana korzystała z pomocy obojga dzieci, ale z uwagi na liczne wyjazdy służbowe i delegacje syna nie był on w stanie sprawować opieki nad zainteresowaną. Nie sposób przy tym uznać, że miejscem zamieszkania zainteresowanej wymagającej opieki w sprawach życiowych jest inna miejscowość niż miejsce zamieszkania jej faktycznego opiekuna.

W konsekwencji powyższego za organ właściwy w sprawie należało uznać Burmistrza Miasta i Gminy S.

Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 4 oraz art. 15 § 1 pkt 4 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.