Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Aleksandra Rynduch-Szczawińska po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od maja do grudnia 2011 r. postanawia: odmówić wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

Wnioskiem, uzupełnionym na formularzu PPF w dniu 21 listopada 2017 r., skarżący R. B. zwrócił się o przyznanie w niniejszej sprawie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych (w tym wpisu od skargi w kwocie 1.585 zł).

Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, złożonego pod rygorem odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, o której mowa w art. 233 § 1 w związku z § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. – Kodeks karny (Dz. U. Nr 88, poz. 553 ze zm.) wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z małżonką, z którą mają na utrzymaniu małoletnie dziecko. Małżonkowie uzyskują dochody z wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 3.000 zł netto, które w całości przeznaczają na koszty utrzymania (m.in. opłaty za media i wyżywienie). Wnioskodawca nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, jego małżonka jest współwłaścicielem domu (w 2/3 części), którego powierzchni ani wartości wnioskodawca nie podał.

W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Zgodnie z brzmieniem art. 245 § 3 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.

Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione.

Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

Na podstawie wskazanego przepisu referendarz sądowy zarządzeniem z dnia 4 grudnia 2017 r. wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących dokumentów źródłowych: a) odpisów wszystkich złożonych przez wnioskodawcę i jego małżonkę zeznań podatkowych za rok 2016 (PIT-28, PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), a w przypadku ich niezłożenia za ww. rok stosownych zaświadczeń w tym przedmiocie z właściwego urzędu skarbowego, b) zaświadczenia od pracodawców wnioskodawcy i jego małżonki o wysokości ich średniego wynagrodzenia netto za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z informacją o wysokości dokonywanych potrąceń, c) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rachunków bankowych (rachunków bieżących, rachunków oszczędnościowych, rachunków lokat, w tym kont i lokat dewizowych), obrazujących historię i salda tych rachunków w okresie ostatnich trzech miesięcy, a w przypadku ich nieposiadania złożenia przez każdą z ww. osób stosownego oświadczenia w tym przedmiocie, d) oświadczenia, czy jest względem wnioskodawcy lub jego małżonki prowadzone postępowanie egzekucyjne, a jeżeli tak – przedłożenia dowodów dotyczących egzekucji prowadzonej obecnie z ich majątków, w szczególności obrazujących aktualną wysokość egzekwowanych należności oraz rodzaj zastosowanych środków egzekucyjnych, e) dokumentów obrazujących wysokość wymagalnych zobowiązań finansowych wnioskodawcy i jego małżonki (wobec ZUS/KRUS, urzędu skarbowego, kontrahentów, instytucji finansowych, dostawców mediów i innych podmiotów), f) dokumentów obrazujących wysokość poniesionych w okresie ostatnich trzech miesięcy kosztów utrzymania (dowodów zapłaty za czynsz, energię elektryczną, gaz, wodę i odprowadzanie ścieków, wywóz odpadów, ogrzewanie, itp.). Wnioskodawca został też poinformowany, że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy.

Powyższe wezwanie, wobec niemożności jego doręczenia wnioskodawcy, zostało złożone w placówce pocztowej w dniu 7 grudnia 2017 r., o czym zawiadomienie zostało pozostawione przez doręczyciela w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Ponowne awizowanie przesyłki nastąpiło w dniu 15 grudnia 2017 r., ale nie została ona podjęta przez adresata i powróciła do nadawcy. W tej sytuacji uznać należało, iż wezwanie zostało wnioskodawcy doręczone w trybie art. 73 p.p.s.a. Przepis ten stanowi (w § 4), że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego okresu, na jaki składa się przesyłkę w placówce pocztowej.

Tym samym należało przyjąć, że wezwanie doręczono wnioskodawcy w dniu 21 grudnia 2017 r., a zakreślony dla przedłożenia dokumentacji źródłowej termin upłynął bezskutecznie z dniem 28 grudnia 2017 r. Wnioskodawca nie wykonał bowiem nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnego z wymienionych dokumentów, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych.

Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący.

Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy.

W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.