Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień Sędziowie: Sędzia NSA Marek Stojanowski (sprawozdawca) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.W. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1945/23 ze skargi kasacyjnej J.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 1746/22 w sprawie ze skargi J.W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 20 maja 2022 r. nr DLI-IV.7615.347.2021.MO postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

Pismem z 24 lutego 2026 r. (data prezentaty Sądu) J.W. (dalej także: "skarżący") wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sprawie o sygn. akt I OSK 1945/23. Skarżący wniósł o stwierdzenie przewlekłości postępowania prowadzonego przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 1945/23, dokonanie oceny terminowości i prawidłowości czynności podejmowanych na poprzednich etapach postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości w D.B. i K.D., stwierdzenie że całkowita przewlekłość postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody na ww. działkach wynosi [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni i trwa nadal, zobligowanie Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpatrzenia skargi kasacyjnej złożonej w ww. sprawie oraz przyznanie na jego rzecz kwoty [...] złotych.

W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił stan faktyczny sprawy, podnosząc przy tym, że skarga kasacyjna została złożona do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 30 czerwca 2023 r. i do tej pory Naczelny Sąd Administracyjny nie rozpoznał sprawy ani nie wyznaczył terminu rozprawy, pomimo że łącznie postępowanie w sprawie trwa od [...] lat, [...] miesięcy i [...] dni.

Z akt sprawy wynika, że skarga kasacyjna J. W. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie 30 czerwca 2023 r. r. Zarządzeniem z tego samego dnia odpis skargi kasacyjnej doręczono pozostałym stronom postępowania. Zarządzeniem z 6 lipca 2023 r. stwierdzono brak podstaw do zastosowania art. 179a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. dalej: "ppsa"). Zarządzeniem z 10 sierpnia 2023 r. akta sprawy wraz ze skargą kasacyjną przedstawiono Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. Akta sprawy wpłynęły do Naczelnego Sądu Administracyjnego 16 sierpnia 2023 r. i tego samego dnia sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I OSK 1945/23.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że w takim postępowaniu nastąpiła przewlekłość w rozumieniu tej ustawy, istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14).

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 16 sierpnia 2023 r. Po prawidłowym i niezwłocznym wykonaniu czynności wstępnych, sprawa została skierowana do oczekujących na wyznaczenie terminu rozprawy. Od momentu wpływu skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego do dnia wniesienia skargi na przewlekłość postępowania upłynęło ponad 30 miesięcy, czas trwania postępowania kasacyjnego przekroczył zatem 12 miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy. Pamiętać jednak należy, że czas oczekiwania na rozpoznanie sprawy nie jest zależny tylko od czynności sądu, lecz przede wszystkim od bardzo dużej ilości składanych skarg kasacyjnych w zestawieniu z ograniczoną ilością możliwych terminów posiedzeń oraz ograniczonymi możliwościami kadrowymi Naczelnego Sądu Administracyjnego. Stosownie do § 25a ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 4 lipca 2020 r. – Regulamin Naczelnego Sądu Administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 805, dalej: "regulamin"), sprawy rozpatrywane w składach trzyosobowych przewodniczący wydziału przydziela sędziom w drodze losowania, w ramach symboli spraw należących do właściwości wydziału orzeczniczego, w którym orzekają, z uwzględnieniem specjalizacji orzeczniczej sędziów, zgodnie natomiast z ust. 4 powyższego przepisu, pula spraw wyznaczonych do losowania obejmuje sprawy z uwzględnieniem kolejności ich wpływu. Kategorie spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu wymienione są w § 26 ust. 2 regulaminu, ponadto stosownie do § 26 ust. 5 regulaminu Prezes Izby może w uzasadnionych przypadkach zarządzić rozpoznanie sprawy lub określonych spraw poza kolejnością wpływu, po uprzednim uzgodnieniu z przewodniczącymi wydziałów. Rozpoznawana sprawa nie należy do żadnej z kategorii o których mowa w § 26 ust. 2 regulaminu, żadne przepisy ustaw szczególnych nie nakładają na Naczelny Sąd Administracyjny obowiązku jej rozpoznania poza kolejnością wpływu, zaś skarżący nie składał wniosku w tym przedmiocie. Podkreślić także należy, że w skardze kasacyjnej zawarto wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie, co znacząco wydłuża termin oczekiwania na rozpoznanie sprawy.

Sam fakt, że łącznie postępowanie w sprawie trwa ponad [...] lat nie obliguje Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania złożonej skargi kasacyjnej niezwłocznie. Jakkolwiek tak długi okres oczekiwania na zakończenie sprawy co do istoty może budzić zrozumiałe wątpliwości strony, to jednak na podstawie przepisów ustawy ocenie może podlegać wyłącznie przewlekłość sądu, a nie organu administracji publicznej – i to wyłącznie w jednym konkretnym postępowaniu sądowym, nie zaś we wszystkich postępowaniach które kiedykolwiek były prowadzone w tym samym przedmiocie. W tym stanie sprawy, choć czas oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy istotnie jest znaczący, nie może jednak świadczyć o przewlekłości w czynnościach Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zgodnie z regulaminem przed powyższą sprawą na dostępne terminy rozpraw kierowane były bowiem sprawy o wcześniejszej dacie wpływu, sprawy z urzędu należące do kategorii spraw rozpoznawanych poza kolejnością wpływu oraz sprawy w których został uwzględniony wniosek o ich rozpoznanie poza kolejnością wpływu. Składowi orzekającemu z urzędu jest wiadomym, że zgodnie z kolejnością wpływu okres oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy w Wydziale I Izby Ogólnoadministracyjnej Naczelnego Sądu Administracyjnego przekracza obecnie 36 miesięcy, a zatem nie sposób dopatrzyć się jakiegokolwiek stopnia zawinienia w procedowaniu sprawy przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.