Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Barbara Pasternak (spr.) Sędziowie: WSA Halina Jakubiec WSA Janusz Kasprzycki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi A. B. i J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 października 2019 r. ([...]) w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania 1. uchyla zaskarżone postanowienie; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżących kwotę 240 zł (słownie dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Uzasadnienie:

Pismem z dnia 11 maja 2019 r. A. B. działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. K. wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o wznowienie postępowania "w związku z art. 145 §1 i 5 kpa i 227 kpa" w sprawach J. K. i A. B. zakończonych decyzjami decyzji GOPS, od których wnoszono odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego na przestrzeni ostatnich 5 lat.

Jak podał w dniu 7 maja 2019 r. uzyskał informację dotyczącą nieprawidłowego zapoznania się z aktami ww. spraw przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, które "nie zażądało w sposób właściwy całości akt sprawy". Informacje z dnia 7 maja 2019 r. potwierdził inny pracownik socjalny MOPS w dniu 10 maja 2019 r., który wskazał, że do SKO były przesyłane jedynie te dokumenty które dotyczyły odwołania od wydanych decyzji , a nie całe akta sprawy , w ten sposób organ odwoławczy nie mógł zbadać kwestii podnoszonych przez odwołujących się.

Pismem z dnia 17 czerwca 2019 r. A. B. uzupełnił ww. wniosek, wnosząc o zbadani jego spraw począwszy od czerwca 2018 r.

Pismem z dnia 16 sierpnia 2019 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze

wezwało A. B. działającego w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik o uzupełnienie wniesionego podania przez sprecyzowanie przyczyn wznowienia postępowania co do każdej sprawy z osobna oraz wskazanie w jakiej dacie powzięto wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania, wszystko w terminie 7dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem pozostawienia podania bez rozpoznania.

Powyższe wezwanie doręczono A. B. (na ręce osoby upoważnionej do odbioru) w dniu 26 sierpnia 2019 r.

W dniu 26 września 2019 r. (data złożenia w organie) A. B. wniósł o przywrócenie terminu do uzupełnienia podania.

Wyjaśnił, że z uwagi na zły stan zdrowia po przebytym ostrym zawale serca w dniu 19 lipca 2019 r. oraz zabiegu koronografii w dniu 12 sierpnia 2019 r. nie był w stanie dochować terminu do uzupełniania braków podania. Dodał, że przebyty ostry zawał serca spowodował u niego silną depresję uniemożliwiającą mu podejmowanie skutecznych działań. Będąc w stanie silnego przygnębienia całkowicie zapomniał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze oczekuje na dokonanie powyższej czynności w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania o uzupełnienie podania oraz o skutkach nieuzupełnienia tych braków.

Postanowieniem z dnia 28 października 2019 r. ([...]), na podstawie art. 59 §1 w zw. z art. 58 kpa Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych podania.

Organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 58 § 1 kpa w razie uchybienia terminu, należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (art. 58 § 2 kpa). Przewidziane w § 1 i 2 art. 58 kpa przesłanki muszą wystąpić łącznie.

W przedmiotowej sprawie A. B. spełnił jedną z powyższych przesłanek, a mianowicie wniósł prośbę o przywrócenie terminu, jednakże nie dopełnił czynności, dla której ustanowiony był termin. W ocenie Kolegium nie nastąpiło uprawdopodobnienie braku winy; podniesione w piśmie z dnia 26 września 2019 r. okoliczności nie świadczą w ogóle o braku winy. W komentarzu do KPA autorstwa B Adamiak i J. Borkowskłego (Wydawnictwo Beck Warszawa 2000 r., str. 291 i 292 ) wskazano, iż " brak winy w uchybieniu terminu możemy przyjąć tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" oraz, że "Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy". Ponadto w Komentarzu wskazano, iż "Osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, czyli powinna ona uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu". Przeszkody na jakie powołał się A. B. nie istniały cały czas aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu, zaś postępowaniu A. B. nie można przypisać cechy staranności. A. B. otrzymał wezwanie do uzupełnienia braków formalnych w dniu 28 sierpnia 2019 r. i stosownie do jego wyjaśnień zawartych w piśmie z dnia 26 września 2019 r. nie podjął przez okres prawie miesiąca żadnych działań w celu uzupełnienia tych braków. Nieznana jest też data, w której ustała przeszkoda uniemożliwiająca uzupełninie braków formalnych w terminie. Zdaniem organu za datę, w której ustała przeszkoda uniemożliwiająca uzupełninie braków formalnych w terminie, należałoby przyjąć opuszczenie szpitala w dniu 12 sierpnia 2019 r., ale to nastąpiło zanim A. B. otrzymał pismo.

Ponadto nie została także spełniona druga przesłanka, gdyż A. B. nie uzupełnił podania we wskazanym w piśmie z dnia 16 sierpnia 2019 r. zakresie. Nie sprecyzował przyczyn wznowienia postępowania co do każdej wymienionej w piśmie decyzji oraz nie wskazał daty powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę do wznowienia postępowania we wskazanych sprawach.

Na powyższe rozstrzygnięcie A. B., działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. K., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

Rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie przepisów:

- art. 58. § 1 i § 2 kpa poprzez niewłaściwą ocenę organu, złożonego o wniosku z dnia 26 września 2019 roku, w celu przywrócenia uchybionego terminu oraz błędną ocenę złożonych wyjaśnień dotyczących uchybienia terminu;

- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydania postanowienia, a mający istotny wpływ na wynik sprawy, polegający na przyjęciu założenia że, wyjaśnienia uchybienia terminu nie stanowią podstawy do przywrócenia terminu;

- niewłaściwą interpretację stanu zdrowia i możliwości zachowania terminu oraz uzupełnienia braków formalnych.

W uzasadnieniu skargi strona wskazała, że silna depresja powoduje brak koncentracji, przygnębienie, niemożność skupienia się i oceny sytuacji, logicznego myślenia, otępienie i brak podejmowania skutecznych działań prawnych. Wyjaśnił skarżący, że poprawa stanu zdrowia nastąpiła dopiero w dniu 26 września 2019 r., na tyle aby podejmować działania w świadomy sposób.

Podniesiono, że organ pomimo wyjaśnień skarżącego dotyczących uchybienia terminu oraz podania przyczyny uchybienia, zbagatelizował te wyjaśnienia. Nie zażądał zaświadczenia od psychiatry w postaci opinii, czy ostra depresja przyczyniła się do braku postrzegania przepisów oraz czy będąc w takim stanie skarżący miał możliwość prawidłowego reagowania na swoje sprawy i toczące się postępowania. Taka opinia psychiatryczna pozwoliłaby na prawidłową ocenę przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wyjaśnień dokonanych we wniosku z dnia 26 września 2019 r.

Zdaniem skarżącego wezwanie o sprecyzowania przyczyn wznowienia postępowania co do każdej wymienionej w piśmie decyzji oraz wskazania daty powzięcia wiadomości o okolicznościach stanowiących podstawę wznowienia postępowania były bezcelowe. W piśmie z dnia 11 maja 2019 r. oraz 17 czerwca 2019 r. okoliczności te zostały bowiem zostały wskazane jak również podano datę kiedy doszło powzięcia wiadomości co do okoliczności wznowienia postępowania.

W pozostałej części skargi skarżący powtórzył argumentację, z powodu której wnosił o wznowienie postępowania.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2019 r, poz. 2325) dalej – ppsa sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 ppsa mógł rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ww. ustawy ppsa polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy.

Sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, orzeka na podstawie materiału sprawy zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie może zastąpić organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do jego kompetencji należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Oznacza to, że sąd administracyjny nie rozstrzyga merytorycznie o zgłoszonych przez stronę żądaniach, a jedynie w przypadku stwierdzenia, iż zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 145 ppsa uchyla ten akt lub stwierdza jego nieważność.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie zostało podjęte z naruszeniem przepisów prawa, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Kontroli legalności w przedmiotowym postępowaniu poddano przywołane na wstępie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków podania. Jako podstawę prawną zaskarżonego postanowienia organ wskazał przepis art. 59 § 1 w zw. z art. 58 kpa.

Zgodnie z przepisem art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.

Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych odwołanie się w art. 58 § 1 kpa do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie. Tym samym termin do dokonania czynności procesowej nie może zostać przywrócony, jeżeli strona zawiniła uchybienie terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Zgodzić się również należy, ze stanowiskiem wyrażonym w wyroku WSA W Warszawie o sygn. akt I SA/Wa 1577/19 zgodnie z którym przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Ponadto przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw.

Mając na uwadze powyższe odnieść się należy do zasad ogólnych kodeksu postepowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Prowadzą też postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 kpa) i powinny działać w sprawie wnikliwie (art. 12 kpa).

Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że organ odwoławczy bezrefleksyjnie przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy. Podniósł, że powoływanie się przez niego na sytuacją zdrowotną jako okoliczność braku zawinienia w uchybieniu terminu, nie zostało poparte stosowną dokumentacją medyczną. W konsekwencji organ odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do uzupełnienia braków podania, nie wzywając go do złożenia jakichkolwiek dodatkowych wyjaśnień, zaświadczeń, czy dokumentacji.

W ocenie Sądu takie działanie Kolegium – w konkretnych okolicznościach sprawy – naruszało zasady postępowania i to w stopniu mogącym mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy. Uwadze Kolegium umknęło, że przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Jak wyżej wskazano, pożądany tu jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw. Jak podał skarżący we wniosku o przywrócenie terminu, jego stan zdrowia nagle się pogorszył z powodu przebytego zawału serca i zabiegu koronografii. Konsekwencją powyższego była silna depresja, która uniemożliwiła skarżącemu prawidłowe funkcjonowanie.

Wbrew stanowisku organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie można było przyjąć, że dzień w którym ustała przeszkoda uniemożliwiającą uzupełnienie braków formalnych podania w terminie jest dzień opuszczenia przez A. B. szpitala w dniu 12 sierpnia 2019 r. Jak bowiem podał skarżący we wniosku w dniu tym miał miejsce zabieg koronografii. Przyczyną zaś uchybienia terminu była silna depresja, a nie pobyt w szpitalu.

Podstawą odmowy przywrócenia terminu do dokonania czynności, której termin został uchybiony jest nie tylko poczynienie ustaleń w zakresie przyczyn uchybienia terminu ale i poczynienie ustaleń co do dochowania siedmiodniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, czego w sprawie niniejszej nie uczyniono. Organ bezpodstawnie przyjął, że dniem tym był dzień 12 sierpnia 2019 r., podczas gdy skarżący nie wskazał daty w której ustała przeszkoda uniemożliwiająca mu uzupełnienie braków formalnych podania, co również zauważył organ odwoławczy. Zdaniem składu orzekającego, jakkolwiek po stronie wnoszącego o przywrócenie terminu leży przedstawienie we wniosku okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu, to w okolicznościach konkretnej sprawy niejednoznaczność wniosku nie zwalnia organu z obowiązku ustalenia, czy opisana sytuacja mogła mieć wpływ na uchybienie terminu, także w drodze wezwania do uprawdopodobnienia przyczyn uchybienia terminowi do dokonania czynności oraz ustalenia, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie.

Niezależnie od powyższego wskazać należy, że nawet jeśli wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych podania zostałby złożony w terminie siedmiu dni od ustania niezawinionej przyczyny uchybienia terminu i zostałby uprawdopodobniony w nim brak zawinienia, to zdaniem Sądu bezzasadne było wezwanie strony do uzupełnienia braków podania. Skarżący w pismach z dnia 11 maja 2019 r. i 17 czerwca 2019 r. powołał podstawy wznowienia, a to "art. 145 § 1 i 5 kpa" – taką samą dla każdej ze spraw oraz wskazał datę w której dowiedział się o rzekomej przyczynie wznowienia, tj. 7 maja 2019 r. Na podstawie tych informacji, według Sądu organ mógł dokonać oceny czy okoliczności na które powołuje się skarżący należą do kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 kpa.

W świetle przedstawionych powyżej okoliczności doszło do istotnego uchybienia postępowania administracyjnego po stronie organu odwoławczego. Zgodnie bowiem z art. 7 kpa w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Natomiast zgodnie z art. 77 §1 kpa organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane więc z naruszeniem norm procedury administracyjnej wynikających z przywołanych powyżej przepisów kpa.

Ponownie rozpoznając sprawę Kolegium, mając na uwadze powyższe rozważania uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku, a w tym rozważy czy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie jest bezprzedmiotowy.

W tym stanie sprawy, na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. c ppsa sąd uchylił zaskarżone postanowienie.

O kosztach procesu orzeczono na podstawie art. 200 i 205 ppsa.