Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz po rozpoznaniu w dniu 15 grudnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Miasta Poznań na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału IV Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 7 października 2011 r., sygn. akt IV SA/Po 1012/11 o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie ze skargi Miasta Poznań na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę postanawia: uchylić zaskarżone zarządzenie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Poznaniu do ponownego rozpoznania.

Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV, z dnia 7 października 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wezwał Miasto Poznań do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 000 zł, od skargi Miasta na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia 24 sierpnia 2011 r. wydaną w przedmiocie odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego gruntu wydzielonego pod drogę. Wysokość wpisu ustalona została przez Sąd na podstawie § 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U .Nr 221, poz. 2193 ze zm.).

Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosło Miasto Poznań, prawidłowo reprezentowane, domagając się jego uchylenia. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przedmiotem zaskarżonej w sprawie decyzji jest ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą na rzecz Miasta Poznań. Organ podkreślił, iż uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09, określono, iż w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. W przedmiotowej sprawie wpis winien wynieść 200 zł.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 231 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej ustawą P.p.s.a., wpis stosunkowy od pism wszczynających postępowanie pobiera się w sprawach, w których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne. W pozostałych sprawach pobiera się wpis stały, którego wysokość określają przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Podkreślić przy tym trzeba, iż użyte w powyższym przepisie sformułowanie "w sprawach, których przedmiotem zaskarżenia są należności pieniężne", jest wyrażeniem nieostrym i stanowi daleko idące uproszczenie. Przedmiotem zaskarżenia nie mogą być bowiem należności pieniężne, ale akty i czynności wymienione w art. 3 § 2 i 3 ustawy P.p.s.a., dlatego też uznać trzeba, iż sprawami podlegającymi wpisowi stosunkowemu są w istocie sprawy, w których przedmiotem zaskarżenia są akty lub czynności kreujące określoną należność pieniężną bądź stwierdzające jej istnienie. Tym samym nie wszystkie sprawy, które mogą w jakimś stopniu dotyczyć należności pieniężnych, będą podlegały wpisowi stosunkowemu.

W przedmiotowej sprawie zaskarżona została decyzja Wojewody Wielkopolskiego, którą utrzymano w mocy decyzję Starosty Poznańskiego o przyznaniu D.W. odszkodowania za wygaśnięcie prawa użytkowania wieczystego nieruchomości zajętej pod drogę publiczną. Wskazania wymaga w tym miejscu, iż co do zasady ustalenie odszkodowania jest obligatoryjnym elementem decyzji o wywłaszczeniu, o czym stanowi art. 119 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), zaś odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej, w decyzji o wywłaszczeniu. Od powyższej zasady istnieje wyjątek, zapisany w art. 129 ust. 5 tej ustawy, który daje możliwość wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu. Może nastąpić to w ściśle określonych sytuacjach, o których mowa między innymi w art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Przepis ten stanowi, iż za działki gruntu, wydzielone pod drogi gminne, wojewódzkie, powiatowe i krajowe, przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Odpowiednio stosuje się w tych sprawach art. 131 tej ustawy, dający możliwość przyznania właścicielowi nieruchomości zamiennej. Jeżeli do uzgodnienia, o którym mowa wyżej, nie dojdzie, na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale siedmiu sędziów z dnia z dnia 20 maja 2010 r., sygn. akt I OPS 14/09 uznał, iż w sprawie ze skargi na decyzję administracyjną o wywłaszczeniu nieruchomości i ustaleniu wysokości odszkodowania pobiera się wpis stały określony w § 2 ust. 3 pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także wówczas, gdy skarżący kwestionuje tylko wysokość ustalonego odszkodowania. W uchwale tej Sąd podkreślił, że kwestia rodzaju i wysokości wpisu sądowego w razie zaskarżenia odrębnych decyzji o ustaleniu wysokości odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wykraczała poza zakres wniosku Rzecznika Praw Obywatelskich, który wszczął postępowanie w sprawie zakończonej powołaną uchwałą. Jednakże w ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie nie istnieją jakiekolwiek okoliczności, które dawałyby podstawę do przyjęcia, iż powołana uchwała nie znajduje zastosowania w sytuacjach, gdy przedmiotem zaskarżenia jest decyzja wydana na podstawie art. 129 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Kwestia przyznania odszkodowania jest bowiem nierozerwalnie związana z odjęciem prawa własności lub prawa użytkowania wieczystego nieruchomości w następstwie jej wywłaszczenia, niezależnie od tego, czy odszkodowanie to przyznawane jest jednocześnie z decyzją o wywłaszczeniu, czy też wydawane jest odrębne orzeczenie w tym przedmiocie. Dotyczy to także sytuacji, gdy odjęcie prawa własności, bądź prawa użytkowania wieczystego, następuje w innym trybie.

Ponadto zauważyć należy, iż wysokość przyznanego skarżącemu odszkodowania jest również kwestią sporną, szczególnie wobec argumentacji zawartej zarówno w skardze Miasta Poznań jak i w odwołaniu od decyzji Starosty Poznańskiego, na skutek którego wydana została decyzja Wojewody. Wpis stosunkowy może być wyznaczony jedynie w sprawach, w których wartość przedmiotu sporu stanowi kwotę stałą i niekwestionowaną. W przypadku, gdy wartość ta nie jest określona w sposób pewny, niemożliwym staje się wyznaczenie stosunkowej kwoty wpisu, a zastosowanie winny mieć przepisy odnoszące się do opłat stałych. Z taką sytuacją do czynienia mamy w przedmiotowej sprawie, a zatem, zdaniem Sądu odwoławczego, wpis od skargi Miasta Poznań winien być wyznaczony w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 5 powołanego rozporządzenia – a więc jak w sprawach dotyczących nieruchomości – i wynosić 200 zł. Stanowisko takie wyrażone zostało także w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2009 r., sygn. akt I OZ 1/09, a Sąd orzekający w sprawie niniejszej w pełni je podziela.

Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone zarządzenie za niezgodne z prawem Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i art. 198 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.