Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędzia NSA Maria Wieczorek (sprawozdawca), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 marca 2009 r. sprawy ze skargi Ł. O. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] listopada 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] listopada 2008 r. wydaną na podstawie art. 7 b ust. 2 pkt 2, art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r., Nr 240, poz. 2027 ze zm.), § 36-39, § 44 pkt 2, § 45, § 46 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - po rozpatrzeniu odwołania A. O. od decyzji Starosty z dnia [...] września 2008 r., odmawiającej wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia [...] września 2008 r., znak: [...] Starosta odmówił wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębu K. D., polegającej na zmianie przebiegu granic i pola powierzchni działek ewidencyjnych oznaczonych numerami 157, 167, 168 do ustalonych decyzją scaleniową z dnia [...] października 1985 r., Gsc. [...]. Organ I instancji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego opartego o dokumentację państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego zgromadzoną w Powiatowym Ośrodku Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej , w szczególności dokumentację sporządzoną przez Zakład Usług Geodezyjnych w , wykonawcy prac modernizacyjnych na terenie wsi K. D. w 2005 r. (grunty zabudowane na ark. 5 i 6) i odnosząc się do zastrzeżeń strony, ustalono, że przebieg granic działek nr 157, 167, 168 z działkami sąsiednimi ustalono i przyjęto na zasadach określonych w § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, w ramach przeprowadzonej modernizacji w oparciu o art. 24 a Prawa geodezyjnego i kartograficznego. W wyniku prac terenowych doszło do ustalenia i przyjęcia granic działki nr 157 z działką sąsiednią, o czym świadczy podpis A. O. (w odniesieniu do granicy z działką nr 166 - drogą) oraz podpis Ł. O. (w odniesieniu do pozostałych działek sąsiednich) w protokóle z ustalenia granic. Na ten sam przebieg granic działki nr 166 z działką nr 157 wyraził zgodę przedstawiciel Gminy , dlatego ustalenie granic nastąpiło na podstawie zgodnych oświadczeń woli. W stosunku do działek o nr 167 i 168 nie doszło do ustalenia ich przebiegu na zgodne oświadczenie stron, bowiem na okazane granice Ł. O. nie wyraził zgody, natomiast przedstawiciel Gminy i właściciele działek sąsiednich przyjęli okazane granice bez zastrzeżeń. Na podstawie § 39 ww. rozporządzenia w sprawie ewidencji gruntów i budynków granice wykazano w oparciu o wyniki pomiaru stanu posiadania.

Starosta podał również, że analiza dokumentów scaleniowych potwierdziła, że dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych na ark. 5 i 6 są niewiarygodne, ponieważ zostały określone na podstawie pomiarów wykonanych nierzetelnie z niewystarczającą dokładnością, a ich przebieg jest niezgodny ze stanem na gruncie. Dodał także, iż strona świadoma jest, że stan posiadania na gruncie jest niezgodny ze stanem wykazanym w dokumentacji scaleniowej, o czym świadczy wniosek 159 mieszkańców miejscowości K. D., w tym Ł. O., dotyczący weryfikacji dokumentacji scaleniowej ze stanem faktycznym na gruncie i wykonanie pomiarów geodezyjnych.

Wyniki dokonanej modernizacji były wyłożone do wglądu i zainteresowani mieli możliwość wniesienia ewentualnych uwag i zastrzeżeń do projektu. W okazaniu wyników P. O., jak i inni zainteresowani nie wzięli udziału.

Z treścią decyzji Starosty nie zgodził się A. O. i złożył odwołanie, w którym podnosi, że w trakcie robót geodezyjnych w 2005 r. na terenie jego działek oznaczonych nr 157, 167 i 168 naruszono stan posiadania poprzez zmniejszenie powierzchni każdej z działek bez jego wiedzy i zgody. Wyjaśnia, że wymienione działki zostały nadane ustawą z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych w formie aktów własności - decyzji: dla działki 157 nr [...], dla działek nr 167,168 nr [...], które uprawomocniły się i stały się ostateczne. Po roku 2000 dla każdej z tych działek Sąd Rejonowy wydał prawomocne orzeczenia w przedmiocie nabycia spadku, nadając im prawa w powierzchni określonej decyzjami ostatecznymi. Ł. O., jako prawny nabywca tych działek, o zmianie powierzchni nie został poinformowany, nie wyraził zgody w tej sprawie jako strona. Jak twierdzi jest to rażące naruszenie prawa określonego w art. 155 kpa oraz art. 64 Konstytucji. Żąda przywrócenia stanu posiadania, określonego decyzjami ostatecznymi oraz postanowieniami sądu. Ponadto żąda przywrócenia granic dla działek o nr 157, 167, 168 położonych w K. D. według stanu określonego Ustawą o scalaniu i wymianie gruntów oraz decyzją ostateczną w tej sprawie z dnia [...] października 1985 r. z uwagi na naruszenie prawa. Podnosi również, że geodeta nie dokonywał czynności na granicy z działką 166 (droga) z uwagi na brak strony, jak twierdzi, brak było zarządców dróg bądź uprawnionych przedstawicieli przy ustalaniu granic na gruncie. Uważa, że brak stron na gruncie w czasie ustalania przebiegu granic jest rażącym naruszeniem prawa, w szczególności § 37, 38 pkt 1 i 2 rozporządzenia i dyskwalifikuje podstawę prawną, na którą powołuje się Starosta . Wyjaśnia również, że nie składał wniosku w sprawie prac geodezyjnych.

Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego rozpoznając odwołanie ustalił, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r., znak: [...] Główny Geodeta Kraju przekazał wniosek A. O. z dnia [...] maja 2008 r. dotyczący przywrócenia w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej dla obrębu ewid. K. D. przebiegu granic i pola powierzchni działek ewid. oznaczonych numerami 157, 167, 168 ustalonych decyzją scaleniową z dnia [...] października 1985 L, [...], do załatwienia według właściwości do Starosty .

Decyzją z dnia [...] września 2008 r. znak: [...] Starosta odmówił wprowadzenia żądanych zmian, z uwagi na fakt, że przebieg granic działek o nr 157, 167 i 168 z działkami sąsiednimi ustalono i przyjęto na zasadach określonych w § 37 - § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. W sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454) w ramach przeprowadzonej modernizacji.

Analiza akt sprawy wykazała, iż w świetle zgromadzonych dowodów zarzuty zawarte w odwołaniu nie znajdują uzasadnienia.

Jak podał Starosta w uzasadnieniu decyzji, strona była świadoma, że stan posiadania na gruncie jest niezgodny ze stanem wykazanym w dokumentacji scaleniowej, o czym świadczy wniosek mieszkańców wsi K. D., w tym Ł. O. o dokonanie weryfikacji dokumentacji sporządzonej podczas scalenia ze stanem faktycznym na gruncie i wykonanie pomiarów geodezyjnych.

Wykonawca roboty, po dokonaniu analizy dokumentów scaleniowych stwierdził, że dane dotyczące przebiegu granic działek ewidencyjnych (grunty zabudowane na ark. 5 i 6) są niewiarygodne, ponieważ zostały określone na podstawie pomiarów wykonanych nierzetelnie z niewystarczającą dokładnością, a ich przebieg jest niezgodny ze stanem na gruncie. Ponadto, jak wyjaśnił Starosta, granice wykazane na podstawie dokumentacji scaleniowej dla całego obszaru objętego postępowaniem modernizacyjnym wielokrotnie przecinają budynki, a w przypadku granic działek nr 157, 167, 168 z działkami sąsiednimi, granica pomiędzy działką nr 168 a działką nr 173 przecina środek budynku należącego do sąsiada (właściciela działki nr 173, a własności budynku nie kwestionuje P. O., w swoich pismach wprost przeciwnie potwierdza, że budynek jest własnością P. R.) oraz granica działki nr 167 z działką nr 166 (droga) przebiega przez środek nawierzchni drogi (asfaltu).

Z tych względów Starosta zdecydował o przeprowadzeniu modernizacji ewidencji gruntów dla tego obszaru, mającej na celu usunięcie zaistniałych rozbieżności.

Jak wyjaśnił organ I instancji, w wyniku prac terenowych doszło do ustalenia i przyjęcia granic działki nr 157 z sąsiednimi, o czym świadczy podpis A. O. (w odniesieniu do granicy z działką nr 166 - droga) oraz podpis Ł. O. (w odniesieniu do pozostałych działek sąsiednich do działki nr 157), w protokóle z ustalenia granic. Na ten sam przebieg granic działki nr 166 z działką nr 156 zgodę wyraził również przedstawiciel Gminy , dlatego też na tym odcinku doszło do ustalenia granic na podstawie zgodnych oświadczeń woli.

W stosunku do działek nr 167, 168, nie doszło natomiast do ustalenia granic na podstawie zgodnych oświadczeń woli. Jak wynika z kopii protokołu ustalenia przebiegu granic, w dniu 27 kwietnia 2005 r. granice działek nr .167 i 168 z sąsiednimi zostały okazane Ł. O., jednakże nie wyraził zgody na wskazany przebieg granic i odmówił złożenia podpisu w protokole. Natomiast właściciele działek sąsiednich, w tym przedstawiciel Gminy , przyjęli okazane granice bez zastrzeżeń. W związku z tym, iż granice stały się sporne, zastosowano więc § 39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz. U. Nr 38, poz. 454), który stanowi, że spory graniczne nie wstrzymują czynności związanych z modernizacją ewidencji i ze względu na powstały spór graniczny granicę wykazano na podstawie wyników pomiaru stanu posiadania na gruncie i oznaczono jako "S" - sporną.

Postępowanie modernizacyjne przeprowadzone przez Starostę dawało stronom możliwość do uporządkowania danych określających jednoznacznie przebieg spornej granicy. Warunkiem koniecznym było zgodne oświadczenie stron postępowania w przedmiocie granicy, czego w efekcie nie uzyskano. Zatem granica ta do czasu zlikwidowania sporu pozostanie oznaczona jako sporna.

Ponadto, wyniki. dokonanej modernizacji ewidencji gruntów i budynków były wyłożone do wglądu zainteresowanych osób i osoby zainteresowane miały możliwość wniesienia ewentualnych uwag i zastrzeżeń do projektu. Z protokołu z wyłożenia wynika, że zarówno Ł. O., jak i pozostali zainteresowani nie wzięli udziału w okazaniu wyników modernizacji, zatem wobec braku uwag, projekt operatu ewidencji gruntów i budynków stał się z dniem 7 września 2006 r. operatem ewidencji gruntów i budynków.

Dotychczas obowiązujące dane ewidencyjne zastąpiono nowymi, wynikającymi z operatu ze zmodernizowanej ewidencji gruntów, przyjętego do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] grudnia 2005 r., za nr [...].

Podstawowe zasady aktualizacji operatu ewidencyjnego określają przepisy § 45-49 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie z § 47 ust. 1 wymienionego rozporządzenia, aktualizacji operatu ewidencyjnego dokonuje się niezwłocznie po uzyskaniu przez starostę odpowiednich dokumentów określających zmiany danych ewidencyjnych, a takim właśnie dokumentem był operat.

W chwili obecnej zlikwidowanie sporu może nastąpić w postępowaniu rozgraniczeniowym, do prowadzenia którego właściwym jest - zgodnie z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne - wójt (burmistrz lub prezydent miasta). Rozgraniczenie jest przeprowadzane na wniosek i koszt osób zainteresowanych.

Należy jednak wyraźnie podkreślić, że stosownie do przepisów art. 152 Kodeksu Cywilnego zainteresowani właściciele nieruchomości mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu nieruchomości. Przytoczony przepis stanowi, że wszelkie sprawy dotyczące wspólnej granicy sąsiedzi powinni rozstrzygać na drodze polubownej. W takim przypadku nie występuje potrzeba podejmowania złożonych i kosztownych postępowań administracyjnych oraz sądowych.

Na powyższą decyzję skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę, w której wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o przywrócenie stanu prawnego działek o nr 157, 167 i 168, który został rozstrzygnięty innymi ostatecznymi decyzjami, został zaś naruszony w ramach pac modernizacyjnych.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do przepisu art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , zaskarżona decyzja podlega kontroli sądu administracyjnego w płaszczyźnie zgodności z prawem.

W sprawowaniu tej kontroli Sąd – stosownie do przepisu art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Dokonana na powyższych zasadach kontrola legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do konstatacji, że skarga jest niezasadna.

Zgodnie z przepisami art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne – istotę ewidencji gruntów i budynków stanowi jednolity dla kraju systematycznie aktualizowany zbiór informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz o innych osobach fizycznych i prawnych władających tymi gruntami , budynkami i lokalami.

W stanie faktycznym sprawy bezspornym jest, że w 2005 r. prowadzone były prace modernizacyjne na terenie wsi K. D.i przebieg granic działek Nr 157, 167, i 168 z działkami sąsiednimi ustalono i przyjęto na zasadach określonych w § 37-39 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków (Dz.U. Nr 38, poz. 454) w ramach przeprowadzonej modernizacji w oparciu o art. 24a Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

W wyniku prac terenowych doszło do ustalenia i przyjęcia granic działki nr 157 z działką sąsiednią o czym świadczą podpisy A. O. ( w odniesieniu do granicy z działką nr 166 oraz podpis Ł. O. (w odniesieniu do pozostałych działek).

W stosunku do działek o nr 167, 168 nie doszło do ustalenia ich przebiegu, na zgodne oświadczenie stron.

Wyniki dokonanej modernizacji były wyłożone do wglądu i skarżący mieli możliwość wniesienia ewentualnych uwagi zastrzeżeń do projektu.

Informacje o operacie ewidencji gruntów i budynków została przez Starostę ogłoszona w Dzienniku Urzędowym Województwa Nr 183 z dnia 30 listopada 2006 r.

Ł. O. nie zgłaszał zarzutów do danych zawartych w operacie.

Prawidłowo więc, zarzuty zgłoszone w piśmie skierowanym do Głównego Geodety Kraju po terminie z art. 24 a punkt 9 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo Geodezyjne i Kartograficzne potraktowano jako wnioski o zmianę danych objętych ewidencją gruntów.

Podzielić należy stanowisko organów, że zgodnie z § 45 ust. 1 i § 46 powołanego wyżej rozporządzenia z dnia 29 marca 2001 r. aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych.

Zgodnie z art. 22 ust. 3 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2005 r., Nr 100, poz. 1086 ze zm.) osoby zgłaszające zmiany danych objętych ewidencją gruntów, obowiązane są dostarczyć dokumenty geodezyjne kartograficzne i inne niezbędne do wprowadzenia zmian. Dokonanie tychże zmian jest możliwe jedynie poprzez udokumentowanie przez osobę zainteresowaną rozbieżności pomiędzy danymi z ewidencji, a danymi wynikającymi z przedłożonych dokumentów. W myśl cyt. wyżej przepisu chodzi o takie dokumenty, które zostały sporządzone już po wprowadzeniu do ewidencji gruntów kwestionowanych danych (por. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2003 r. II SA 1478/01.

Poprzez żądanie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie można dochodzić ani udowadniać swoich praw właścicielskich. Ewidencja gruntów i budynków w rozumieniu cytowanych wyżej przepisów stanowi bowiem wyłącznie rejestr danych dotyczących nieruchomości. Postępowanie ewidencyjne kończące się wydaniem decyzji administracyjnej nie może aktualnie służyć dokonaniu zmian w zasobie ewidencyjnym, o ile przesłanką takich zmian nie są konkretne dokumenty lub zdarzenia prawne powodujące z mocy prawa obowiązek dokonania nowego wpisu. Postępowanie w przedmiocie wpisu nie może służyć niejako samoistnie weryfikacji danych zawartych w ewidencji odnośnie kwestii własności, obszaru czy przebiegu granic poszczególnych nieruchomości, których podstawą byłyby własne ustalenia wynikające w wyniku krytycznej oceny danych i dokumentów stanowiących podstawę wcześniejszych wpisów.

Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Dz.U. Nr 153 poz. 1270 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi , orzekł jak w sentencji.