Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Edyta Podrazik po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi E. G. na bezczynność Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. /-/ E. Podrazik

Postanowieniem z dnia [...] r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu ustanowił dla E. G. profesjonalnego pełnomocnika z urzędu (k. 9 akt II SPP/Po [...]), na którego Okręgowa Rada Adwokacka w P. wyznaczyła adw. K. K. (k. 19 akt sąd.).

Wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt II SAB/Po [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę E. G. na bezczynność Kierownika Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.

Odpis sentencji wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym został doręczony pełnomocnikowi skarżącego w dniu [...] r. (k. 35 akt sąd.).

Z uwagi na brak złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, wyrok ten uprawomocnił się w dniu [...] r. (k. 30 akt sąd.).

Pismem z dnia [...] r. E. G. wniósł o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie i doręczenie mu odpisu tego wyroku wraz z uzasadnieniem. Wskazał, że uchybienie terminu siedmiu dni do złożenia wniosku nastąpiło z przyczyn od niego niezależnych, albowiem wyznaczony pełnomocnik nie doręczył mu odpisu wyroku (k. 41 akt sąd.).

W związku z pismem strony, Sąd działając na podstawie art. 177 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; dalej: "P.p.s.a."), zawiadomił Dziekana Okręgowej Rady Adwokackiej w P., że wyznaczony w sprawie pełnomocnik z urzędu nie wykonał obowiązku wynikającego z art. 177 § 4 P.p.s.a., tj. nie wniósł skargi kasacyjnej od wydanego w sprawie wyroku, nie sporządził opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i nie złożył oświadczenia, z którego wynikałoby, że skarżący nie domaga się złożenia skargi kasacyjnej. Dodatkowo Sąd wskazał, że w toku postępowania pełnomocnik nie złożył żadnego pisma procesowego i nie złożył wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego na posiedzeniu niejawnym w dniu [...] r., którym oddalono skargę, i to pomimo doręczenia mu sentencji tego wyroku w dniu [...] r. W związku z niezachowaniem przez pełnomocnika zasad należytej staranności, Sąd zwrócił się o wyznaczenie innego pełnomocnika dla skarżącego, stosownie do art. 177 § 5 P.p.s.a. (k. 45 i 48 akt sąd.).

Następnie Okręgowa Izba Adwokacka w P. w miejsce dotychczasowego pełnomocnika z urzędu wyznaczyła adw. P. S.-M. (k. 56 akt sąd.), która w dniu [...] r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie oraz wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku oraz doręczenie wyroku wraz z pisemnym uzasadnieniem.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu pełnomocnik wskazał, że co prawda skarżący był zastępowany w sprawie przez pełnomocnika z urzędu, jednakże skarżący nie posiadał informacji na temat wydania wyroku, nie otrzymał jego odpisu i nie miał możliwości podjęcia decyzji o tym, czy żąda sporządzenia uzasadnienia i pragnie złożyć skargę kasacyjną. Niedochowanie przez skarżącego terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia nastąpiło bez jego winy, o czym świadczy m. in. fakt zawiadomienia Okręgowej Rady Adwokackiej o zaniechaniu powzięcia czynności przez poprzedniego pełnomocnika z urzędu.

Jednocześnie pełnomocnik podał, że dochował terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, albowiem zawiadomienie o wyznaczeniu go pełnomocnikiem z urzędu dla skarżącego odebrał w dniu [...] r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Zgodnie z treścią art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie zawierającym wniosek o przywrócenie terminu, należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu, a równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 1, 2 i 4 P.p.s.a.).

Sąd oceniając przedmiotowy wniosek pod względem formalnym stwierdził, że jest on dopuszczalny, albowiem w sprawie niewątpliwie doszło do uchybienia terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku oddalającego skargę E. G..

Ponadto, rozpatrywany wniosek został wniesiony w terminie przewidzianym w art. 87 P.p.s.a. Z akt sprawy wynika bowiem, że o uchybieniu terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku nowy pełnomocnik skarżącego dowiedział się w dniu [...] r. z pisma Okręgowej Rady Adwokackiej w P. (k. 86 akt sąd.). Skoro więc wniosek został nadany w placówce Poczty Polskiej w dniu [...] r. (k. 83 akt sąd.), dochowano terminu do jego wniesienia. Jednocześnie Sąd podkreśla, że w realiach rozpoznawanej sprawy z przyczyn, które Sąd poruszy w dalszej części wywodu, ustalając datę, od której należy liczyć początek biegu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, wziął pod uwagę kiedy nowy pełnomocnik dowiedział się o wyznaczeniu go pełnomocnikiem urzędu w sprawie, a nie kiedy skarżący dowiedział się o wydaniu wyroku.

Należało również uznać, że wraz z wnioskiem dokonano czynności, w stosunku do której termin jej dokonania został uchybiony.

Podnieść również należy, że przedmiotowe uchybienie terminu powoduje dla skarżącego ujemne skutki w zakresie postępowania sądowego, albowiem brak uzasadnienia wyroku uniemożliwia złożenie skargi kasacyjnej i kontrolę prawidłowości wydanego orzeczenia. Wymogi formalne wniosku zostały więc zachowane.

Przechodząc do merytorycznego rozpatrzenia wniosku należy zauważyć, że co do zasady, błędy pełnomocnika rzutują na sytuację prawną strony przez niego reprezentowanej i nie stanowią okoliczności świadczących o braku winy w uchybieniu terminu. Niemniej jednak w niniejszej sprawie zasadniczą kwestią rzutującą na treść podjętego rozstrzygnięcia jest fakt, że strona, której zostało przyznane prawo pomocy, nie ma wpływu na wybór osoby pełnomocnika. Wobec tego nie może być ona obarczona winą za błąd w wyborze, a w konsekwencji, nie może ponosić ujemnych skutków procesowych wynikających z niedochowania przez pełnomocnika z urzędu należytej staranności. Odmienne stanowisko prowadziłoby bowiem do naruszenia prawa do sądu zagwarantowanego w art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Jedną z podstawowych gwarancji realizacji tej zasady stanowią właśnie przepisy o prawie pomocy, które mają zapewnić osobie znajdującej się w ciężkich warunkach materialnych możliwość obrony swoich praw przed sądem administracyjnym, mimo braku środków finansowych potrzebnych do poniesienia kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. Nie chodzi przy tym o prawo pomocy, które będzie jedynie iluzoryczne, ale o rzetelną pomoc prawną w przypadku ustanowienia pełnomocnika z urzędu.

W rozpoznawanej sprawie pierwszy z wyznaczonych dla skarżącego pełnomocników z urzędu – zgodnie z obiektywnym miernikiem staranności – dopuścił się rażącego niedbalstwa i nie prowadził sprawy z dołożeniem należytej staranności zgodnie z Kodeksem Etyki Adwokackiej. Tymczasem jego obowiązkiem było takie zorganizowanie pomocy prawnej dla zastępowanej przez niego strony, aby jej interesy procesowe nie doznały uszczerbku. Skoro więc ówczesny pełnomocnik skarżącego nie podjął żadnych czynności w sprawie, co skutkowało zawiadomieniem właściwego samorządu zawodowego o braku działania w sprawie, nie sposób uznać, aby skarżący był należycie reprezentowany przed sądem w ramach przyznanego jej prawa pomocy.

Mając powyższe na uwadze, w realiach rozpoznawanej sprawy, Sąd działając na mocy art. 86 § 1 i 2 w zw. z art. 16 § 2 P.p.s.a. postanowił przywrócić skarżącemu termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku.

/-/ E. Podrazik