Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Hyla (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 października 2020 r. sprawy ze skargi U. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 26 marca 2020 r. nr [...].

U. J. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 29 kwietnia 2020 r. nr [...] w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego.

W sprawie zaistniały następujące okoliczności faktyczne i prawne:

W dniu 26 lutego 2020 r. U. J. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką.

Decyzją z dnia 26 marca 2020 r. nr [...] Wójt Gminy [...] odmówił przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki na niepełnosprawną matką - K. K.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że niepełnosprawność K. K. powstała od momentu, którego nie można ustalić, zaś ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lutego 2012 r., natomiast datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalono na dzień 1 października 2019 r. Niepełnosprawność nie powstała zatem przed ukończeniem 18. lub 25. roku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: "u.ś.r.".

Po rozpoznaniu odwołania, zaskarżoną decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy nie podzielił zasadności argumentacji organu I instancji dotyczącej podstawy prawnej odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi czas powstania niepełnosprawności osoby dorosłej (przesłanka wskazana w art. 17 ust. 1b u.ś.r.). Kolegium podkreśliło w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 21 października 2014 r., w sprawie K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) orzekł, iż art. 17 ust. 1b u.ś.r. w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie

ze względu na moment powstania niepełnosprawności jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji, i to począwszy od dnia ogłoszenia wyroku. Przedmiotowy wyrok został ogłoszony w Dzienniku Ustaw RP z dnia 23 października 2014 r. pod poz. 1443 i z tym dniem orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie. Omawiany przepis

art. 17 ust. 1b u.ś.r. - jako niekonstytucyjny w określonym przez wyrok zakresie

- nie powinien mieć od tego momentu zastosowania, gdyż Trybunał Konstytucyjny wprost stwierdził jego niekonstytucyjność. Kolegium podzieliło tym samym linię orzeczniczą sądów administracyjnych, które w odniesieniu do opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych wnoszących o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego

po wyroku Trybunału, dostrzegają jego wpływ na obecną sytuację tych podmiotów

i stwierdzają o konieczności uchylenia decyzji.

Mając jednak na uwadze, że U. J. jest osobą bezrobotną z prawem do zasiłku (okres przysługiwania prawa do zasiłku do 31 maja 2020 r.), co w ocenie Kolegium wyklucza możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, odwołanie strony nie zasługiwało na uwzględnienie.

W skardze na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego U. J. wyjaśniła, że bardzo zły stan zdrowia K. K. skutkuje koniecznością stałej opieki. Skarżąca potwierdziła, że jako osoba bezrobotna do dnia 6 czerwca 2020 r. przysługiwało jej prawo do zasiłku dla bezrobotnych.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławczego w [...] wniosło o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie: "P.p.s.a."), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami

i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Skarga zasługiwała na uwzględnienie.

W myśl art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji

z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje:

1) matce albo ojcu,

2) opiekunowi faktycznemu dziecka,

3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia

9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej,

4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego

1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności

– jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej

w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie

ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby

w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Stosownie do art. 17 ust. 1b u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne przysługuje,

jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18 roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25 roku życia.

Z ustaleń organów wynika, że daty wystąpienia niepełnosprawności u K. K. nie można ustalić. Ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od 15 lutego 2012 r., natomiast datę powstania niezdolności do samodzielnej egzystencji ustalono na dzień 1 października 2019 r. Tym samym niepełnosprawność K. K. nie powstała przed ukończeniem 18. lub 25. roku, o którym mowa w art. 17 ust. 1b u.ś.r.

W kwestii różnicowania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobami niepełnosprawnymi ze względu na moment powstania niepełnosprawności Sąd w składzie rozpoznającym sprawę podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodne z jednolitym obecnie orzecznictwem sądów administracyjnych, według którego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 przesądza o tym, że organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 ustawy, tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez Trybunał Konstytucyjny ostatecznie uznana za niekonstytucyjną.

Zatem organ odwoławczy słusznie przyjął, że data powstania niepełnosprawności u wymagającej opieki matki nie wpływa na zasadność przyznania przedmiotowego świadczenia.

Nie jest trafne natomiast stanowisko organu, że status osoby bezrobotnej z prawem do zasiłku wyklucza możliwość przyznania U. J. świadczenia pielęgnacyjnego. Podkreślania wymaga, że jednoznaczny w swej treści przepis art. 17 ust. 6 u.ś.r. stanowi, iż zarejestrowanie w powiatowym urzędzie pracy jako osoba poszukująca pracy lub posiadanie statusu bezrobotnego nie ma wpływu na uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego. Tym samym wskazana okoliczność nie mogła stanowić podstawy odmowy przez organ administracji publicznej przyznania skarżonej świadczenia pielęgnacyjnego.

Podkreślić należy natomiast, że zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. j ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 1409 ze zm.) przyznanie skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego spowoduje utratę przez nią statusu osoby bezrobotnej, a co za tym idzie także i prawa do zasiłku dla bezrobotnych.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku,

na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organy uwzględnią przedstawioną wykładnię

art. 17 ust. 1b ustawy. Dokonując oceny wniosku organy winny zbadać czy stan faktyczny sprawy wypełnia dyspozycję normy prawnej wynikającej z omawianego przepisu u.ś.r., przy uwzględnieniu zakresu, w jakim przepis ten został uznany

za niekonstytucyjny na mocy wyroku Trybunału Konstytucyjnego oraz czy w sprawie zachodzą inne przesłanki przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie ustawowym nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.