I SA/Po 82/26 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-01-13	
Data wpływu	2026-01-02	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu	
Sędziowie	Mirella Ławniczak /przewodniczący sprawozdawca/
Piotr Ławrynowicz
Walentyna Długaszewska	
Symbol z opisem	6536 Ulgi w spłacaniu należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej (art. 34 i 34a  ustaw	
Hasła tematyczne	Ubezpieczenie społeczne	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 77 par. 1, art. 80, art. 107 par. 1 pkt 6 i par. 3; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)	
Sentencja
Dnia 13 stycznia 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Mirella Ławniczak (sprawozdawca) Sędziowie WSA Walentyna Długaszewska WSA Piotr Ławrynowicz Protokolant : starszy sekretarz sądowy Monika Olejniczak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2026 roku sprawy ze skargi A. T. na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS z dnia [...] września 2025r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek uchyla zaskarżoną decyzję.	
Uzasadnienie
Decyzją dnia 5 września 2025 roku Prezes Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS wydał wobec A. T. decyzję o nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na osobę prowadzącą działalność gospodarczą będącą jednocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 32 509,12 zł , w tym –na ubezpieczenia społeczne w łącznej kwocie 21 843,41 zł , ubezpieczenia zdrowotne w łącznej kwocie 9 573,23 zł, Fundusz Pracy w łącznej kwocie 1 092, 48 zł.

W uzasadnieniu orzeczenia wskazano ,że w dniu 27 lutego 2023r. do Oddziału ZUS wpłynął wniosek A. T. o umorzenie zaległości składkowych. Strona we wniosku przywołała postanowienie referendarza sądowego Sądu Rejonowego w O. , którym oddalono skargę ZUS na niewyegzekwowanie przez komornika sądowego roszczenia objętego tytułami wykonawczymi wystawionymi p-ko skarżącej. Strona we wniosku uznała ,że spłaciła zadłużenie, zakwestionowała podział dokonywanych wpłat, a także uznała ,że niektóre z należności przedawniły się. Dalej wnioskodawczyni oznajmiła, że nie prowadzi już żadnej działalności gospodarczej , nie posiada żadnego majątku, źródeł dochodu , następców prawnych, a jedynym źródłem utrzymania jest jej emerytura, która nie pozwala na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych i opłacenie kosztów leczenia .Oświadczyła też, że od 02/2021 jest w trakcie leczenia z powodu zwyrodnienia [...] i bieguna tylnego [...] obu oczu. Od 2016 roku posiada status osoby niepełnosprawnej z powodu nawracającej kamicy [...] ,a od 2013 roku jest pod opieką onkologa w [...] Centrum Onkologii w B. B. z powodu nowotworu. Raz w roku odbywa wizyty u pulmunologa z powodu guza na [...] ,a w roku 2022 usunięto jej guza w [...]. Wskazała ,ze nigdy nie korzystała z pomocy publicznej.

W wyniku rozpoznania wniosku wydano decyzję z dnia 28 sierpnia 2023 roku o odmowie umorzenia należności. Strona w odwołaniu od niej podniosła, że jest w trudnej sytuacji zdrowotnej i finansowej ,podkreśliła że w czasie prowadzonej działalności gospodarczej koszty często przewyższały dochód ,a nieopłacanie na bieżąco należnych składek wynikało z braku zaplecza finansowego , które pozwoliłoby sprostać wymaganiom organów ZUS.

Decyzją z dnia 29 listopada 2023 roku Zakład utrzymał w/w rozstrzygnięcie w mocy. Strona zaskarżyła tę decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W dniu 17 kwietnia 2024 WSA w Poznaniu wyrokiem o nr III SA/PO 74 /24 uchylił obie decyzje organów .W uzasadnieniu wskazano ,że rozstrzygając o przedawnieniu organ ograniczył się do wskazania że dokonano takiej analizy ,ale stanowiska tego nie uzasadnił , nie wskazał podstawy prawnej ani okoliczności, które przemawiałyby za uznaniem braku przedawnienia. Sąd przytoczył stanowisko organu, że na zawieszenie biegu terminu przedawnienia wpłynęło

a) wydanie decyzji o wysokości zadłużenia:

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania celem wydania decyzji o wysokości zadłużenia z 26.01.2009 r. doręczone 28.01.2009 r., zakończenie postępowania z 4.02.2009 r. doręczone 10.02.2009 r., decyzję o wysokości zadłużenia za okres: [...]/2000, [...]/2001-[...]/2001, [...]/2006, [...]/2006, [...]/2007-[...]/2007, [...]/2008-[...]/2008 doręczona 6.03.2009 r. (uprawomocniła się 6.04.2009 r.),

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania celem wydania decyzji o wysokości zadłużenia z 17.09.2010 r. doręczone 28.09.2010 r., zakończenie postępowania z 6.10.2010 r. doręczone 15.10.2010 r., decyzję o wysokości zadłużenia za okres: [...]/2009-[...]/2010 doręczoną 14.12.2010 r. (uprawomocniła się 14.01.2011 r.),

- zawiadomienie o wszczęciu postępowania celem wydania decyzji o wysokości zadłużenia z 7.03.2011 r. doręczona 5.04.2011 r. (wobec niepodjęcia przez płatnika korespondencji w urzędzie pocztowym w terminie ustalonym w awizo, doręczenie nastąpiło w trybie art. 474 Kpa), zakończenie postępowania z 18.04.2011r. doręczone 4.05.2011 r., decyzję o wysokości zadłużenia za okres: [...]/2010-04/2011 doręczono 10.06.2011 r. (uprawomocniła się 10.07.2011 r.).

Podkreślono jednak w tym wyroku ,że żadne z opisanych dokumentów nie znajdują się w aktach sprawy .Ponadto ani w zaskarżonej decyzji , ani w decyzji poprzedzającej nie wskazano obowiązujących na przestrzeni lat przepisów dotyczących przedawnienia składek , zawieszania i przerwy okresu zawieszenia .Nie przedłożono dowodów na powyższe jak również nie podano , na jakiej podstawie ustalono ,że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia .Nakazano w ponownym postępowaniu rozpoznać podnoszoną przez stronę kwestię przedawnienia oraz przedstawić w aktach dowody umożliwiające weryfikację przedawnienia. Samo stwierdzenie ,że toczy się postępowanie egzekucyjne jest niewystarczające. Sąd nie przesądził w wyroku kwestii umorzenia zaległości składkowych .

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzją dnia 2 października o nr [...] Oddział ZUS w Ł. odmówił stronie umorzenia należności składkowych. Strona wniosła za pośrednictwem ZUS skargę do sądu.

Wojewódzki Sad Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 25 lutego 2025 roku , sygn. III SA/po 619/24 uchylił zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazał, że dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że organ naruszył treść art.153 p.p.s.a i nie wywiązał się w pełni ze wskazań zawartych w wyroku poprzedzającym III SA/Po 74/24 z dnia 17 kwietnia 2024.

Podkreślono, że wprawdzie organ zawarł w uzasadnieniu zaskrżonej decyzji analizę zdarzeń prawnych mających powodować zawieszenie biegu terminu przedawnienia i przytoczył podstawę prawną normującą zagadnienie przedawnienia , to jednak nie dołączył do akt sprawy żadnych dokumentów potwierdzających zaistnienie tychże zdarzeń , czym uniemożliwił weryfikację poczynionych ustaleń. Sąd pierwotnie rozpoznając sprawę wyraźnie wypomniał organowi, że ten nie przedłożył dowodów na poparcie swojego stanowiska o przerwaniu biegu przedawnienia .W ocenie sądu niezbędne było zatem dołączenie dokumentów , które będą obrazować wszystkie istotne okoliczności dotyczące zawieszenia biegu terminu przedawnienia. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał źródła dowodowego poczynionych ustaleń. Nie wiadomo też , czy organ badał , by dochowano wszelkich prawnych warunków koniecznych do wywołania skutku zawieszenia przedawnienia. W ocenie sądu brak udokumentowanych ustaleń dotyczących zaistnienia zdarzeń , które spowodowały zawieszenie biegu terminu przedawnienia poszczególnych należności należało uznać za naruszenie prawa mogące mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Odnosząc się natomiast do oceny przesłanek umorzenia zaległości Sąd uznał, że organ realizując wytyczne sformułowane w uzasadnieniu wyroku III SA/Po 74/24 trafnie ocenił, że w przypadku skarżącej nie zaktualizowały się przesłanki do umorzenia zaległości w przypadku całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek z art.28 ust.3 pkt 1-6 w zw. z art.28 ust.1 i 2 u.s.u.s .Podobnie jako trafne uznał sąd ustalenia organu o tym, że skarżąca nie wykazała istnienia przesłanek do umorzenia należności na podst. § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r – w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne .

Ostatecznie sąd nakazał, zgodnie z dyspozycją art. 153 P.p.s.a uzwględnienie powyższych rozważań i konieczność przedłożenia dokumentacji dotyczącej zawieszenia biegu terminu przedawnienia .Organ został zobowiązany również do oceny , czy w dacie ponownego rozstrzygania sprawy nie zaszła zmiana stanu faktycznego dotyczącego sytuacji majątkowej, materialnej i zdrowotnej skarżącej.

Po kolejnym , trzecim z kolei rozpoznaniu sprawy organ wydał wymienioną na wstępie decyzję z dnia 5 września 2025 roku, o nr [...]. Odnosząc się do kwestii przedawnienia organ wskazał, że bieg terminu przedawnienia został zawieszony :

-w odniesieniu do zaległości za okres [...].2007,[...].2007,[...]2007,[...].2008-[...].2008:od 28 stycznia 2009 tj. od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wystawienia decyzji o wysokości zadłużenia do 6 kwietnia 2008 r. tj. od uprawomocnienia się decyzji w tej sprawie oraz od 5 lutego 2010 , tj. od dnia wystawienia tytułu wykonawczego , na podatnie którego jest prowadzona egzekucja do nadal (egzekucja czynna)

- w odniesieniu do należności za okres [...]-10/2010 – od [...].09.2010 r., tj. od dnia wszczęcia postępowania w sprawie wystawienia decyzji o wysokości zadłużenia do 14.01.2011 r. tj. do uprawomocnienia się decyzji w tej sprawie oraz od 18.04.2011r. tj. od dnia wystawienia tytułu wykonawczego, na podstawie którego jest prowadzona egzekucja do nadal (egzekucja czynna).

Jednocześnie Zakład wyjaśnił ,że saldo wykazane w uchylonej w dniu 2 października 2024 roku decyzji uległo zmianie, bowiem 28 lutego 2025 roku odpisano składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres [...]/2007, które uległy przedawnieniu .Powodem przedawnienia była korekta rozliczenia wpłat egzekucyjnych .Pierwotne wpłaty zostały zaksięgowane na okres [...]/2007-[...]/2007 ,a następnie poprawnie przeksięgowane na okres [...],[...]/2011 zgodnie z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 21 listopada 2024 r. o postanowieniu Sądu Rejonowego w O. z dnia 13 września 2022r. Zgodnie z informacją Naczelnika Urzędu Skarbowego w O. z dnia 21 listopada 2024r, w dniu 19 czerwca 2019r w związku ze zbiegiem egzekucji do świadczenia emerytalno-rentowego przekazano odpisy tytułów wykonawczych o numerach [...] celem prowadzenia łącznej egzekucji do K. Sądowego przy Sądzie Rejonowym P. .Pismem z dnia 21 listopada 2024 [...] Sądowy poinformował ,że egzekucja prowadzona na podstawie w/w adnotacji został zakończona wobec spłaty całej należności w dniu 15 lutego 2022roku. Z uwagi więc na umniejszenie postępowania egzekucyjnego za okres [...]-[...]/2007 należności na ubezpieczenie społeczne za okres [...]/2007 uległy przedawnieniu.

Organ szczegółowo odniósł się również do sytuacji finansowej i zdrowotnej skarżącej w oparciu o nowe oświadczenie o stanie majątkowym i rodzinnym. Uznał, że skarżąca jest osobą rozwiedzioną , która prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Wysokość stałych wydatków związanych z utrzymaniem określiła na łączną kwotę 1740 zł miesięcznie w tym: opłaty eksploatacyjne w wys. 350 zł, koszty związane z leczeniem – 590 zł, inne-800 zł. Poinformowała ,że posiada inne zobowiązania pieniężne , które są spłacane, egzekucję prowadzi komornik sądowy, łączna miesięczna spłata to 2799,88 zł .Nie posiada żadnego majątku ruchomego , nieruchomości , wierzytelności .Ze względu na pogarszający się stan zdrowia nie jest w stanie znaleźć sobie pracy. Podkreśliła pogarszający się stan widzenia, guzki na [...] i [...]. Ma nawracające stany zapalne układu moczowego, torbiel na [...] , niedomykalność zastawki mitralnej ,a w okresie od 2014-2016 r przeszła leczenie onkologiczne i naświetlania .Załączyła do akt dokumentację medyczną.

Organ uznał jednak ,że brak jest podstaw do umorzenia należność na podstawie art. 28 ust. 3 pkt 2,4b,4c, a także 28 ust.3 pkt 1 i 4.Wskazano ,że skarżąca zaprzestała prowadzenia dzielności gospodarczej , pobiera świadczenie emerytalne .Kwota świadczenia umożliwia dokonywanie potrąceń egzekucyjnych. Wobec całości zaległości jest prowadzone postępowanie egzekucyjne , które nie zostało zakończone .Naczelnik Urzędu Skarbowego lub K. Sadowy nie stwierdził braku majątku ,z którego można prowadzić egzekucję. Brak też podstaw do uznania ,że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przewyższających wydatki egzekucyjne .Istnieje możliwość prowadzenia działań egzekucyjnych . Odnosząc się do warunków przewidzianych przepisami rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej, organ wskazał ,że nie kwestionuje sytuacji zdrowotnej ,ale podniesione okoliczności związane ze stanem zdrowia miałyby znaczenie , gdyby pozbawiały skarżącą możliwości uzyskiwania dochodu .Jednakże strona dysponuje dochodem w postaci pobieranego świadczenia emerytalnego , które może stanowić źródło stopniowej spłaty należności . Strona jest emerytką , uzyskuje świadczenie w wysokości 4 630,12 zł brutto, ze świadczenia dokonywane są potrącenia egzekucyjne w kwocie 1157, 53 zł. Do wypłaty pozostaje zatem stronie kwota 2 799,88 zł. Tym samym dochód skarżącej jest wyższy od minimum socjalnego 1-sosbowego gospodarstwa emeryckiego, które wynosi 1 869,94 zł. Fakt, że strona nie pobiera zasiłków z pomocy społecznej , jak również nie korzysta z innych form pomocy Państwa świadczy zdaniem organu o tym ,że jest w stanie zaspokoić swoje potrzeby materialne bez wsparcia Państwa kierowanego do osób znajdujących się w niedostatku .Odnośnie innych zobowiązań pieniężnych organ wyjaśnił ,że posiadanie ich nie stanowi podstawy do umorzenia należności i nie mogą być argumentem przemawiającym za taką decyzją organów . Wysokość potrąceń , jaka może być dokonywana ze świadczenia emerytalnego oznacza ,że nie zachodzi obawa zagrożenia egzystencji . Świadczenie emerytalne nie może być zajęte w całości , lecz jedynie do kwoty pozwalającej na zapewnienie minimum socjalnego , które nie jest progiem ubóstwa , lecz kategorią socjalną , mierzącą koszty utrzymania gospodarstw domowych uwzględniającą podstawowe potrzeby bytowo- konsumpcyjne .

Strona po raz kolejny wniosła skargę do WSA w Poznaniu. W uzasadnieniu skargi podniosła, że ZUS nie uwzględnia w swojej decyzji nast. aspektów. Po pierwsze pomija postanowienie Sądu Rejonowego w O. ,z którego zdaniem skarżącej jednoznacznie wynika ,że należności wobec ZUS zostały spłacone. Podkreślono, że po uzyskaniu informacji od K. , ZUS nie składał żadnych wniosków co do wysokości egzekwowanego świadczenia .Nie poddawał pod wątpliwość zakresu zadłużenia i nie zwrócił się w przedmiotowej sprawie do komornika, celem wyjaśnienia stanu faktycznego. Podobnie jak nie odniesiono się do kwestii objętej postanowieniem referendarza sądowego Sądu Rejonowego w O.. Zarzucono organowi naruszenie przepisów postępowania i nieuwzględnienie stanu zdrowia skarżącej.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje.

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie zarzuty sąd podzielił.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swojej właściwości sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego.

Na podstawie art. 145 § 1 P.p.s.a. w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 P.p.s.a.). Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie rozważań podkreślić należy, iż zasadnicze znaczenie dla rozpoznania niniejszej sprawy posiada okoliczność, iż przedmiotowa sprawa była wcześniej przedmiotem dwukrotnego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w sprawie o sygn. III SA/Po 74/24 w wyroku z dnia 17.04.2024r. oraz w sprawie o sygn. III SA/Po 619/24 w wyroku z dnia 25 lutego 2025r. Wyroki wydane w tej sprawie wobec braku zaskarżenia stały się prawomocne.

Powyższe skutkuje koniecznością zastosowania art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. Zgodnie z art. 153 p. p. s. a. ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w tej sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia. Wskazać należy, że pomimo użycia w art. 153 p. p. s. a. określenia "orzeczenie" chodzi w nim nie o sentencję, lecz o uzasadnienie. Ocena prawna rozstrzygnięcia wiąże się bowiem w pierwszym rzędzie z wykładnią prawa, a ta może mieścić się jedynie w uzasadnieniu wyroku (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 1998 r. sygn. II SA 1560/97 niepubl.). Ocena prawna, o której stanowi analizowany przepis, może dotyczyć zarówno samej wykładni prawa materialnego i procesowego, jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego. Zarówno organ administracji, jak i sąd, rozpatrując sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku, bez względu na poglądy prawne wyrażone w orzeczeniach sądowych w innych sprawach. W orzecznictwie podkreśla się, iż działania naruszające tę zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego (por. wyroki NSA: z dnia 21 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1681/97 i z dnia 1 września 2010 r., sygn. akt I OSK 920/10, LEX 745376). Zatem ocena prawna traci moc wiążącą tylko w przypadku zmiany prawa, zmiany istotnych okoliczności faktycznych sprawy (ale tylko zaistniałych po wydaniu wyroku, a nie w wyniku odmiennej oceny znanych i już ocenionych faktów i dowodów) oraz w wypadku wzruszenia we właściwym trybie orzeczenia zawierającego ocenę prawną.

Podsumowując, stwierdzić należy, zgodnie z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z dnia 21 marca 2014 r., sygn. akt I GSK 534/12 ), że: "Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Uregulowanie zawarte w art. 153 P.p.s.a. oznacza, że orzeczenie sądu administracyjnego wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, bo jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w danej sprawie. Z kolei, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu art. 153 P.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się organu administracji publicznej do wskazań w zakresie dalszego postępowania."

Rolą obecnie kontrolującego zaskarżone decyzje Sądu jest weryfikacja, czy organy w pełni zastosowały się do zaleceń i wskazań zawartych w w/w wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu.

W związku z powyższym należy zwrócić uwagę, iż w wyroku z dnia 17 kwietnia 2024r., w sprawie sygn. akt III SA/Po 74/24,sąd dokonał oceny stanu prawnego i faktycznego sprawy w oparciu o zawarte w decyzji dnia 29 listopada 2023r. stanowisko dotyczące przedawnienia składek. Wskazano w nim, że wyszczególnione w decyzji dokumenty, które dowieść miały zawieszenia biegu przedawnienia nie znajdują się w aktach sprawy. Sąd wyraźnie wskazał, że samo powołanie okoliczności wskazujących na zawieszenie biegu terminu przedawnienia , bez zgromadzenia na tę okoliczność stosownych dowodów z dokumentów oraz przytoczenia podstaw prawnych obowiązujących dla poszczególnych należności i zdarzeń ich dotyczących . Kwestia przedawnienia jest kwestią zasadniczą dla dalszego procesowania wniosku o umorzenie należności, stąd też sąd w tym wyroku nie odnosił się do kwestii umorzenia zaległości składkowych. Z kolei w wyroku z dnia 26 lutego 2025 r., sygn. akt III SA/Po 619/24 stwierdził, iż organ nie uwzględnił powyżej opisanej oceny prawnej sprawy zawartej w wyroku z dnia 17 kwietnia 2024r. Nakazał ponowne rozpoznanie wniosku przez ZUS i konieczność przedłożenia dokumentacji dotyczącej zawieszenia biegu terminu przedawnienia , a także ocenę czy w dacie ponownego rozstrzygania sprawy nie zaszła zmiana stanu faktycznego dotyczącego sytuacji majątkowej, materialnej i zdrowotnej. Tymczasem taka zmiana zaszła w odniesieniu do składek za okres [...]/2007 i [...]/2010 – [...]/2011.Organ winien wyjaśnić właśnie w oparciu o treść postanowienia Sądu Rejonowego z dnia 13 września 2002 r , o co strona konsekwentnie wnosiła – czy uległy one przedawnieniu czy umorzeniu. Ma to bowiem istotne znaczenie dla wyniku postępowania, gdyż umorzenie postępowania stanowi o bezprzedmiotowości dalszych roszczeń, a zawieszenie biegu przedawnienia jedynie wstrzymuje upływ terminu na określony czas. Znów brak dokumentacji źródłowej dla tego zagadnienia nie pozwala na pełną ocenę stanowiska organu .

Ponadto nadal organ nie zrealizował wytycznych związanych z dowodzeniem i ustaleniem zawieszenia biegu przedawnienia wobec pozostałych zaległości. Uwaga sądu poprzednio rozpoznającego sprawę odnośnie zmiany stanu faktycznego na dzień wydawania zaskarżonej decyzji okazała się celna i nadal pozostaje aktualna. Jak wynika bowiem z zaskarżonej decyzji korekty rozliczania wpłat egzekucyjnych mogą zmieniać saldo zaległości. Tym bardziej w świetle konsekwentnego odnoszenia się przez skarżącą do treści i skutków w/w postanowienia Sądu Rejonowego w O. i szczątkowym odniesieniu się organu do tego rozstrzygnięcia. Sąd bez odpisu tego postanowienia i pozostałej dokumentacji związanej z postępowaniem egzekucyjnym nie jest w stanie ocenić jego znaczenia dla spłaty należności. Z uzasadnienia decyzji wynika też, że wystawiono wobec strony tytuły egzekucyjne , które również nie zostały dołączone do postępowania.

W aktach brak także postanowienia z dnia 6 kwietnia 2022 roku wydanego przez referendarza sądowego Sądu Rejonowego w O..

Nie sposób zweryfikować twierdzeń skarżącej zawartych we wniosku o umorzenie z dnia 27 lutego 2023 roku odnośnie przedawnienia poszczególnych wpłat, gdyż brak w aktach tego wniosku.

Nadal więc wbrew wytycznym sądu nie załączono dokumentów źródłowych, mających być środkiem dowodowym dla weryfikacji ustaleń organu co do okresów zawieszenia przedawnienia należności składkowych, przy czym wbrew zaleceniom tut. Sądu sytuacja taka miała miejsce dwukrotnie.

Wymaga podkreślenia, że Sąd nie może wyrokować na podstawie wybiórczej dokumentacji przedstawionej mu przez organ, którego decyzja jest przedmiotem skargi. Tylko pełne akta administracyjne dają sądowi możliwość wszechstronnego i dogłębnego zbadania sprawy we wszystkich jej aspektach, a następnie podjęcia obiektywnego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia. W konsekwencji brak pełnego materiału dowodowego i szczegółowej analizy zagadnienia przedawnienia uniemożliwia Sądowi nie tylko kontrolę zaskarżonej decyzji, ale również uniemożliwia zbadanie zasadności zarzutów skargi. Nadto wskazać trzeba, że obowiązkiem organu jest nie tylko wskazanie faktów, ale także wyciągnięcie wniosków, jakie – zdaniem organu – z nich wynikają, aby Sąd mógł skontrolować prawidłowość zastosowania przez organ przepisów prawa. Rolą Sądu nie jest bowiem poszukiwanie akt w celu ich skompletowania ani ich analiza w zastępstwie organu.

Nieudokumentowanie okoliczności wpływających na bieg terminu przedawnienia należności składkowych stanowi naruszenie art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Zgodnie bowiem z treścią art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, a według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Z treści tych przepisów wynika, że organ administracyjny wszystkie swoje twierdzenia o zdarzeniach prawnych istotnych w danej sprawie powinien wykazać poprzez załączenie do akt sprawy dokumentów obrazujących daną okoliczność. Wniosek dotyczący okoliczności faktycznych (w tym przypadku zakłócających bieg terminu przedawnienia) powinien być zatem oparty na dowodach zdobytych przez organ i sprawdzonych przezeń. Brak analizy zgromadzonych dowodów stanowi zaś o naruszeniu przez organ art. 107 § 1 pkt 6 oraz 107 § 3 k.p.a.

W przypadku ustalenia przez organ nowych istotnych okoliczności faktycznych sprawy Prezes ZUS winien był przedstawić te nowe okoliczności w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, wskazać dowody, na których oparł się, kwestionując stanowisko skarżącej odnośnie spłaty zadłużenia.

Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy Prezes ZUS winien zastosować się do zaleceń zawartych w uzasadnieniu niniejszego orzeczenia oraz w uprzednio wydanych wyrokach Sądu.

Wbrew zarzutom skargi , nie budzi natomiast zastrzeżeń sądu ocena i uzasadnienie organu odnośnie warunków umorzenia na dzień wydania zaskarżonej decyzji oparciu o przepisy art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 powołanego już wyżej rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

Biorąc jednak pod uwagę, iż Prezes ZUS naruszył art. 153 oraz art. 170 P.p.s.a. należało – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c tej ustawy – uchylić zaskarżoną decyzję.