Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska (sprawozdawca), Sędziowie sędzia WSA Ewa Izabela Fiedorowicz, asesor WSA Agnieszka Sułkowska, Protokolant referent Klaudia Staręga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 września 2024 r. sprawy ze skargi M. D. na interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 10 kwietnia 2024 r. nr 0115-KDIT1.4011.41.2024.2.MST w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych 1) uchyla zaskarżoną interpretację indywidualną, 2) zasądza od Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej na rzecz M. D. kwotę 697 zł (słownie: sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

M. D. (dalej: "Skarżący" lub "Uczestnik") 16 stycznia 2024 r. złożył do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej "Dyrektor KIS") wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

We wniosku wskazał, że uczestniczy w globalnym programie motywacyjnym pod nazwą S. Plan (dalej jako "Program motywacyjny", "SMP" lub "Plan"). Plan organizowany jest przez K. International AG z siedzibą na terytorium Szwajcarii (dalej jako "KNS"). KNS jest spółką akcyjną notowaną na szwajcarskiej giełdzie papierów wartościowych SIX. Plan oparty jest na akcjach KNS. KNS należy do grupy kapitałowej tworzącej koncern międzynarodowy (dalej jako "Grupa"). Plan został skierowany do wybranych/kluczowych pracowników KNS oraz pracowników spółek zależnych KNS należących do Grupy. Do Grupy należy również K. sp. z o.o. (dalej jako "Spółka"), od której Skarżący otrzymuje przychody ze stosunku pracy. Skarżący posiada w Polsce nieograniczony obowiązek podatkowy.

Plan składa się z kilku etapów:

1. Wybrane osoby zaangażowane przez Grupę, w tym również Skarżący, otrzymują możliwość przystąpienia do Planu.

2. Skarżący przystępuje do Planu poprzez zainwestowanie w Plan już posiadanych lub nabywanych w tym celu (po cenie rynkowej) akcji KNS - zainwestowanie polega na zablokowaniu tych akcji na koncie depozytowym na okres około 3 lat (eng. blocking period).

3. W momencie zainwestowania posiadanych akcji i zablokowania tych akcji na koncie depozytowym Skarżący otrzymuje (w chwili tzw. grant date) warunkowe prawo do nieodpłatnego otrzymania w przyszłości określonej ilości dodatkowych akcji KNS (dalej jako "Dodatkowe akcje").

4. Po upływie około 3 lat (tj. po upływie okresu wyczekiwania - ang. vesting period) i pod warunkiem, że Skarżący w tym czasie spełnia określone warunki, zablokowane akcje są odblokowane, a w zamian za każdą zainwestowaną akcję Skarżący otrzymuje Dodatkowe akcje.

Wniosek obejmuje stan faktyczny oraz zdarzenie przyszłe odnoszące się do Planu w edycjach:

- w którym warunkowe prawo do nieodpłatnego otrzymania Dodatkowych akcji

w przyszłości przyznane zostało w 2020 roku, a Dodatkowe akcje zostały przekazane Skarżącemu w 2023 roku;

- oraz do przyszłych edycji Planu w kolejnych latach, o ile Skarżący uzyska możliwość przystąpienia do nich i zdecyduje się na przystąpienie.

Akcje - w celu ich zainwestowania w Plan w ramach danej edycji Planu - są nabywane przez Uczestnika po aktualnej cenie rynkowej (Uczestnik Planu przy zakupie akcji przeznaczonych do inwestycji w Plan nie jest traktowany preferencyjnie), przy czym istnieje możliwość przystąpienia do Planu również poprzez zainwestowanie akcji uzyskanych w ramach poprzednich edycji Programu motywacyjnego jako Akcje dodatkowe. Akcje zainwestowane w SMP przez Uczestnika są zdeponowane na koncie depozytowym Uczestnika prowadzonym przez wskazaną szwajcarską instytucję finansową. Zainwestowane akcje muszą być złożone na koncie depozytowym przed określoną datą, tj. przed rozpoczęciem okresu blokady (eng. blocking period). Po rozpoczęciu okresu blokady (trwającym około 3 lata, np. od 1 września 2023 r. do 30 czerwca 2026 r.) zainwestowane akcje złożone na koncie depozytowym nie mogą być zbyte przez Skarżącego. Po okresie blokady zainwestowane akcje ponownie przekazane zostają do swobodnej dyspozycji Uczestnika.

Zgodnie z Regulaminem Planu Uczestnik po zainwestowaniu w Plan posiadanych przez siebie akcji KNS otrzymuje (nieodpłatnie) warunkowe prawo do nieodpłatnego otrzymania Dodatkowych akcji po okresie wyczekiwania (przy założeniu, że Uczestnik w okresie wyczekiwania spełnia określone warunki). Warunkowe prawo do otrzymania Dodatkowych akcji w przyszłości nie ma wartości wymiernej w momencie jego przyznania. Przyjmuje ono formę przyrzeczenia/obietnicy/deklaracji do otrzymania określonej ilości Dodatkowych akcji po upływie okresu wyczekiwania. W konsekwencji, w okresie wyczekiwania Uczestnik nie może w jakikolwiek sposób dysponować warunkowym prawem do Dodatkowych akcji, w szczególności nie może go zbywać lub zastawiać (wyjątkiem może być przeniesienie prawa wskutek śmierci Uczestnika).

W trakcie trwania okresu wyczekiwania Uczestnik nie zyskuje prawa głosu jako akcjonariusz KNS w stosunku do Dodatkowych akcji, w stosunku do których nie jest jeszcze właścicielem oraz nie ma prawa do otrzymywania dywidend lub innych wypłat o równoważnym charakterze z tytułu przyrzeczonych Dodatkowych akcji.

Warunkowe prawo opisane powyżej nie stanowi papierów wartościowych lub praw, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 861, ze zm.) i nie stanowi pochodnych instrumentów finansowych (praw), o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c-i ustawy o obrocie instrumentami finansowymi.

Uczestnik Programu motywacyjnego otrzymuje w chwili upływu okresu wyczekiwania 0,8 Dodatkowych akcji za każdą akcję zainwestowaną w SMP (np. jeśli Uczestnik zainwestował 100 posiadanych lub zakupionych akcji KNS, otrzymuje on w chwili upływu okresu wyczekiwania nieodpłatnie 80 Dodatkowych akcji). Uczestnik otrzymuje Dodatkowe akcje KNS pod warunkiem kontynuacji zatrudnienia w strukturze spółek należących do Grupy - w tym w Spółce. Po upływie okresu wyczekiwania Uczestnik Programu motywacyjnego może dowolnie dysponować przyznanymi Dodatkowymi akcjami, w tym dokonać ich zbycia.

Spółka zatrudniająca Uczestnika nie posiada bezpośredniego wpływu na to, czy Uczestnik może zostać objęty Planem oraz jaki limit zainwestowanych akcji zostanie ustalony dla Uczestnika. Uprawnienie do otrzymania Dodatkowych akcji nie wynika bezpośrednio z zapisów umów o pracę lub innych wewnętrznych dokumentów prawa pracy przyjętych przez Spółkę (np. z regulaminu wynagradzania).

W konsekwencji Uczestnik zaangażowany przez Spółkę nie posiada względem Spółki żadnych roszczeń z tytułu uczestnictwa w Planie. Spółką przenoszącą prawo własności Dodatkowych akcji na Uczestnika jest KNS. Uczestnik nie jest związany z KNS stosunkiem pracy lub innym stosunkiem cywilnoprawnym o tożsamym charakterze. Spółka jest obciążana przez KNS kosztami uczestnictwa w Planie Uczestnika zaangażowanego przez Spółkę. KNS jest jednostką dominującą w stosunku do Spółki w rozumieniu przepisów ustawy o rachunkowości.

Mając powyższe na uwadze Skarżący zapytał:

1. Czy w związku z udziałem w Planie przychód na gruncie ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.) – dalej "u.p.d.o.f" - po stronie Uczestnika powstanie w chwili przyznania warunkowego prawa do otrzymania Dodatkowych akcji?

2. Czy w związku z udziałem w Planie przychód na gruncie u.p.d.o.f. po stronie Uczestnika powstanie w chwili przyznania Dodatkowych akcji w momencie upływu okresu wyczekiwania?

3. Czy w związku z udziałem w Planie przychód na gruncie u.p.d.o.f. po stronie Uczestnika powstanie w chwili zbycia przez Uczestnika Dodatkowych akcji otrzymanych w ramach Planu lub w chwili otrzymania dywidendy i będzie zakwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych?

Ad. 1 Zdaniem Skarżącego po stronie Uczestnika w chwili przyznania warunkowego prawa do otrzymania Dodatkowych akcji po upływie okresu wyczekiwania nie powstanie jakikolwiek przychód na gruncie u.p.d.o.f. Nieodpłatne otrzymanie przez Uczestnika warunkowego prawa do otrzymania Dodatkowych akcji po upływie okresu wyczekiwania nie posiada wartości wymiernej z chwilą jego nadania. Tym samym należy uznać, że nieodpłatne przyznanie warunkowego prawa nie powoduje powstania przychodu dla Uczestnika podlegającego opodatkowaniu na gruncie przepisów u.p.d.o.f.

Ad. 2 i 3 Zdaniem Skarżącego, po stronie Uczestnika w chwili przyznania określonej ilości Dodatkowych akcji w momencie upływu okresu wyczekiwania nie powstanie jakikolwiek przychód na gruncie u.p.d.o.f. Zdaniem Skarżącego, mimo że Plan nie spełnia warunków przewidzianych w art. 24 ust. 11 i dalsze u.p.d.o.f., nie można mówić o powstaniu jakiegokolwiek przychodu po stronie Uczestnika w momencie przyznania Dodatkowych akcji. Wynika to przede wszystkim z faktu, że akcje jako papiery wartościowe generują przychód (dochód) dopiero w przyszłości w postaci otrzymywanej przez akcjonariusza dywidendy lub w chwili sprzedaży akcji, w kwocie stanowiącej różnicę pomiędzy ceną jej zbycia a ceną nabycia akcji (powiększoną o wydatki na jej nabycie, np. opłaty transakcyjne). Przychód po stronie Uczestnika z tytułu zbycia Dodatkowych akcji przez Uczestnika i/lub otrzymania dywidendy powinien być zakwalifikowany jako przychód z kapitałów pieniężnych, opodatkowany zgodnie z art. 30b u.p.d.o.f. w stosunku do przychodu ze zbycia Dodatkowych akcji i zgodnie z art. 30a u.p.d.o.f. w stosunku do otrzymanej dywidendy.

Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej (dalej też "Dyrektor KIS") w interpretacji indywidualnej z 10 kwietnia 2024 r. zgodził się ze Skarżącym, że samo przyznanie warunkowego prawa do nieodpłatnego otrzymania w przyszłości Dodatkowych akcji nie skutkuje dla niego powstaniem przychodu w rozumieniu ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz że przychód powstanie w momencie sprzedaży akcji spółki zagranicznej lub otrzymania dywidendy z tytułu ich posiadania. Organ za nieprawidłowe uznał natomiast twierdzenie Skarżącego o braku powstania przychodu w momencie otrzymania akcji. W tym zakresie organ wskazał, że w momencie nieodpłatnego nabycia Dodatkowych akcji podmiotu szwajcarskiego po stronie Skarżącego powstanie przychód z nieodpłatnych świadczeń z uwagi na to, że aby podatnik mógł czerpać korzyści z akcji musi nabyć akcje za określoną cenę, a w związku z ich darmowym nabyciem nie ponosi takich wydatków. Operacja ta wywołuje skutek podatkowy w postaci uzyskania przez Skarżącego przychodu w rozumieniu art. 11 ust. 1 u.p.d.o.f. Dyrektor KIS stwierdził ponadto, że skoro Skarżący został objęty programem motywacyjnym organizowanym przez spółkę szwajcarską i dodatkowe akcje otrzyma od podmiotu, z którym nie jest związany stosunkiem pracy czy umową cywilnoprawną, w momencie otrzymania dodatkowych akcji uzyskał on i uzyska - w zakresie przyszłego ich nabycia - przychód z innych źródeł, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 9 w zw. z art. 20 ust. 1 tej ustawy.

Skarżący pismem z 21 maja 2024 r. wniósł skargę na powyższą interpretację zarzucając jej naruszenie:

1) przepisów prawa materialnego, w szczególności przepisów art. 30b ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 1d, art. 24 ust. 11, 11a, 11b, 12a u.p.d.o.f. w zw. z art. 11 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 u.p.d.o.f. poprzez dokonanie ich błędnej wykładni, a w konsekwencji również błędnej oceny co do zastosowania poprzez przyjęcie, że przychód po stronie Skarżącego powstaje dwukrotnie: w momencie nieodpłatnego przyznania mu Dodatkowych akcji oraz w momencie ich sprzedaży, co prowadzi do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu, podczas gdy w momencie nieodpłatnego objęcia akcji po stronie podatnika nie powstaje przychód oraz

2) przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności art. 14c § 1 i § 2 w zw. z art. 14h w zw. z art. 120 i art. 121 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - dalej jako "O.p" - poprzez brak odniesienia się do argumentacji Skarżącego zawartej we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, tj. argumentów odnoszących się do art. 30b ust. 2 pkt 1, art. 22 ust. 1d u.p.d.o.f., niedostateczne uzasadnienie dlaczego stanowisko Skarżącego zostało uznane za nieprawidłowe i nieodniesienie się do zacytowanych przez Skarżącego wyroków, które stanowiły istotną część uzasadnienia, co w konsekwencji doprowadziło do naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu.

Mając powyższe na uwadze Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej interpretacji w całości i stwierdzenie, że stanowisko Skarżącego zawarte we wniosku o wydanie interpretacji było prawidłowe w pełnym zakresie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor KIS wniósł o jej oddalenie w całości podtrzymując dotychczasową argumentację.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl art. 57a p.p.s.a. skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. To wnioskodawca składając wniosek, wyznacza jej ramy poprzez między innymi wskazanie przepisów prawa, których zastosowanie budzi jego wątpliwość i dlatego zamierza uzyskać stanowisko organu interpretacyjnego. Wynika to bezpośrednio z art. 14b § 3 O.p., który stanowi, że składający wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia zaistniałego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Oznacza to, że organ interpretacyjny może dokonać oceny stanowiska wnioskodawcy jedynie w zakresie przedstawionego we wniosku zagadnienia prawnego, biorąc pod uwagę konkretne regulacje prawne normujące zagadnienia, które stanowią przedmiot wątpliwości podmiotu inicjującego postępowanie interpretacyjne.

Kontrola zaskarżonej interpretacji indywidualnej we wskazanych wyżej granicach prowadzi do wniosku, że interpretacja ta narusza prawo w stopniu uzasadniającym jej uchylenie w całości.

Istotą sporu zaistniałego w sprawie jest ocena, w jakim momencie Skarżący uzyskuje przychód na gruncie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych w związku z uczestnictwem w programie motywacyjnym organizowanym przez spółkę zagraniczną.

Zdaniem organu podatkowego przychód powstanie zarówno w momencie otrzymania Dodatkowych akcji podmiotu szwajcarskiego przez Skarżącego, jak i na moment ich zbycia oraz uzyskania dywidendy z tytułu posiadania ww. akcji.

Skarżący jest natomiast zdania, że przychód powstanie wyłącznie w chwili sprzedaży przez niego akcji otrzymanych w ramach Planu lub w chwili uzyskania dywidendy, a zaaprobowanie stanowiska organu prowadziłoby do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.

W ramach powyższego sporu Sąd przyznał rację Skarżącemu.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że problem prawny występujący w sprawie było już przedmiotem rozstrzygnięć sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 29 czerwca 2022 r. sygn. akt II FSK 2701/19, czy też wyrok NSA z 8 października 2020 r. sygn. akt II FSK 1610/18, wyrok WSA w Warszawie z 8 marca 2022 r. sygn. akt III SA/WA 2409/21, WSA w Krakowie z 19 czerwca 2024 r. sygn. akt I SA/Kr 402/24)

Skład orzekający w pełni podziela argumentację zawartą w przywołanych orzeczeniach i przyjmuje za własną.

Zgodnie z treścią art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f., jeżeli w wyniku realizacji programu motywacyjnego utworzonego przez:

1) spółkę akcyjną, od której podatnik uzyskuje świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13,

2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której podatnik uzyskuje świadczenia oraz inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13

- podatnik faktycznie obejmuje lub nabywa akcje tej spółki lub akcje spółki w stosunku do niej dominującej, przychód z tego tytułu powstaje w momencie odpłatnego zbycia tych akcji.

W myśl art. 24 ust. 11a u.p.d.o.f., dochodem z odpłatnego zbycia akcji, o których mowa w ust. 11, jest różnica między przychodem uzyskanym z odpłatnego zbycia akcji, a kosztami uzyskania przychodu określonymi na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 38.

Natomiast zgodnie z treścią art. 24 ust. 11 b u.p.d.o.f., przez program motywacyjny, o którym mowa w ust. 11, rozumie się system wynagradzania utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przez:

1) spółkę akcyjną, dla osób uzyskujących od niej świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13, albo

2) spółkę akcyjną będącą jednostką dominującą w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 37 ustawy o rachunkowości w stosunku do spółki, od której osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania uzyskują świadczenia lub inne należności z tytułów określonych w art. 12 lub art. 13

- w wyniku którego osoby uprawnione do otrzymania świadczeń w ramach tego systemu wynagradzania bezpośrednio lub w wyniku realizacji praw z pochodnych instrumentów finansowych lub realizacji praw z papierów wartościowych, o których mowa w art. 3 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi, lub realizacji innych praw majątkowych, nabywają prawo do faktycznego objęcia lub nabycia akcji spółki określonej w pkt 1 lub 2.

Przepis art. 24 ust. 12a u.p.d.o.f. stanowi natomiast, że przepisy ust. 11- 11b mają zastosowanie do dochodu uzyskanego przez osoby uprawnione z tytułu objęcia lub nabycia akcji spółek akcyjnych, których siedziba lub zarząd znajdują się na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa należącego do Europejskiego Obszaru Gospodarczego lub państwa, z którym Rzeczpospolita Polska zawarła umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

W orzecznictwie (por. wyroki WSA w Warszawie sygn. akt III SA/Wa 186/23, III SA/Wa 638/24) podkreśla się, że regulacja z art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f. skutkuje neutralnością podatkową nabycia lub objęcia akcji w okolicznościach w niej uregulowanych. Natomiast do opodatkowania dojdzie w momencie samego zbycia nabytych lub objętych akcji. Powyższy skutek normatywny jest powszechnie wyrażany w ramach dorobku orzeczniczego sądów administracyjnych. Uznanie, że przychód powstaje w momencie nieodpłatnego nabycia akcji w ramach programu motywacyjnego oraz, że dochodem z tej czynności jest wartość rynkowa akcji, prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania akcji nie osiągnął. Otrzymanie akcji nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia w drodze sprzedaży lub zamiany, ewentualnie innych czynności. Nabycie akcji samo przez się nie daje żadnego przychodu. Dopiero zbycie akcji pozwala ustalić, jaki dochód podatnik osiągnął przez to, że nabył akcje w drodze programu motywacyjnego, a następnie zbył te akcje

Jak wynika z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku, zasady udziału w programie motywacyjnym zostały określone w Regulaminie przyjętym przez zarząd spółki szwajcarskiej, co oznacza, że program motywacyjny nie został utworzony na podstawie uchwały zgromadzenia akcjonariuszy.

Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organu, że skoro program motywacyjny nie został utworzony na podstawie uchwały walnego zgromadzenia spółki, to nie mamy do czynienia z programem motywacyjnym w rozumieniu art. 24 ust. 11 i nast. u.p.d.o.f.

Problem przysporzenia uzyskanego przez podatnika w związku z nieodpłatnym (częściowo nieodpłatnym) przyznaniem akcji, w kontekście zakazu podwójnego opodatkowania, był już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzeczniczych Naczelnego Sądu Administracyjnego, który doszedł do wniosku, że nieodpłatne nabycie akcji nie skutkuje powstaniem dochodu podlegającego opodatkowaniu podatkiem od osób fizycznych. W wydanych orzeczeniach przeważa wspólny pogląd, iż rozpoznanie przychodu w momencie realizacji praw wynikających z pochodnych instrumentów finansowych (objęcia akcji), prowadziłoby do opodatkowania wartości wyrażonej w pieniądzu, której podatnik w momencie uzyskania akcji nie osiągnął. Otrzymanie akcji nie daje żadnych korzyści, ponieważ akcje są takim składnikiem majątku, który przychód może dać dopiero w momencie ich zbycia, w momencie faktycznego rozliczenia pieniężnego (wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12, wyrok NSA z 13 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 601/12, wyrok NSA 21 lipca 2017 r., sygn. akt II FSK 1716/15, wyrok NSA z 8 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1610/18).

Sąd w składzie orzekającym w pełni podziela tę ocenę.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1426 ze zm.), opodatkowaniu podatkiem dochodowym podlegają wszelkiego rodzaju dochody, z wyjątkiem dochodów wymienionych w art. 21, 52 i 52a i 52c oraz dochodów, od których na podstawie przepisów Ordynacji podatkowej zaniechano poboru podatku.

Dla celów podatku dochodowego od osób fizycznych rozróżnia się źródła przychodów. Zostały one wymienione w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f. Przyporządkowanie przychodu do właściwego źródła ma istotne znaczenie dla ustalenia wysokości dochodu. Dochód z tego samego tytułu może być opodatkowany tylko raz i może być, zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 10 ust. 1 u.p.d.o.f., przyporządkowany tylko do jednego źródła przychodów.

Jeżeli ustawodawca chce zaliczyć dany rodzaj przychodów do innego źródła niż to, na które wskazywałby charakter przychodu, stanowi o tym wyraźnie w przepisie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 7 u.p.d.o.f. jednym ze źródeł przychodów są kapitały pieniężne i prawa majątkowe, w tym odpłatne zbycie praw majątkowych, innych niż wymienione w art. 10 ust. 1 pkt 8 u.p.d.o.f. Pojęcie przychodów z kapitałów pieniężnych doprecyzowano w art. 17 ust. 1 u.p.d.o.f., wymieniając w nim enumeratywnie, co uważa się za przychody z tego źródła.

Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd i argumentację zaprezentowane w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 16 grudnia 2020 r., sygn. akt I SA/Gd 819/20 (wszystkie powołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: orzeczenia nsa.gov.pl), że podwójne opodatkowanie dochodu z tego samego źródła (przychód z kapitałów pieniężnych) w okolicznościach niniejszej sprawy narusza konstytucyjną zasadę równości wyrażoną w art. 32 Konstytucji RP, i w dalszej części uzasadnienia będzie posiłkować się tą argumentacją.

W orzecznictwie podkreśla się, że obowiązująca we wszystkich sferach funkcjonowania społeczeństwa konstytucyjna zasada równości wobec prawa oznacza, iż wszystkie charakteryzujące się określoną, istotną cechą podmioty prawa, których dotyczą konkretne normy prawne, traktowane być muszą równo tzn. według jednakowej miary (por. wyrok NSA z dnia 18 maja 2011 r., sygn. akt II GSK 490/10, LEX nr 992399).

Na tle prawa podatkowego konstytucyjna zasada równości oznacza postulat zachowania równomierności w opodatkowaniu podatkami, przez wprowadzenie powszechnego i proporcjonalnego opodatkowania. Powszechność opodatkowania oznacza opodatkowanie wszystkich podatników na tych samych zasadach (por. postanowienie NSA z dnia 5 kwietnia 2011 r., sygn. akt I FSK 525/10, LEX nr 811878).

W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z dnia 22 maja 2002 r., sygn. akt K 6/02, OTKA 2002/3/33) i Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. wyrok z dnia 11 czerwca 2010 r., sygn. akt I FSK 972/09, LEX nr 607599) wskazuje się, że podwójne opodatkowanie stoi też w sprzeczności z zasadami wyrażonymi w art. 84 i art. 217 Konstytucji RP.

W wyroku z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 111/12 (LEX nr 1500732) Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że uznanie, iż przychód powstaje już w momencie objęcia akcji jako równowartość ceny rynkowej nabytych nieodpłatnie papierów wartościowych prowadziłoby do podwójnego opodatkowania części dochodu. Nabycie akcji nieodpłatnie oznacza bowiem niemożność uwzględnienia w podstawie opodatkowania kosztów uzyskania przychodów. Ustalając podstawę opodatkowania podatnik może bowiem wyłącznie obniżyć przychód o koszty nabycia papierów wartościowych (art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f.), a tych przecież nie ponosi. Nie jest bowiem kosztem uzyskania przychodów przychód z tytułu nieodpłatnego świadczenia.

Niebezpieczeństwo podwójnego opodatkowania w zbliżonej sytuacji zauważył zresztą ustawodawca, wprowadzając wyraźną regulację dotyczącą momentu powstania dochodu z tytułu objęcia lub nabycia akcji w spółce przez osoby uprawnione na podstawie uchwały walnego zgromadzenia przy poniesieniu wydatków niższych niż wartość rynkowa akcji (art. 24 ust. 11 u.p.d.o.f.) i stwierdzając w uzasadnieniu do projektu ustawy (druk nr 1955 Sejmu III kadencji), że przepis ten ma wyeliminować podwójne opodatkowanie z tytułu nabycia, a następnie zbycia akcji.

Uznanie, że w sytuacji nieodpłatnego nabycia akcji (udziałów) dochód powstaje dopiero w momencie ich zbycia powoduje również jednakowe obciążenie podatkowe podatników nabywających akcje nieodpłatnie i podatników nabywających akcje odpłatnie. Każdy z nich zapłaci podatek wyłącznie od faktycznego przyrostu majątku w wyniku zbycia akcji.

W myśl art. 17 ust. 1 pkt 6 lit. a u.p.d.o.f. z chwilą zbycia tych akcji powstaje obowiązek opodatkowania przychodu z kapitałów pieniężnych, co w konsekwencji spowoduje opodatkowanie ostatecznego przysporzenia.

Jest rzeczą oczywistą, że wartość akcji z dnia nabycia jest jedynie wyceną ich wartości, która się zmienia wraz ze zmianą kursu akcji. Cechą papierów wartościowych, jakimi są akcje, jest to, że generują dochód w przyszłości w postaci dywidendy, czy też w przypadku ich odpłatnego zbycia - w postaci różnicy pomiędzy przychodem ze sprzedaży a kosztami poniesionymi na ich nabycie. Oznacza to, że w momencie otrzymania akcji przysporzenie jest potencjalne.

Dopiero w momencie odpłatnego zbycia akcji beneficjent będzie też uprawniony, na mocy art. 23 ust. 1 pkt 38 u.p.d.o.f., do rozpoznania kosztu uzyskania przychodu w kwocie stanowiącej iloczyn ceny akcji oraz ilości zakupionych akcji. Różnica między obliczonym w powyższy sposób przychodem a kosztem jego uzyskania stanowić będzie dochód z kapitałów pieniężnych.

Mając powyższe na uwadze rację ma Skarżący podnosząc, że przyjęcie stanowiska wyrażonego przez Dyrektora KIS w zaskarżonej interpretacji, tj. że już w momencie przyznania Dodatkowych akcji powstaje przychód, prowadziłoby do podwójnego opodatkowania tego samego dochodu, tj. pierwszy raz w momencie otrzymania akcji oraz drugi raz, w momencie sprzedaży akcji.

Z powyższych względów, w ocenie Sądu, zasadne są podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania oraz naruszenia przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowego stwierdzić należy, że w sprawie zaistniały podstawy do stwierdzenia naruszenia art. 14c § 2 O.p., a także art. 121 § 1 O.p. Stosownie do art. 14h Ordynacji podatkowej, w sprawach dotyczących interpretacji indywidualnej stosuje się odpowiednio, m.in. art. 121 § 1 ustawy. Ten ostatni wskazuje, że postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.

Z uzasadnienia prawnego interpretacji powinien wynikać tok rozumowania organu interpretacyjnego, który doprowadził z jednej strony do zanegowania stanowiska wnioskodawcy, a z drugiej strony do przyjęcia przez organ stanowiska odmiennego. Uzasadnienie prawne musi stanowić rzetelną informację dla wnioskodawcy, dlaczego w jego sprawie określone przepisy znajdują zastosowanie, a także dlaczego wyrażony przez niego pogląd nie zasługuje na uwzględnienie. Uzasadnienie stanowiska organu musi być na tyle wyczerpujące, aby wynikało z niego, że organ ocenił wszystkie istotne dla sprawy argumenty wnioskodawcy w stanie faktycznym przez niego przedstawionym. Powinno więc przedstawiać argumentację prawną, z której będzie jednoznacznie wynikać, dlaczego stanowisko i argumenty wnioskodawcy organ uznał za nietrafne i jakie argumenty przemawiały za stanowiskiem organu (wyroki NSA z dnia 26 lipca 2023 r. sygn. akt II FSK 153/21, z dnia 19 lipca 2023 r. sygn. akt II FSK 143/21).

W ocenie Sądu uzasadnienie zaskarżonej interpretacji pomija istotne argumenty podniesione przez Skarżącego na poparcie jego stanowiska. W szczególności organ nie odniósł się do zasadniczej kwestii, jaką w rozpoznawanej sprawie jest problem podwójnego opodatkowania tego samego dochodu. Rolą organu podatkowego wydającego interpretację indywidualną jest - w sytuacji negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy - rozpatrzenie wszystkich kluczowych elementów jego prawnej argumentacji, czego w przedmiotowej sprawie zabrakło. Brak odniesienia się do argumentów Skarżącego narusza zasadę pogłębianie zaufania podatnika do organów podatkowych.

W świetle stwierdzonego naruszenia przepisów postępowania i naruszenia prawa materialnego, Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania (pkt II sentencji wyroku) orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a.