Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Michał Ruszyński (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi M.C. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.

Decyzją z [...] lipca 2018 r., nr [...], wydaną po rozpatrzeniu odwołania M.C., Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy), utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: PINB) z [...] kwietnia 2018 r., nr [...], którą PINB nakazał M.C. rozbiórkę budynku gospodarczego o wymiarach 4,20 x 6,16 m położonego na działce nr ewid. [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp. (dalej: WSA) po rozpoznaniu skargi M.C. od ww. decyzji, wyrokiem z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 585/18 stwierdził nieważność ww. decyzji WINB z [...] lipca 2018 r., oceniając, że odwołanie od decyzji PINB z [...] kwietnia 2018 r. wpłynęło po upływie ustawowego terminu do jego wniesienia.

Wnioskiem z [...] grudnia 2018 r. M.C., powołując się na ww. wyrok WSA, zwrócił się do WINB z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji rozbiórkowej PINB z [...] kwietnia 2018 r. Do wniosku dołączył odwołanie z [...] grudnia 2018 r. Argumentując żądanie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania M.C. wskazał, że uchybienie terminu nie nastąpiło z jego winy. Wyjaśnił, że termin do złożenia odwołania upływał 4 maja 2018 r. i w tym dniu zamierzał złożyć odwołanie, jednak "w tym dniu PINB był nieczynny", natomiast odwołanie złożył "w pierwszym wolnym dniu od pracy tj. 07.05.2018 r.". Do wniosku o przywrócenie terminu dołączono fotografię zarządzenia nr 9 Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 13 kwietnia 2018 r. w sprawie ustalenia 4 maja 2018 r. dniem wolnym od pracy dla pracowników urzędów administracji rządowej, które umieszczono na drzwiach PINB. M.C. wskazał, że zdjęcie wykonał osobiście 4 maja 2018 r.

Postanowieniem z [...] marca 2018 r., nr [...] (sprostowanym postanowieniem z [...] marca 2019 r. w zakresie roku wydania postanowienia, tj. 2019 r.), WINB odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...] kwietnia 2018 r., nr [...].

Uzasadniając postanowienie WINB wskazał, że o okoliczności, że odwołanie wniesiono z uchybieniem terminu M.C. dowiedział się z wyroku WSA z 19 grudnia 2018 r. Wniosek o przywrócenie terminu został nadany przesyłką pocztową 24 grudnia 2018 r. Z wniesieniem żądania przywrócenia terminu dopełniono również czynności dla której termin nie został dotrzymany bowiem złożone zostało odwołanie od decyzji rozbiórkowej. Jednak – zdaniem organu odwoławczego – M.C. w żadnym razie nie uprawdopodobnił, czego wymaga przepis art. 58 § 1 i 2 K.p.a., że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jego winy. W ocenie WINB wskazana przez wnioskodawcę okoliczność, iż brak funkcjonowania przez PINB w dniu [...] maja 2018 r. z powodu dnia dodatkowo wolnego od pracy dla tego organu uniemożliwił mu wniesienie odwołania, nie może świadczyć o całkowitym braku winy wnioskodawcy w niedopełnieniu rozpatrywanej czynności procesowej w ustawowym terminie. M.C. w żadnym razie nie wykazał bowiem, że niemożliwe było złożenie odwołania w terminie wcześniejszym niż 4 maja 2018 r., który był ostatnim dniem dla dokonania tej czynności procesowej. Ponadto – zdaniem WINB – M.C. nie wykazał, że niemożliwe było złożenie 4 maja 2018 r. odwołania inną drogą niż osobiście w siedzibie PINB, w szczególności zaś za pośrednictwem operatora pocztowego w drodze przesyłki pocztowej.

Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi M.C. złożonej do WSA. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie art. 7, 8, 9, 15, 58 § 1 i 2, 59 § 1, 77, 81a § 1 oraz art. 35 § 1, 2 i 3 w zw. z art. 36 § 1 i 2 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie. Stawiając powyższe zarzuty skarżący wniósł o unieważnienie zaskarżonego postanowienia. W ocenie skarżącego postawienie mu zarzutu niedbalstwa i odmowa przywrócenia terminu do złożenia odwołania, w chwili gdy zgodnie z prawem i w terminie chciał złożyć odwołanie w urzędzie, jest jakimś nieporozumieniem.

Odpowiadając na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując argumenty podniesione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Postanowieniem z 30 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Go 271/19, WSA zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, z uwagi na fakt złożenia skargi kasacyjnej na orzeczenie WSA z 19 grudnia 2018 r., sygn. akt II SA/Go 585/18.

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 22 kwietnia 2020 r., sygn. akt II OSK 1357/19, oddalił skargę kasacyjną M.C. od wyroku WSA z 19 grudnia 2018 r. Wobec powyższego WSA postanowieniem z 21 maja 2020 r. podjął zawieszone postępowanie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli: przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W świetle treści wskazanego przepisu oraz przedmiotu zaskarżenia w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że WSA korzystając z dyspozycji art. 119 pkt 3 p.p.s.a. mógł z urzędu rozpoznać przedmiotową sprawę w trybie uproszczonym.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).

Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonej decyzji (postanowienia) podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżonego rozstrzygnięcia. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej.

Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Dokonując kontroli legalności zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie wyżej wymienionych ustaw, WSA rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym i uznał, że skarga nie jest zasadna.

Na wstępie należy zaznaczyć, że okolicznością bezsporną jest okoliczność wniesienia odwołania od decyzji PINB z [...] kwietnia 2018 r., nr [...] po terminie. Przedmiotem sporu pomiędzy skarżącym a WINB jest jedynie ocena, czy we wniosku o przywrócenie terminu skarżący uprawdopodobnił, że ww. uchybienie nastąpiło bez jego winy.

W niniejszej sprawie WSA podzielił ocenę WINB.

Stosownie do art. 58 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256, dalej: K.p.a.), w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. A contrario, przywrócenie to może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Oznacza to, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie takie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie (por. m.in. wyroki NSA: z 7 grudnia 2006 r., sygn. akt II OSK 66/06; z 7 września 2010 r., sygn. akt I OSK 1459/09; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 277/13, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nadto wskazuje się, że brak winy wnioskodawca powinien uprawdopodobnić, a nie udowodnić, co świadczy o odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania. Niewątpliwie uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym, słabszym niż dowód, niedającym pewności, lecz jedynie wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o danym fakcie. Uprawdopodobnienie prowadzi do uzasadnionego przypuszczenia, że zdarzenie rzeczywiście miało miejsce. Ustawodawca celowo w tym zakresie dopuszcza środek dowodowy mniej pewny, aby tym samym ułatwić zainteresowanemu przedstawienie swych racji. Jednocześnie w orzecznictwie zaznacza się, że uprawdopodobnienie przyczyny spóźnienia zastępuje formalny dowód, lecz nie jest równoznaczne z gołosłownym podaniem przez wnioskodawcę przyczyny niezachowania terminu, chyba że przyczyna ta jest powszechnie znana (por. wyrok NSA z 14 kwietnia 2010 r., sygn. akt II OSK 22/09, orzeczenia.nsa.gov.pl).

Skarżący wskazuje, że uchybił terminowi do wniesienia odwołania ponieważ odwołanie od decyzji PINB chciał złożyć osobiście w siedzibie PINB w dniu 4 maja 2018 r., który był ostatnim dniem, w którym upływał termin do wniesienia odwołania, lecz nie mógł tego uczynić, bowiem dzień ten był – na podstawie zarządzenia nr 9 Szefa Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 13 kwietnia 2018 r. - dodatkowym dla pracowników urzędów administracji rządowej, dniem wolnym od pracy. Trzeba w tym miejscu podkreślić, że dniami wolnymi od pracy są dni wymienione enumeratywnie w art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz.U. z 2015 r., poz. 90 ze zm.). Dzień 4 maja 2018 r. (piątek) nie był dniem ustawowo wolnym od pracy. Był to dzień który część pracodawców, w tym również urzędy, potraktowali w drodze indywidualnych decyzji, jako wolny od pracy, podlegający odpracowaniu. Dodatkowy dzień wolny od pracy w czasie tzw. wolnego majowego weekendu a w związku z tym brak funkcjonowania przez PINB w dniu 4 maja 2018 r. nie może jednak – jak słusznie uznał organ odwoławczy - świadczyć o całkowitym braku winy skarżącego w niedopełnieniu rozpatrywanej czynności procesowej w ustawowym terminie. Przede wszystkim skarżący w żadnym razie nie wykazał, że niemożliwe było złożenie 4 maja 2018 r. odwołania inną drogą niż osobiście w siedzibie PINB, w szczególności za pośrednictwem operatora pocztowego w drodze przesyłki pocztowej.

Z uwagi na powyższe za niezasadne należało uznać zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 58 § 1 K.p.a.

Odnosząc się do podniesionych w skardze zarzutów naruszenia art. 7 K.p.a. wskazać należy, że nałożony w tym przepisie ogólny obowiązek aby w toku postępowania organy administracji publicznej stały na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmowały wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, doznaje ograniczenia treścią art. 58 § 1 K.p.a. Zgodnie z tym ostatnim przepisem, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skoro to zainteresowany ma uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, to nie można obowiązkiem dowodzenia w tym zakresie obciążać organu. W niniejszej sprawie to skarżący powinien uprawdopodobnić, że niemożliwe było złożenie 4 maja 2018 r. odwołania inną drogą niż osobiście w siedzibie PINB, w szczególności za pośrednictwem operatora pocztowego w drodze przesyłki pocztowej.

Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalono skargę.