Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Janusz Zajda po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 2 listopada 2015 r.; sygn. akt I SA/Wr 512/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r.; nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we W. zaskarżonym postanowieniem z 2 listopada 2015 r., w sprawie sygn. akt I SA/Wr 512/13 odmówił zmiany rozstrzygnięcia tego Sądu z 2 czerwca 2014 r. odmawiającego spółce z o.o. E. w M. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] marca 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego.

W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w toku postępowania orzekano już o przyznaniu stronie prawa pomocy w związku z wcześniejszymi wnioskami strony w tym przedmiocie (ostatnio, postanowieniem z 6 lipca 2015 r.). Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia ocenianego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wskazuje na istotnie pogarszającą się sytuację finansową Spółki, która utrudniałaby poniesienie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 100 zł tytułem wpisu sądowego od zażalenia. WSA we W. podkreślił, że wszystkie podnoszone we wniosku okoliczności były już analizowane przez tutejszy Sąd. Fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego na kwotę ok. 5 mln złotych oraz zajęcie towaru na kwotę 300 000 zł. skarżąca podnosiła już wcześniej, natomiast przyczyny, dla których okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do przyznania Spółce wnioskowanego prawa, zostały wyjaśnione w uprzednio wydanych postanowieniach. Sąd wypowiedział się również, co do wydania w stosunku do skarżącej kolejnych decyzji wymiarowych na łączną kwotę ok. 6 mln zł., dodatkowo opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności. Zdaniem Sądu ta okoliczność nie przesądza, że skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie. Ponadto Sąd wskazał, że z treści zeznania podatkowego za rok 2014 nie wynika osiągnięty przez skarżącą wynik finansowy w prowadzonej w tym roku podatkowym działalności gospodarczej. Dokument zresztą nie obejmuje wszystkich stron zeznania podatkowego, a jedynie pierwszą z danymi podatnika i trzecią poz. 47-91, na której są pewne wartości liczbowe, jednak liczby te nie są czytelne, gdyż została skserowano jedynie ich część, np. w poz. 51. Z przedłożonych natomiast przez stronę pozostałych dokumentów (bilanse, rachunki zysków i strat, deklaracje VAT-7) wynika, że w marcu, kwietniu i maju 2015 r. Spółka dokonywała dostaw towarów i usług o wartości odpowiednio: 25 500 zł, 25 500 zł, 15 500 zł miesięcznie, zaś na koniec 30 kwietnia 2015 r. osiągnęła przychód netto ze sprzedaży w kwocie 102 000 zł, a jej kapitał własny, w tym kapitał podstawowy o wartości 400 000 zł, wyniósł na koniec maja 2015 r. 1 471 316,69 zł. Niewątpliwie dane te przeczą twierdzeniu strony, że nie jest w stanie uiścić kosztów sądowych w sprawie, które wynoszą obecnie 100 zł.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, o braku środków finansowych strony skarżącej nie może świadczyć także wszczęcie i umorzenie postępowania egzekucyjnego z powodu bezskuteczności egzekucji z majątku strony, gdyż nie stoi to na przeszkodzie prowadzeniu przez Spółkę dalszej działalności gospodarczej i uzyskiwaniu przychodów.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: ppsa), poprzez błędne niezastosowanie, podczas gdy pojawiły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej skarżącej w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem skarżącej, okolicznością uzasadniającą pogarszającą się sytuację finansową skarżącej jest fakt, że prowadzone są wobec niej egzekucje, które są umarzane ze względu na bezskuteczność.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw.

W pierwszej kolejności należy podkreślić, że zaskarżone postanowienie rozstrzygało kwestię kolejnego wniosku skarżącej Spółki o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] marca 2013 r. Rozpoznając pierwszy wniosek w tej sprawie Sąd badał zaistnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ppsa. Rozpoznanie kolejnych wniosków sprowadza się do ustalenia, czy okoliczności sprawy uległy zmianie, co uprawniałoby do zmiany prawomocnego postanowienia sądu.

Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 ppsa, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne.

Jak wskazał NSA w postanowieniu z 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 606/14 (dostępne na: www.orzeczenia.nsa.gov.pl), stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Tymczasem skarżąca powołując się na nowe okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, nie przedstawiła dokumentów potwierdzających powoływane okoliczności. To, że skarżąca ocenia swoją sytuację inaczej niż Sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 ppsa nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie, brak było podstaw do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy na podstawie art. 165 ppsa.

Prowadzenie wobec Spółki postępowań egzekucyjnych, które okazują się bezskuteczne, jak zostało wyżej podkreślone, było już przedmiotem rozważań Sądu I instancji, oceniającego kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Nie można zatem uznać, że podana okoliczność jest nowa w świetle przepisu art. 165 ppsa. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca Spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przesądza fakt prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, która przynosi zyski.

Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.