![]() |
Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych
|
| drukuj zapisz |
650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku, Ubezpieczenie społeczne, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, Oddalono skargę kasacyjną, III OSK 1112/25 - Wyrok NSA z 2025-11-05, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA
III OSK 1112/25 - Wyrok NSA
|
|
|||
|
2025-06-12 | |||
|
Naczelny Sąd Administracyjny | |||
|
Paweł Mierzejewski Rafał Stasikowski /sprawozdawca/ Tamara Dziełakowska /przewodniczący/ |
|||
|
650 Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku | |||
|
Ubezpieczenie społeczne | |||
|
II SA/Wa 1696/24 - Wyrok WSA w Warszawie z 2025-03-07 | |||
|
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS | |||
|
Oddalono skargę kasacyjną | |||
|
Dz.U. 2023 poz 1251 art. 83 ust. 1 Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.) |
|||
|
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) Sędzia del. WSA Paweł Mierzejewski po rozpoznaniu w dniu 5 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1696/24 w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 sierpnia 2024 r. nr 010000.620.31861.2024.WSW w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. |
||||
|
Uzasadnienie
Wyrokiem z 7 marca 2025 r., sygn. akt II SA/Wa 1696/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. G. (dalej także "skarżąca") na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS", "organ") z dnia 9 sierpnia 2024 r. nr 010000.620.31861.2024.WSW w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku, oddalił skargę. Wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych. Skarżąca złożyła do Prezesa ZUS wniosek o przyznanie renty w drodze wyjątku. Swój wniosek uzasadniła tym, że wcześniej pobierała rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy przyznaną na czas oznaczony, natomiast po decyzji komisji lekarskiej ZUS odebrano skarżącej prawo do pobierania renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy. Komisja uznała, że skarżąca nie jest już osobą całkowicie niezdolną do pracy, lecz jedynie częściowo niezdolną do pracy. Do wniosku skarżąca załączyła oświadczenie o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej, z którego wynika, że jej jedynym dochodem jest zasiłek z pomocy społecznej w wysokości 719 zł, a jej najbliższymi członkami rodziny są matka, osiągająca dochód z tytułu emerytury w wysokości 2450 zł oraz ojciec uzyskujący dochód z tego samego tytułu w kwocie 3700 zł. Skarżąca wskazała, że rodzice pomagają jej w utrzymaniu się, a ona sama nie jest w stanie pracować z uwagi na swój stan zdrowia. Zgodnie z informacją dotyczącą przebiegu ubezpieczenia osoby ubezpieczonej skarżąca pracowała na terenie Wielkiej Brytanii od 26 czerwca 2007 r. do 2 października 2016 r., od 30 lipca 2007 r. do 25 maja 2008 r. i od 29 stycznia 2007 r. do 27 lipca 2007 r. Orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 6 października 2022 r. skarżąca została uznana za częściowo niezdolną do pracy do 31 października 2023 r. Natomiast orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z 30 kwietnia 2024 r. skarżąca została uznana za częściowo niezdolną do pracy do 30 kwietnia 2027 r. Organ po rozpatrzeniu wniosku skarżącej, decyzją z 9 sierpnia 2024 r. odmówił przyznania jej renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Organ wyjaśnił, że jednym z warunków, od którego zależy przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest podleganie na przestrzeni życia ubezpieczeniu w rozumieniu przepisów ustawy. Z uwagi na to, że skarżąca nie udokumentowała żadnego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym organ uznał, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku nie jest możliwe. Organ wskazał również, że orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z 25 czerwca 2024 r. skarżąca została uznana za osobę częściowo niezdolną do pracy. Uzasadniając zaskarżoną decyzję, organ podkreślił, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku ocenie podlegała sytuacja materialna osoby wnioskującej i w ocenie organu, określony przez skarżącą dochód przypadający na jednego członka rodziny nie wskazuje, aby skarżąca pozostawała bez niezbędnych środków utrzymania. Powyższą decyzję Prezesa ZUS skarżąca zaskarżyła pismem z 18 września 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie podnosząc, że rozstrzygnięcie organu narusza szereg przepisów postępowania co skutkowało błędnym ustaleniem stanu faktycznego w sprawie przez organ, a w konsekwencji wydaniem decyzji odmownej w przedmiocie przyznania skarżącej renty w drodze wyjątku. W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o oddalenie skargi oraz o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Oddalając skargę sąd I instancji wskazał, że w jego ocenie organ poprawnie wywiódł brak występowania okoliczności faktycznych potwierdzających istnienie pierwszej z przesłanek wymienionych w art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm., dalej także "ustawa emerytalna"). Brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty należy bowiem badać w nawiązaniu do okresu zatrudnienia uprawnionego do świadczenia, a więc w odniesieniu do wypracowanej przez niego emerytury czy renty. Skarżąca na przestrzeni całego życia nie udokumentowała żadnego okresu składkowego. Podnoszony w skardze okres podlegania przez nią ubezpieczeniu jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku nie jest w żadnej mierze adekwatny do wieku strony, co uniemożliwia uznanie zaistnienia omawianej przesłanki. Odnosząc się do materii zdolności strony do pracy, sąd I instancji podzielił argumenty organu, że jedynie skutecznym dowodem dla wykazania braku możliwości podjęcia zatrudnienia z przyczyn zdrowotnych jest orzeczenie lekarza orzecznika ZUS potwierdzające ową okoliczność. Na takim dowodzie organ bazował zaś w niniejszej sprawie uwzględniając orzeczenie lekarza orzecznika ZUS - potwierdzone w trybie odwoławczym orzeczeniem Komisji Lekarskiej z 25 czerwca 2024 r. Sąd I instancji podkreślił również, że nawet trudna sytuacja materialna i zdrowotna strony nie stanowi samoistnej przesłanki uzasadniającej przyznanie omawianego świadczenia. Nie jest ono bowiem świadczeniem o charakterze odpowiadającym zapomodze społecznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła skarżąca, zarzucając zaskarżonemu wyrokowi: 1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku a polegający na ustaleniu przez sąd meriti, że skarżąca nie spełnia wymogów do przyznania jej renty w drodze wyjątku z uwagi na brak tytułu do ubezpieczenia na dzień wydawania decyzji przez Prezesa ZUS, podczas gdy do spełnienia przedmiotowej przesłanki wystarczy podleganie ubezpieczeniu przez skarżącą (w przeszłości lub obecnie); 2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku a polegający na ustaleniu przez sąd meriti, że skarżąca mogła uprzednio podjąć zatrudnienie/jest w stanie podjąć zatrudnienie, podczas gdy skarżąca bezpośrednio przed zarejestrowaniem się w Powiatowym Urzędzie Pracy uznana była za osobę całkowicie niezdolną do pracy, a od czasu zarejestrowania się w PUP nie otrzymała żadnej propozycji zatrudnienia; 3. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na treść wydanego w sprawie wyroku a polegający na przyjęciu, że skarżąca posiada środki utrzymania pozwalające na zaspokojenie jej podstawowych potrzeb życiowych, podczas gdy skarżąca od wielu lat nie uzyskuje żadnego dochodu, nie posiada majątku i pozostaje na wyłącznym utrzymaniu swoich rodziców u których zamieszkuje; 4. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu przez sąd meriti, że przesłanki uzasadniające przyznanie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej muszą występować łącznie w chwili wydawania decyzji przez organ tak aby możliwe było przyznanie takiego świadczenia, podczas gdy prawidłowa wykładnia ww. przepisu wskazuje, że dla zaistnienia szczególnych okoliczności istotne są nie tylko okoliczności istniejące w chwili złożenia wniosku o emeryturę, czy rentę specjalną, lecz cały okres poprzedzający wystąpienie o świadczenia (por. wyr. NSA z 9.10.2008 r., I OSK 307/08, Legalis; wyr. NSA z 13.11.2009 r., I OSK 678/09, Legalis), co w konsekwencji doprowadziło do nieuwzględnienia skargi przez WSA w Warszawie na decyzję Prezesa ZUS. Mając na uwadze powyższe, w oparciu o treść art. 176 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 188 p.p.s.a. skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi, a następnie uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i rozpoznanie sprawy, mając na względzie, że istota sprawy, pomimo podniesionych uchybień, została dostatecznie wyjaśniona i pozwala na wydanie orzeczenia reformatoryjnego. Ewentualnie skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Nadto, w oparciu o treść art. 203 p.p.s.a. skarżąca wniosła o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Na podstawie art. 176 § 2 in fine p.p.s.a. w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a. skarżąca oświadczyła, iż zrzeka się rozpoznania niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie i wnosi o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz oświadczył, że nie żąda przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a., bowiem skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, zaś organ nie zażądał jej przeprowadzenia. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu, dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Oznacza to, że jeżeli – tak jak w rozpoznawanej sprawie – nie zachodzi nieważność postępowania zakres postępowania kasacyjnego wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Na wstępie, z uwagi na sposób zredagowania przez skarżącą zarzutów kasacyjnych, podkreślić należy, że skarga kasacyjna jest środkiem odwoławczym wysoce sformalizowanym, gdyż sam autor skargi kasacyjnej wyznacza zakres kontroli instancyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone. Z tego też względu sporządzenie tego środka odwoławczego zostało obarczone przez ustawodawcę obowiązkiem sporządzenia go przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 175 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach należy stwierdzić, że nie została ona oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzuty naruszenia prawa procesowego (zarzuty 1-3) są nieskuteczne. Zarzuty dotyczące ustalenia stanu faktycznego, jeżeli mają stanowić podstawę kasacji, powinny być poparte odpowiednimi przepisami proceduralnymi, którym według strony skarżącej uchybił organ administracyjny, a których to uchybień Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uznał za stanowiące wystarczającą podstawę do uwzględnienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał na poprawny sposób budowania zarzutów opartych na podstawie z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. W wyroku z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I GSK 1348/05 (LEX nr 196840) stwierdził, że "niewskazanie naruszenia konkretnego przepisu postępowania przez wojewódzki sąd administracyjny powoduje, że tak sformułowany zarzut kasacyjny jest jedynie niepodpartą konkretnymi przepisami prawa prostą opozycją co do ocen sądu. Taki zarzut już więc ze swojej istoty nie może być przedmiotem rozpoznania w postępowaniu kasacyjnym, gdyż nie wyznacza kierunku, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny powinien dokonać kontroli zaskarżonego wyroku. Ponadto zarzut ten dotyczy samej oceny, podczas gdy w postępowaniu kasacyjnym bada się, czy nie nastąpiły naruszenia prawa, a nie trafność dokonanych ocen. Chyba że nietrafność dokonanych ocen wynika z naruszenia konkretnego przepisu prawa, ale przepis ten musi być w skardze kasacyjnej jednoznacznie wskazany." Z tych względów zarzuty 1-3 nie mogły odnieść zamierzonego skutku procesowego. Podstawą materialną orzekania w sprawie przez organ był art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury lub renty, nie mogą - ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu może przyznać w drodze wyjątku świadczenia w wysokości nieprzekraczającej odpowiednich świadczeń przewidzianych w ustawie. Przepis ten formułuje więc trzy przesłanki, których kumulatywne spełnienie warunkuje przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Brak spełnienia chociażby jednej z nich uniemożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: 1) brak spełnienia warunków do uzyskania emerytury lub renty spowodowany szczególnymi okolicznościami, 2) niemożność podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, 3) brak niezbędnych środków utrzymania. Spełnienie wszystkich podanych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wymogów pozwala Prezesowi ZUS na wydanie decyzji w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Należy zastrzec, że kompetencja jurysdykcyjna Prezesa ZUS ma charakter uznaniowy, co oznacza, iż nie jest on zobligowany do przyznania wnioskowanego świadczenia. Ma on obowiązek rozważyć czy okoliczności faktyczne sprawy, a w szczególności uwarunkowania odnoszące się do osoby uprawnionej, są na tyle istotne, że w konfrontacji z interesem publicznym przemawiają za uczynieniem indywidualnego wyjątku od rozwiązań systemowych i przyznanie mu świadczenia, pomimo że nie spełnia ustawowych warunków do jego uzyskania. Podkreślić jednak należy, że okoliczności faktyczne kształtujące sytuację uprawnionego mogą być rozważane wyłącznie w granicach zakreślonych celem instytucji przyznania świadczenia w drodze wyjątku, wyznaczonym treścią art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Ustawa o emeryturach i rentach nie precyzuje jak należy rozumieć "szczególne okoliczności", zaistnienie których może usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczeń w trybie zwykłym. Nie ulega jednak wątpliwości, że dokonując wykładni pojęcia szczególnych okoliczności, należy mieć na względzie cel, któremu służy tryb przyznawania świadczeń w drodze wyjątku. Celem tym jest to, żeby w indywidualnych i uzasadnionych przypadkach beneficjentami świadczeń przyznawanych w tym trybie były osoby, które nie mogły otrzymać świadczeń na zasadach ogólnych ze względu na niespełnienie wymaganych warunków ustawowych. Chodzi tylko o zdarzenia albo trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodów ich skutków niemożliwych lub obiektywnie trudnych do przezwyciężenia. "Szczególne okoliczności" to okoliczności obiektywne, niezależne i niezawinione przez ubiegającego się o świadczenie w drodze wyjątku. Pojęcie "w drodze wyjątku" nie dotyczy zatem wyjątkowych potrzeb czy niedostatku, sytuacji życiowej starającego się o to świadczenie. Nie chodzi tu o każdy przypadek nieotrzymania świadczenia w trybie zwykłym, lecz o taki, który mieści się w zakresie pojęcia "szczególnych okoliczności", czyli takich zdarzeń, które na gruncie ustawy emerytalnej ograniczają, utrudniają, czy wręcz udaremniają możliwość wypracowania wymaganego okresu ubezpieczenia, uprawniającego do otrzymania świadczenia na zasadach ogólnych. Wprawdzie przepisy ustawy nie uzależniają wprost przyznania świadczenia w drodze wyjątku od okresu odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, to jednak przy ocenie sprawy nie można zupełnie pomijać tej okoliczności, gdyż świadczenie to może być przyznane w razie nieznacznego niedopełnienia warunków do przyznania świadczenia na zasadach ogólnych. W konsekwencji, przyjmuje się, że inaczej należy więc oceniać sytuację osoby mającej niewielki okres ubezpieczenia od osoby, która udowodniła okresy ubezpieczenia niewiele odbiegające od wymaganych ustawowo (por. m.in. Łukasz Prasołek /w:/ Emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Komentarz, pod red. B. Gudowskiej i dr hab. K. Ślebzaka, wyd. 1, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2013 i cyt. tam orzecznictwo, w tym m.in. wyrok NSA z dnia 12 marca 2009 r., sygn. akt I OSK 1023/08; wyrok NSA z dnia 12 stycznia 2023 r., sygn. akt III OSK 6630/21). Zakres postępowania dowodowego w niniejszej sprawie był zatem determinowany wskazanymi wyżej przesłankami z art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. W niniejszej sprawie skarżąca ani nie wykazała braku spełnienia warunków do uzyskania emerytury lub renty spowodowanego szczególnymi okolicznościami, ani niemożności podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym spowodowanej całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem. Niesporne jest, że w okresach: 29 stycznia 2007 r. – 27 lipca 2007 r., 30 lipca 2007 r. – 25 maja 2008 r., 26 czerwca 2007 r. – 2 października 2016 r. skarżąca pracowała na terenie Wielkiej Brytanii, a zatem nie podlegała wówczas polskim ubezpieczeniom społecznym. Innego zatrudnienia skarżąca nie wykazała, a co za tym idzie nie udokumentowała żadnego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu oraz emerytalno-rentowemu na terenie Polski. Należy podkreślić, że orzeczeniem z 6 października 2022 r. wobec skarżącej orzeczono częściową niezdolność do pracy do 31 października 2023 r. i kolejnym orzeczeniem z 25 czerwca 2024 r. orzeczono częściową niezdolność do pracy do 30 kwietnia 2027 r. Nie została zatem spełniona przesłanka całkowitej niezdolności do pracy, o której mowa w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej. Również ocena sytuacji materialnej skarżącej została dokonana przez organ prawidłowo. Wykazane dochody przypadające na jednego członka rodziny są wystarczające, aby uznać, że skarżącej i jej rodzinie nie grozi brak środków dla niezbędnego utrzymania. Z powyższej analizy wynika, że skarżąca nie spełnia żadnej z przesłanek wskazanych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, warunkujących przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Należy również podkreślić, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że świadczenie w drodze wyjątku nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb ze względu na trudną sytuację materialną lub zdrowotną wnioskodawcy, gdyż takie świadczenia są przyznawane w ramach pomocy społecznej. Przyznanie świadczenia w drodze wyjątku jest możliwe jedynie w przypadku, gdy ubezpieczony wykazał wolę podejmowania pracy i opłacania składek, ale na skutek wystąpienia nadzwyczajnych, niezależnych od niego okoliczności, nie spełnia wymagań do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym i tylko z tego powodu przyznanie świadczenia w trybie wyjątkowym jest zasadne. Konieczne jest zatem wykazanie, że ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakichś szczególnych okoliczności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lipca 2023 r., sygn. III OSK 1831/22). Z tego rodzaju sytuacją, co zostało wykazane powyżej, nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Podsumowując, należy wskazać, że organ orzekający w sprawie podjął wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie przesłanek określonych w art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej, a także dokonał prawidłowej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i wskazał, z jakich powodów odmówił przyznania skarżącej świadczenia w drodze wyjątku. Wszystkie okoliczności faktyczne, relewantne z perspektywy hipotezy normy prawnej kształtującej materialnoprawną podstawę wydanej decyzji, zostały ustalone prawidłowo. Decyzja Prezesa ZUS zapada na podstawie stanu prawnego obowiązującego w chwili jej wydawania oraz okoliczności faktycznych ustalonych na ten moment. Oznacza to, że okoliczności faktyczne sprawy odpowiadały przesłankom prawnym właśnie na moment orzekania w danej sprawie administracyjnej. Z tej perspektywy zarzut naruszenia art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej uznać należy za niezrozumiały i bezzasadny. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i w oparciu o art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. |
||||