II SAB/Gl 173/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-23	
Data wpływu	2025-11-03	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Agnieszka Kręcisz-Sarna /sprawozdawca/
Grzegorz Dobrowolski
Stanisław Nitecki /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6180 Wywłaszczenie nieruchomości i odszkodowanie, w tym wywłaszczenie gruntów pod autostradę
658	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie
Przewlekłość postępowania	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Stwierdzono bezczynność organu  - art.149 par.1a ustawy - PoPPSA	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 311; art. 12 ust. 4b, ust. 4g; Ustawa z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (t.j.)
Dz.U. 2025 nr 0 poz 1691; art. 35, art. 36, art. 37; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Asesor WSA Agnieszka Kręcisz-Sarna (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 23 lutego 2026 r. sprawy ze skargi I. S. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1) stwierdza, że Wojewoda Śląski dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 2) umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody Śląskiego do wydania aktu w określonym terminie, 3) oddala skargę w pozostałym zakresie, 4) zasądza od wojewody Śląskiego na rzecz skarżącej kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
I. S. (dalej "Skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, pismem z 29 września 2025 r. wniosła skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Śląskiego (dalej "Wojewoda" lub "Organ") w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną.

W skardze Skarżąca zarzuciła Wojewodzie bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania dotyczącego ustalenia odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości, obejmującej działki gruntu o numerach: [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], położonej w gminie [...], obręb [...], objętej decyzją Wojewody z 31 stycznia 2025 r. nr [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej pn. "[...]". Skarżąca sformułowała zarzuty naruszenia przez Organ:

- art. 130 ust. 2, art. 134 oraz art. 154 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity przywołany w skardze: Dz. U z 2020 r. poz. 1990; dalej "u.g.n.") w związku z art. 35 § 1, 2 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej "k.p.a.") oraz art. 36 § 1 i 2 k.p.a. poprzez brak podejmowania przez Organ czynności zmierzających do zakończenia postępowania i ustalenia należnego Skarżącej odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości;

- art. 8 i 12 k.p.a. poprzez naruszenie zasady prostoty i szybkości postępowania oraz zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa w związku z brakiem wydania rozstrzygnięcia w sprawie w ustawowym terminie;

- art. 21 ust. 1 i 2 Konstytucji RP poprzez brak poszanowania przez Organ prawa Skarżącej do uzyskania słusznego odszkodowania za wywłaszczenie w rozsądnym czasie i bez zbędnej zwłoki.

Skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi i zobowiązanie Wojewody do zakończenia postępowania w określonym przez Sąd terminie. Skarżąca wniosła także o zasądzenie od Wojewody na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi Skarżąca wyjaśniła, że 31 stycznia 2025 r. Wojewoda wydał decyzję numer [...] o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, na podstawie której wywłaszczona została m. in. wyżej wskazana nieruchomość Skarżącej. Od dnia wydania decyzji minęło już blisko 8 miesięcy. Pomimo tego do dnia złożenia skargi decyzja o odszkodowaniu nie została wydana. W dniu 26 maja 2025 r. Skarżąca wniosła ponaglenie do Ministra Rozwoju i Technologii. Postanowieniem z 17 czerwca 2025 r. Minister Rozwoju i Technologii uznał ponaglenie za nieuzasadnione. Tymczasem na chwilę wniesienia skargi Wojewoda nie wydał decyzji w sprawie. Postępowanie Wojewody nosi znamiona bezczynności i przewlekłości. Wojewoda powinien dochować szczególnej staranności w szybkim rozpatrzeniu sprawy celem umożliwienia Skarżącej otrzymania słusznego odszkodowania za odjęcie prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, że postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość przejętą na realizację inwestycji drogowej prowadzone jest w oparciu o przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (aktualny tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r. poz. 311; dalej "specustawa drogowa"). Zgodnie z art. 12 ust. 4b tej ustawy, będącym przepisem szczególnym w stosunku do art. 35 k.p.a., decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (dalej "decyzja zrid") stała się ostateczna. Stosownie zaś do art. 12 ust. 4g ww. ustawy, jeżeli decyzji zrid nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji zrid rygoru natychmiastowej wykonalności. Terminy z art. 12 ust. 4b i ust. 4g specustawy drogowej są terminami prawa procesowego, a nie materialnego. W konsekwencji terminy te mogą być przedłużane według reguł określonych w k.p.a.

Wojewoda wskazał, że nieruchomość Skarżącej została objęta decyzją zrid z 31 stycznia 2025 r., której nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Przed sporządzeniem zawiadomienia o wszczęciu postępowania odszkodowawczego podjęto czynności zmierzające do ustalenia stanu prawnego i faktycznego nieruchomości objętej ww. decyzją, tj. ustalono numery ksiąg wieczystych prowadzonych dla poszczególnych nieruchomości, złożono stosowne wnioski o odpisy ksiąg wieczystych, pozyskano dane adresowe właścicieli nieruchomości z rejestrów państwowych. Zawiadomieniem z 19 lutego 2025 r. Wojewoda poinformował Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania odszkodowawczego, a także o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. Jednocześnie Wojewoda wyjaśnił, że ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości, sporządzanej na piśmie w formie operatu szacunkowego, który zostanie poddany szczegółowej ocenie pod kątem jego wartości dowodowej. Termin zakończenia postępowania wyznaczono do 15 kwietnia 2025 r. Postanowieniem z 10 kwietnia 2025 r. Wojewoda powołał rzeczoznawcę majątkowego jako biegłego w postępowaniu dotyczącym ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Skarżącej, zobowiązując biegłego do przedłożenia operatów szacunkowych w terminie 45 dni od daty doręczenia postanowienia. Pismem z 27 maja 2025 r. rzeczoznawca majątkowy zwrócił się z prośbą o przedłużenie terminu sporządzenia operatów szacunkowych do 11 czerwca 2025 r. ze względu na oczekiwanie na dokumenty z Urzędu Miasta [...], dotyczące informacji o wydanych decyzjach o warunkach zabudowy. Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r. Wojewoda zmienił własne postanowienie z 10 kwietnia 2025 r. w zakresie terminu sporządzenia operatu szacunkowego wskazując nową datę, tj. do 11 czerwca 2025 r. Jednocześnie Wojewoda poinformował strony postępowania, że z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, w tym pozyskania operatu szacunkowego określającego wartość nieruchomości oraz umożliwienia stronom postępowania zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, nie było możliwe załatwienie sprawy w terminie wynikającym z przepisów specustawy drogowej i wskazanym w zawiadomieniu Wojewody z 19 lutego 2025 r. Nowy termin zakończenia postępowania został określony do 31 lipca 2025 r. Operat szacunkowy wpłynął do Organu 11 czerwca 2025 r. Po dokonaniu jego oceny przez Organ, operat został odebrany protokołem z 1 lipca 2025 r. i przyjęty jako dowód w postępowaniu. Następnie pismem z tego samego dnia, tj. 1 lipca 2025 r. Organ zawiadomił stronę postępowania o sporządzeniu wyceny, przesyłając wyciąg z operatu szacunkowego i powiadamiając o przysługujących stronom prawach. W piśmie tym wyznaczono 14-dniowy termin na zapewnienie stronom prawa udziału w postępowaniu oraz umożliwienia wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. Pismem z 3 lipca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł o przesłanie operatu szacunkowego w wersji elektronicznej, co Organ uczynił 7 lipca 2025 r. Pismem z 18 lipca 2025 r. pełnomocnik Skarżącej wniósł uwagi do operatu szacunkowego, które zostały przekazane biegłej korespondencją z 25 lipca 2025 r. Jednocześnie Wojewoda poinformował strony o nowym terminie załatwienia sprawy do 30 listopada 2025 r. wyjaśniając, że Organ oczekuje na odpowiedź biegłej w zakresie złożonych przez pełnomocnika Skarżącej uwag do operatu szacunkowego. Ponadto wskazano, że z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, w tym wskazanych wyjaśnień biegłego, oraz zapewnienia stronom postępowania możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, załatwienie sprawy w terminie wskazanym w zawiadomieniu z 2 czerwca 2025 r. nie było możliwe. Jednocześnie zaznaczono, że wyznaczenie nowego terminu nie wyklucza możliwości wcześniejszego zakończenia postępowania. Pismem z 10 września 2025 r. biegła złożyła wyjaśnienia w związku z zastrzeżeniami Skarżącej. Stanowisko biegłej zostało przekazane stronom postępowania korespondencją z 16 września 2025 r.

Postępowanie o ustaleniu odszkodowania nie zakończyło się w terminie, o którym mowa w art. 12 ust. 4g specustawy drogowej, z uwagi na potrzebę podjęcia czynności niezbędnych do jego zakończenia, tj. ustalenia stron postępowania, zlecenia sporządzenia wyceny wywłaszczonej nieruchomości, a w dalszej kolejności koniecznością oceny operatu szacunkowego przed przyjęciem go jako dowodu w sprawie oraz umożliwienia zapoznania się z jego treścią przez strony postępowania. Zatem nie można uznać, że czynności podejmowane przez Organ są pozorne i celowo zmierzają do przewlekania postępowania. Nie można także zgodzić się z oceną wyrażoną w uzasadnieniu skargi, że organ jest bezczyny.

Wojewoda zwrócił także uwagę, że w liniach rozgraniczających teren inwestycji drogowej objętej decyzją zrid z 31 stycznia 2025 r. znajduje się kilkaset działek, w stosunku do których Organ jest zobowiązany prowadzić postępowania odszkodowawcze. Wskazana inwestycja jest przy tym tylko częścią ogromnej inwestycji budowy drogi ekspresowej [...]. Wojewoda w tym samym czasie prowadzi postępowania odszkodowawcze za nieruchomości, które zostały objęte decyzją zrid z 12 września 2022 r. pn. "[...]", decyzją zrid z 27 września 2022 r. pn. "[...]" (z węzłem)" oraz decyzją zrid z 13 sierpnia 2024 r. pn. "[...]" (bez węzła)" wraz z obwodnicą [...]. Liczba nieruchomości objętych tymi decyzjami to kilkaset działek. W związku z tym niezbędna jest gradacja spraw z priorytetowym traktowaniem nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi i gospodarczymi oraz tych, w których prowadzona jest działalność gospodarcza.

Wojewoda podkreślił, że przed wydaniem decyzji o ustaleniu odszkodowania na rzecz Skarżącej, konieczne było przeanalizowanie stanu prawnego sprawy w kontekście najnowszego orzecznictwa sądowego, w szczególności uchwały NSA z 27 maja 2025 r., I OPS 1/24, wyroków NSA z 5 sierpnia 2025 r., I OSK 486/22 i z 12 sierpnia 2025 r., I OSK 700/22.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga okazała się zasadna.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Zakres kontroli sądu wyznacza przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem dotyczącym art. 57a (który nie znajduje zastosowania w rozpatrywanej sprawie).

Wyjaśnić także należy, że skarga została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W myśl art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.

Stosownie do art. 53 § 2b p.p.s.a. skarga została poprzedzona ponagleniem z 26 maja 2025 r. skierowanym do organu wyższego stopnia, tj. Ministra Rozwoju i Technologii, a zatem jest dopuszczalna. Rozpoznając ponaglenie Minister Rozwoju i Technologii postanowieniem z 17 czerwca 2025 r. uznał je za nieuzasadnione. Zaznaczyć trzeba, że skarga na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania jest dopuszczalna niezależnie od tego, czy organ wyższego stopnia rozpatrzy ponaglenie oraz niezależnie od tego, czy jego stanowisko będzie pozytywne lub negatywne (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 października 2020 r., II OSK 71/20 oraz z 25 września 2018 r., II OSK 1659/18; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r., II OSK 1210/18 - opubl. w internetowej bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej "CBOSA").

Pojęcie bezczynności i przewlekłości w postępowaniu administracyjnym zdefiniowane zostało w art. 37 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. Bezczynność zachodzi wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2018 r., I OSK 1987/2018, opubl. w CBOSA). Postępowanie jest prowadzone przewlekle, jeśli w granicach czasowych przeznaczonych na załatwienie sprawy, organ działa opieszale, nieefektywnie i nie rozstrzyga sprawy, mimo że brak jest do tego przeszkód (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 czerwca 2020 r., II OPS 5/19, opubl. w CBOSA).

O przewlekłym prowadzeniu postępowania w rozumieniu art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a. można mówić tylko wówczas, gdy jeszcze nie upłynął termin do wydania decyzji określony według przepisów wskazanych w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., a organ przy dołożeniu należytej staranności mógłby sprawę załatwić przed upływem tych terminów. Po ich upływie ocenie może podlegać jedynie stan bezczynności organu (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19, opubl. w CBOSA). Wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ustalić rzeczywistą postać zwłoki organu administracji (bezczynność albo przewlekłość), bez względu na to, jak została sformułowana skarga dotycząca niezałatwienia sprawy przez organ administracji (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2022 r., II OSK 871/22; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2019 r., II OSK 2317/19 – opubl. w CBOSA).

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zaistniały okoliczności uzasadniające stwierdzenie pozostawania Wojewody w bezczynności.

Wskazać należy, że w postępowaniu administracyjnym obowiązują terminy załatwienia spraw określone w art. 35 § 1 - § 3a bądź w przepisach szczególnych (art. 35 § 4 k.p.a.). Do ww. terminów nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 k.p.a.). O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie (również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu) organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 i 2 k.p.a.).

Do postępowania administracyjnego, którego przedmiotem jest ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość Skarżącej, znajdowały zastosowanie terminy załatwienia sprawy określone w specustawie drogowej. Stosownie do art. 12 ust. 4b ww. ustawy decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja zrid stała się ostateczna. Jeżeli decyzji zrid nadany został rygor natychmiastowej wykonalności, decyzję ustalającą wysokość odszkodowania wydaje się w terminie 60 dni od dnia nadania decyzji zrid rygoru natychmiastowej wykonalności (art. 12 ust. 4g specustawy drogowej). Wskazane terminy załatwienia sprawy odszkodowawczej mają charakter procesowy i mogą być przedłużane na zasadach wynikających z art. 36 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 grudnia 2012 r., I OSK 1621/12, opubl. w CBOSA).

Odnosząc powyższe uwagi natury ogólnej do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać, że decyzja zrid numer [...] została wydana przez Wojewodę 31 stycznia 2025 r. Jak wynika z wyjaśnień Wojewody decyzji tej 31 stycznia 2025 r. nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Oznacza to, że Wojewoda zobowiązany był do wydania decyzji ustalającej Skarżącej wysokość odszkodowania w terminie 60 dni od dnia nadania ww. decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Ostatni dzień terminu na załatwienie sprawy przypadał na 1 kwietnia 2025 r. W terminie ustawowym na załatwienie sprawy odszkodowawczej, Wojewoda skorzystał z możliwości jego przedłużenia w oparciu o art. 36 § 1 k.p.a. W zawiadomieniu o wszczęciu postępowania z 19 lutego 2025 r. wskazał nowy termin załatwienia sprawy, tj. 15 kwietnia 2025 r. Konieczność przedłużenia terminu na załatwienie sprawy została uzasadniona koniecznością oszacowania wartości nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę majątkowego, koniecznością oceny wartości dowodowej złożonego operatu i zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania. Następnie w postanowieniu z 2 czerwca 2025 r. Organ zawiadomił stronę, że postępowanie zostanie zakończone w terminie do 31 lipca 2025 r. z uwagi na konieczność zgromadzenia materiału dowodowego, w tym operatu szacunkowego oraz umożliwienia stronom zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Kolejny raz, Organ pismem z 25 lipca 2025 r. przedłużył termin załatwienia sprawy do 30 listopada 2025 r., uzasadniając zwłokę koniecznością zapewnienia stronom postępowania możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym, w tym z wyjaśnieniami biegłej. Sprawa została załatwiona decyzją o ustaleniu odszkodowania, którą Wojewoda wydał 9 października 2025 r.

Jak wynika z przedstawionych okoliczności, zawarte w postanowieniu z 2 czerwca 2025 r. powiadomienie o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy zostało sporządzone i doręczone Skarżącej już po upływie terminu na załatwienie sprawy wyznaczonego przez Wojewodę w piśmie z 19 lutego 2025 r., tj. po 15 kwietnia 2025 r. (na potwierdzeniu odbioru postanowienia z 2 czerwca 2025 r. widnieje data 09.06.2025 r.). Przedłużenie terminu załatwienia sprawy nastąpiło zatem z naruszeniem art. 36 § 1 k.p.a. Przy czym podkreślić trzeba, że obowiązek zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Przedłużeniu może ulec termin, który jeszcze nie upłynął. Reguła ta jest niezależna od tego czy mamy do czynienia z terminem ustawowym czy terminem ustalonym przez organ. W przeciwnym wypadku, gdy termin zakończył bieg, nie ma już czego przedłużać. W sytuacji, gdy organ w wyznaczonym przez siebie terminie nie załatwia sprawy, a kolejne ustalenie terminu następuje po upływie wcześniej wyznaczonego, to należy uznać, że organ jest bezczynny. Bezczynność to sytuacja, w której organ nie załatwia sprawy w terminie, bez względu na to, jakie są powody niezałatwienia (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 stycznia 2024 r., II GSK 268/23 i z 26 kwietnia 2023 r., II GSK 181/23 – opubl. w CBOSA). W okolicznościach rozpoznawanej sprawy stwierdzić zatem należy, że Organ popadł w stan bezczynności od 16 kwietnia 2025 r. Wydanie aktu kończącego postępowanie administracyjne nastąpiło 9 października 2025 r.

Sąd doszedł do przekonania, że mimo przekroczenia terminu załatwienia sprawy bezczynność Wojewody nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, jak i w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 4 czerwca 2019 r., II OSK 3374/18; 6 sierpnia 2019 r., II OSK 1802/19; 18 stycznia 2019 r., II OSK 1557/18; 5 września 2018 r., II OSK 272/18 - opubl. w CBOSA).

Oceniając zaistniałą w sprawie bezczynność Sąd wziął pod uwagę aktywność Wojewody w toku prowadzonego postępowania oraz charakter postępowania odszkodowawczego. Wojewoda informował stronę o niezałatwieniu sprawy w terminie, o przyczynach zwłoki i wskazywał kolejne terminy załatwienia sprawy, uzasadniając ich przedłużanie zakresem czynności, które są niezbędne do rozpoznania sprawy (konieczność uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego, umożliwienie przeprowadzenia oceny operatu szacunkowego oraz zapoznanie się z jego treścią przez strony postępowania). Stosownie do art. 12 ust. 5 specustawy drogowej do ustalenia wysokości i wypłacenia odszkodowania za wywłaszczone nieruchomości stosuje się odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami, z zastrzeżeniem art. 18. W myśl natomiast art. 130 ust. 2 u.g.n. ustalenie wysokości odszkodowania za przejętą nieruchomość następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy odszkodowawczej Skarżącej było zatem zależne od uzyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego. Należy mieć przy tym na względzie, że operat szacunkowy podlega ocenie jako dowód w sprawie. Strony postępowania winny zostać poinformowane o złożeniu opinii celem umożliwienia zapoznania się z nią i ustosunkowania do zawartej w niej wyceny. Specyfika i charakter postępowania prowadzonego w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość, w tym konieczność pozyskania opinii rzeczoznawcy majątkowego niezbędnej do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy, pozwala ocenić bezczynność Wojewody jako nierażącą. Oceniając charakter bezczynności Wojewody nie można także pominąć wskazywanych przez Wojewodę przyczyn usprawiedliwiających niezałatwienie sprawy Skarżącej w terminie. Należy mieć zatem na uwadze specyfikę i zasięg inwestycji objętej decyzją zrid z 31 stycznia 2025 r. W liniach rozgraniczających tę inwestycję znajduje się ponad osiemset działek, w stosunku do których Wojewoda zobligowany jest prowadzić w tym samym czasie postępowania odszkodowawcze. Inwestycja drogowa objęta ww. decyzją zrid jest częścią regionalnej inwestycji budowy drogi ekspresowej [...]. Jak wynika z wyjaśnień Wojewody zakres inwestycji drogowej spowodował konieczność rozpoznawania spraw o odszkodowania etapami.

Sąd z urzędu rozważył zastosowanie środka prawnego w postaci grzywny. Zdaniem Sądu w okolicznościach faktycznych sprawy nie ma żadnych podstaw do jego zastosowania. Środki prawne z art. 149 § 2 p.p.s.a. powinny być stosowane w szczególnie nagannych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, gdy oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona zamierzonego lub nieuzasadnionego racjonalnie lub prawnie unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 23 lipca 2021 r., I SAB/Po 29/20; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 7 sierpnia 2019 r. III SAB/Gl 72/19 - opubl. w CBOSA). Taki naganny przypadek zwłoki organu nie miał miejsca w rozpoznawanej sprawie z przyczyn opisanych powyżej.

Odnosząc się do żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania należy wskazać, że orzeczenie o bezczynności Organu powodowało, że brak było podstaw do jednoczesnego orzekania o przewlekłości postępowania z uwagi na rozłączny charakter bezczynności i przewlekłości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 września 2022 r., II OSK 871/22, opubl. w CBOSA). Z tego względu skarga w zakresie żądania stwierdzenia przewlekłości postępowania nie została uwzględniona.

Wydanie przez Wojewodę decyzji już po wniesieniu skargi do Sądu czyni bezprzedmiotowym orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., do wydania aktu lub podjęcia czynności (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2008 r., I OPS 6/08, opubl. w CBOSA). Z tego też względu Sąd umorzył postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy dotyczącej ustalenia odszkodowania za nieruchomość Skarżącej, objętą decyzją zrid z 31 stycznia 2025 r.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 3, § 1a p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – jak w punkcie 2 sentencji wyroku, a na podstawie art. 151 p.p.s.a - jak w punkcie 3 sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł jak w punkcie 4 sentencji wyroku, działając na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Do kosztów zaliczono wpis od skargi (100 zł), opłatę skarbową od pełnomocnictwa (17 zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru (480 zł).