Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący WSA Krystyna Józefczyk Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski /spr./ Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2016 r. sprawy ze skargi A. S.A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej -skargę oddala-

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2015 r.

Nr [...] Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), art. 4 pkt 22 lit. o, art. 18b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1b, art. 92a ust. 1, 2 i 6 ustawy

o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., dalej: u.t.d.), § 18 ust. 1

i § 31 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r.

w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz.U. z 2013 r., poz. 951 ze zm., dalej: rozporządzenie) oraz lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. - utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: WITD) z dnia [...] kwietnia 2015 r.

Nr [...], nakładającą na A Spółka Akcyjna (dalej A S.A. lub Spółka) karę pieniężną w wysokości 5000 zł.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych:

w dniu [...] marca 2015 r. w miejscowości J. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki Autosan o nr rej. [...] kierowanego przez H. B., którym na rzecz A S.A. wykonywał regularny przewóz osób w krajowym transporcie drogowym z miejscowości J. do miejscowości Ś. W trakcie kontroli stwierdzono, że kierowca nie posiadał w pojeździe bocznej tablicy kierunkowej, której jak oświadczył, nie było w pokoju kierowców. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r., autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe o których mowa w jego § 18 ust. 1 pkt 13, tj. czołową i boczną. W związku z powyższym, WITD wskazaną decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r., na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. nałożył na A S.A. karę pieniężną w wysokości 5 000 zł za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego (zał. do ustawy nr 3, lp. 2.5.1).

W odwołaniu A S.A. zarzuciła wydanie decyzji z naruszeniem

art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 K.p.a. przez nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, brak wyczerpującego uzasadnienia decyzji, nieuwzględnienie zasady załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz zasady pogłębiania zaufania uczestnika postępowania do władzy publicznej poprzez niewykazanie w sposób nie budzący wątpliwości okoliczności popełnienia naruszeń, a także art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przez nieprzeprowadzenie oceny istnienia wymienionych tam okoliczności egzoneracyjnych. Wskazano także, że wysnute przez kontrolującego wnioski nie zostały poparte odpowiednimi dowodami zebranymi w toku postępowania, a są jedynie swobodną ich interpretacją, niekorzystną dla strony. Podniesiono, że Spółka dopełniła wszelkich obowiązków związanych z dokumentacją, wyposażeniem

i oznakowaniem autobusu, a za brak tablicy kierunkowej bocznej, mimo przeszkolenia i zobowiązania do zakładania tablic, odpowiada kierowca. Ponadto podważono zasadność nałożenia kary w wysokości 5000 zł z lp. 2.5.1 załącznika nr 3 do u.t.d., wnosząc o zmianę kwalifikacji naruszenia na lp. 2.5.2. tego załącznika. Wskazano, że pojazd na dzień kontroli posiadał ważne badania techniczne oraz że należy rozgraniczać "warunki techniczne" od "wyposażenia i oznakowania" pojazdu. Tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do tej drugiej kategorii, a za brak spełnienia wymagań w tym zakresie przewidziana jest kara w wysokości 2000 zł. Na potwierdzenie stanowiska powołano wybrane wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych (WSA w Krakowie z dnia 4 marca 2014 r.

III SA/Kr 1042/13, WSA w Warszawie z dnia 26 maja 2010 r. VI SA/Wa 628/10, WSA w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2013 r. II SA/Bk 754/12, WSA w Kielcach z dnia

15 stycznia 2014 r. II SA/Ke 987/13 i z dnia 5 września 2013 r. II SA/Ke 504/13).

W wyniku rozpatrzenia odwołania, GITD opisaną na wstępie decyzją z dnia

[...] czerwca 2015 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 18b ust. 2 pkt 1b u.t.d., podczas wykonywania przewozów regularnych (w krajowym transporcie drogowym), zabrania się m.in. używania do przewozu autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. W myśl § 18 ust. 1 pkt 12 i 13 oraz § 21 ust. 1 rozporządzenia, autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony m.in. w tablice kierunkowe: czołową i boczną. Warunkiem zastosowania sankcji

z lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. jest wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. W omawianym przypadku kontrolowany pojazd był autobusem regularnej komunikacji publicznej, który w takie tablice powinien być wyposażony, niemniej stwierdzono brak bocznej tablicy kierunkowej. W związku z tym nałożenie kary pieniężnej w wysokości 5000 zł było prawidłowe. Spółka jako podmiot wykonujący przewozy drogowe ponosi odpowiedzialność m.in. za zapewnienie właściwego wyposażenia oraz spełnienie przez pojazd wymaganych rozporządzeniem warunków technicznych, której to odpowiedzialności nie może przerzucać na kierowców; powinna tak zorganizować prace swego przedsiębiorstwa, aby do popełniania naruszeń nie dochodziło.

W skardze do WSA w Rzeszowie A S.A. podnosząc zarzuty

i argumentację tożsamą z zawartymi w odwołaniu, wniosła o uchylenie decyzji organów I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę GITD, powołując dotychczasową argumentację, wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jej zakres wyznacza art. 134 ustawy z dnia

30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej P.p.s.a.), stosownie do którego sąd rozstrzyga

w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpoznawanej sprawie Sąd wskazanych uchybień nie stwierdził, uznając za nie budzący wątpliwości stan faktyczny sprawy. Kwestia sporną między stronami pozostaje właściwa kwalifikacja prawna stwierdzonego w trakcie kontroli naruszenia w postaci braku bocznej tablicy kierunkowej w autobusie służącym w krajowym transporcie drogowym do regularnego przewozu osób. Zdaniem Sądu, organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że w dniu kontroli przedmiotowym autobusem wykonywany był w transporcie drogowym przewóz regularny, przez który zgodnie

z art. 4 pkt 7 u.t.d. należy rozumieć publiczny przewóz osób i ich bagażu

w określonych odstępach czasu i określonymi trasami, na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 listopada 1984 r. - Prawo przewozowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1173).

Zgodnie z art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d., jedną z zasad wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym jest używanie do przewozu wyłącznie autobusów odpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. Treściowo odpowiada mu ust. 2 pkt 1 lit. a) i b) tego artykułu, stanowiący, że podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu innych pojazdów niż autobusy, w tym autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym.

Warunki techniczne pojazdów (a więc również autobusów) zostały określone

w przepisach art. 66 i art. 66a, zamieszczonych w Dziale III "Pojazdy" – Rozdziale 1 "Warunki techniczne pojazdów" ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm., dalej: u.P.r.d.), a także w przepisach wydanego na podstawie delegacji zawartej w art. 66 ust. 5 tej ustawy rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia. Akty te nie zawierają definicji pojęcia "warunków technicznych pojazdów", które zostało w nich ujęte w sposób opisowy, poprzez enumeratywne wyszczególnienie cech odnoszących się do budowy, wyposażenia i utrzymania pojazdów, co niewątpliwie świadczy o szerokim rozumieniu tego pojęcia. W celu zatem nadania temu pojęciu właściwego znaczenia prawnego, należy je interpretować w drodze wykładni systemowej, oderwanej od potocznego znaczenia tego określenia, co do zasady odnoszącego się wyłącznie do aspektu sprawności technicznej pojazdu rozumianej jako możliwość jego bezpiecznego użytkowania, bez powodowania zagrożenia dla życia, zdrowia i mienia jego użytkowników oraz innych uczestników ruchu drogowego, a znajdującego potwierdzenie w aktualnych badaniach technicznych (na takie rozumienie tego pojęcia przez skarżącego może wskazywać powoływanie się przez niego na przedłożoną do akt sprawy kserokopię dowodu rejestracyjnego pojazdu z ważnymi badaniami technicznymi). Na takie szerokie rozumienie, oderwane wyłącznie od aspektu sprawności technicznej, wskazuje m.in. zapis § 1 pkt 1 art. 66, statuujący wymóg budowy, ale również wyposażenia i utrzymania pojazdu, aby korzystanie

z niego (...) nie naruszało porządku ruchu na drodze i nie narażało kogokolwiek na szkodę.

Takie rozumowanie potwierdza także konstrukcja i treść rozporządzenia w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, w tym tytuł Działu III "Warunki techniczne pojazdu samochodowego

i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem". Tytuły jego poszczególnych rozdziałów (1-5) regulują kwestie "Warunków ogólnych", "Wyposażenia", "Świateł", "Hamulców" oraz "Warunków dodatkowych dla autobusu", z których nawet ten ostatni nie określa, że są to warunki dodatkowego "wyposażenia" dla autobusów, co mogłoby świadczyć o odmiennej ocenie, dokonywanej w oderwaniu od ich technicznego charakteru. Zarówno zatem "zwykłe" wyposażenie wszystkich pojazdów, jak i "warunki dodatkowe" które muszą spełniać autobusy, są łącznie

w rozumieniu rozporządzenia warunkami technicznymi pojazdów, mimo że jego tytuł mógłby sugerować interpretację wskazującą na traktowanie warunków technicznych oraz niezbędnego wyposażenia pojazdów jako dwóch odrębnych kategorii, z których nieprzestrzeganiem wiążą się różne skutki. W tej sytuacji podobnie, tj. w ujęciu szeroko rozumianych uwarunkowań technicznych, należy postrzegać wymogi stawiane innym rodzajom pojazdów wyszczególnionym w rozdziałach 6-13 Działu III rozporządzenia (m.in. taksówki, pojazdy uprzywilejowane, samochody ciężarowe przystosowane do przewozu osób, pojazdy przeznaczone do nauki jazdy); analogicznie kwestie te została uregulowane w Działu IV rozporządzenia zatytułowanym "Warunki techniczne ciągnika rolniczego, leśnego i pojazdu wolnobieżnego oraz przyczepy przeznaczonej do łączenia z tymi pojazdami". Brak wyposażenia poszczególnych kategorii pojazdów w elementy (urządzenia) które decydują o ich odrębnej specyfice, nawet jeżeli elementy te mogą być postrzegane jako elementy ich "dodatkowego" wyposażenia nie związanego z nimi konstrukcyjnie, powoduje, że dany pojazd nie mogąc prawidłowo spełniać przypisywanej mu funkcji, w istocie nie spełnia niezbędnych warunków technicznych.

Warunkami technicznymi pojazdu są nie tylko wymagania odnoszące się do budowy pojazdu, ale także elementy jego wyposażenia oraz warunki jego utrzymywania mające na celu zapewnienie bezpieczeństwa osób nim jadących oraz innych uczestników ruchu (wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GSK 342/13).

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 rozporządzenia, autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe - czołową

i boczną. Należy to do warunków technicznych autobusu wymaganych ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. W związku z powyższym, wykonywanie takiego przewozu autobusem, który nie jest wyposażony w boczną tablicę kierunkową jest równoznaczne z wykonywaniem przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego i sankcjonowane jest karą wysokości 5 000 zł (załącznik nr 3 do u.t.d., lp. 2.5.1.).

Wbrew twierdzeniom skarżącego, brak tablic kierunkowych nie może być zakwalifikowany jako wykonywanie przewozu autobusem, który nie spełnia wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów, co zagrożone jest karą w kwocie 2 000 zł (lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d.). Określony w tym przepisie brak wymaganego wyposażenia i oznakowania przy wykonywaniu przewozu autobusowego nie jest po pierwsze związany

z wykonywaniem przewozu regularnego, po drugie zaś, jest wyraźnie sprzężony

z przewozem określonej kategorii pasażerów (przewóz regularny, dostępny dla wszystkich zainteresowanych, nie jest zaś przewozem określonej kategorii pasażerów).

Naruszenie o którym mowa w lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. polegałyby na przykład na braku tablicy, o której mowa w art. 57 ust. 1 u.P.r.d. na pojeździe przewożącym zorganizowaną grupę dzieci lub młodzieży w wieku do lat 18 (z przodu i z tyłu pojazdu) albo braku tablic "AUTOBUS SZKOLNY" i tablic "STOP" na autobusie szkolnym przeznaczonym do przewozu dzieci do szkoły (§ 35 i 36 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji

i oznaczania pojazdów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1522) – wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 234/14.

Zwrócenia uwagi wymaga przy tym, że tak jak w przypadku warunków technicznych pojazdów, u.t.d. nie wskazuje również, co należy rozumieć pod pojęciem "określonej kategorii pasażerów". Niemniej jednak za celowością wprowadzenia takiego rozróżnienia jako istotnego czynnika wpływającego na zróżnicowanie wysokości kary nakładanej za wykonywanie przewozu autobusem

z naruszeniem obowiązujących przepisów przemawia chociażby zawarte w definicji przewozu regularnego specjalnego (art. 4 pkt 9 u.t.d.) odniesienie do "określonej grupy osób, z wyłączeniem innych osób", którego to zawężenia nie zawiera zawarta w art. 4 pkt 7 definicja przewozu regularnego (odnoszona do publicznego przewozu osób i ich bagażu w określonych odstępach czasu i określonymi trasami).

Przewozem regularnym specjalnym w rozumieniu art. 4 pkt 9 u.t.d. jest przewóz dzieci do szkół i pracowników do pracy (wyrok WSA w Krakowie z dnia 6 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Kr 498/15).

| | |

Stosownie do powyższego należy stwierdzić, że organy I i II instancji Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo zakwalifikowały wyposażenie autobusu regularnej komunikacji publicznej w czołową i boczną tablicę kierunkową do warunków technicznych autobusu. Nie ma bowiem żadnego uzasadnienia dla dokonywania rozróżnienia "warunków technicznych" od "wyposażenia", bowiem ustawodawca tego nie czyni i w jednej jednostce redakcyjnej rozporządzenia (§ 18) rozdziału 5 "Warunki dodatkowe dla autobusu" umieszcza wszystkie warunki, jakie autobus musi spełniać. Naruszenie wymogów przewidzianych w zakresie obowiązkowego wyposażenia autobusu przeznaczonego dla regularnego przewozu osób w czołową i boczną tablicę kierunkową stanowi tym samym, zgodnie z tytułem Działu III, niezachowanie wymaganych dla niego warunków technicznych.

Taką interpretację powyższych przepisów zaakceptował NSA w wyroku z dnia

24 listopada 2011 r. II GSK 1173/10, z dnia 17 września 2014 r. II GSK 904/13,

z dnia 16 lipca 2015 r. II GSK 1556/14 i z dnia 12 sierpnia 2015 r. II GSK 1615/14, wynika ona również m.in. z wyroków WSA w Warszawie z dnia 29 października

2009 r. VI SA/WA 1394/09 i z dnia 1 marca 2010 r. VI SA/Wa 2132/09, WSA

w Gliwicach z dnia 11 kwietnia 2013 r. II SA/Gl 1312/12, WSA w Lublinie z dnia

10 grudnia 2013 r. III SA/Lu 588/13, WSA w Olsztynie z dnia 2 kwietnia 2014 r.

II SA/Ol 159/14 oraz z dnia 1 lipca 2014 r. II SA/Ol 575/14, WSA w Krakowie z dnia 30 stycznia 2014 r. III SA/Kr 922/13 oraz z dnia 2 czerwca 2014 r. III SA/Kr 274/14.

W pierwszym z wskazanych wyroków NSA wyjaśnił, że tablica kierunkowa, to nie wprost warunek techniczny pojazdu związany z jego mechanicznym funkcjonowaniem i dopuszczeniem do ruchu, jednak jest ona warunkiem technicznym w szerszym rozumieniu, ze względu na przeznaczenie pojazdu. Ten pogląd w ocenie NSA jest konsekwencją obowiązującego stanu prawnego, wynikającego z treści § 18 rozporządzenia. Wymóg wyposażenia autobusu w tablice kierunkowe, jeżeli jest nim wykonywana regularna komunikacja publiczna, jest dodatkowym wymogiem w zakresie warunków jakie ma spełniać, w ramach działu III rozporządzenia, który określa warunki techniczne pojazdu samochodowego

i przyczepy przeznaczonej do łączenia z tym pojazdem. Zatem jest to dodatkowy wymóg techniczny takiego pojazdu.

W drugim z powołanych wyżej orzeczeń NSA stwierdził natomiast, że przepis zawarty w lp. 2.5.2. załącznika nr 3 do u.t.d. mówi wyłącznie o wyposażeniu

i oznakowaniu autobusu w związku z przewozem określonej kategorii pasażerów. Boczna tablica kierunkowa nie jest elementem wyposażenia należącym do tej kategorii, nie jest bowiem związana z przewozem określonej kategorii pasażerów.

Sąd wskazuje przy tym, że znane mu są odmienne poglądy wyrażane

w wydawanych przez sądy administracyjne wyrokach (w tym powołanych przez skarżącego), uznające że w przepisach rozporządzenia będących bezpośrednią podstawą wymierzenia kary pieniężnej ustawodawca czyni rozróżnienie pomiędzy "warunkami technicznymi" a "wyposażeniem i oznakowaniem" autobusu (w związku

z czym tablice kierunkowe informujące o trasie przejazdu autobusu należy zaliczyć do jego wyposażenia i oznakowania, a nie do warunków technicznych), niemniej

z opisanych powyżej względów w składzie orzekającym ich nie podziela.

W okolicznościach sprawy bez znaczenia pozostaje również powoływanie się przez skarżącego na regulację art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. i próba przerzucenia odpowiedzialności za brak tablicy na kierowcę autobusu, który rzekomo jej nie założył, mimo że co do obowiązku używania tablic został odpowiednio przeszkolony, a stosowna tablica znajdowała się na dworcu autobusowym w gablocie z tablicami kierunkowymi. Zadaniem przedsiębiorcy jest takie zorganizowanie pracy

i egzekwowanie od pracowników wykonywania nałożonych na nich obowiązków (np. poprzez stałe lub doraźne kontrole), aby do naruszeń prawa nie dochodziło,

a pojazdy wyjeżdżające w trasy spełniały wymagane dla nich warunki techniczne.

Uznając prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania

w sprawie (właściwie zebrany i oceniony materiał dowodowy) oraz brak uchybień skutkujących wadliwością wydanych decyzji, na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił.