Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Fularski Sędziowie Sędzia WSA Renata Nawrot Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 14 czerwca 2018 r. sprawy ze skargi Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] na bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji 1. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Ministra Inwestycji i Rozwoju do rozpoznania wniosku Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] z [...] maja 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] Nr [...] z dnia [...] września 2010 r., znak: [...]; 2. stwierdza, że Minister Inwestycji i Rozwoju dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wyżej wymienionego wniosku; 3. stwierdza, że bezczynność Ministra Inwestycji i Rozwoju miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4. zasądza od Ministra Inwestycji i Rozwoju na rzecz Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Polskiego Związku Działkowców Stowarzyszenie Ogrodowe w W. Okręg [...] na bezczynność Ministra Infrastruktury w rozpoznaniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji.

Skarga została złożona w następującym stanie faktycznym sprawy:

Decyzją znak [...] z [...] sierpnia 1977 r. Prezydent Miasta R. (dalej: Prezydent) orzekł o wywłaszczeniu za odszkodowaniem nieruchomości, położonej w R. przy ul. I. i G., obręb [...], oznaczonej jako działki nr [...] i nr [...], o łącznej powierzchni [...] m2, stanowiącej własność S. K. i D. K., w związku z przeznaczeniem jej pod pracownicze ogródki działkowe.

Decyzją Nr [...] z [...] września 2010 r. (zwana dalej także: decyzja ostateczna) Wojewoda [...] (dalej: Wojewoda), po rozpoznaniu wniosku S. K. i D. K., stwierdził nieważność ww. decyzji.

Pismem z 10 maja 2016 r. (20 maja 2016 r. - data wpływu do organu) Polski Związek Działkowców Okręg [...] (dalej: wnioskodawca, skarżący) wystąpił do Ministra Infrastruktury i Budownictwa (aktualnie: Minister Infrastruktury, zwany dalej: Minister, organ) o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z [...] września 2010 r.

W związku z przedmiotowym wnioskiem organ pismem z 6 czerwca 2016 r. zwrócił się do Wojewody o przekazanie akt sprawy. Dokumenty te wpłynęły do organu 23 czerwca 2016 r. Następnie zawiadomieniem z 15 lipca 2016 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Jednocześnie wskazał stronom postępowania przewidywany termin rozstrzygnięcia, tj. [...] września 2016 r.

W związku z prowadzonym postępowaniem Minister pismami z 15 lipca 2016 r. zwrócił się do: Archiwum Państwowego w R. oraz Archiwum Urzędu Miejskiego

w R. o nadesłanie określonych w nim dokumentów (decyzji Wydziału Architektury i Rozbudowy Miasta Urzędu Miejskiego w R. Nr [...] (częściowo nieczytelny) z [...] grudnia 1976 r. o ustaleniu miejsca i warunków realizacji inwestycji (pracownicze ogródki działkowe), zarządzenia Prezydenta Nr [...] z [...] stycznia 1974 r. w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za grunty nabywane na rzecz Państwa), ewentualnie o wskazanie miejsca ich składowania. Wystąpił nadto do Prezydenta o udostępnienie danych zgromadzonych w ewidencji gruntów i budynków.

W odpowiedzi na powyższe Prezydent poinformował organ, że w przekazanych do Archiwum Urzędu Miejskiego dokumentach brak jest decyzji Wydziału Architektury

i Rozbudowy Miasta Urzędu Miejskiego w R. Nr [...] (częściowo nieczytelny) z [...] grudnia 1976 r., natomiast zarządzenia Prezydenta z 1974 r. zostały przekazane do Archiwum Państwowego w R. w dniu [...] kwietnia 1999 r.

W dniu 4 sierpnia 2016 do Ministra wpłynęło z Archiwum Państwowego

w R. zarządzenie Prezydenta Nr [...] z [...] stycznia 1974 r. wraz z informacją, iż ww. jednostka nie posiada decyzji Wydziału Architektury i Rozbudowy Miasta Urzędu Miejskiego w R. Nr [...] (częściowo nieczytelny) z [...] grudnia 1976 r.

Pismem z 8 sierpnia 2016 r. (data wpływu do organu) wnioskodawca uzupełnił swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej o dodatkową argumentację.

W dniu 21 października 2016 r. Prezydent przekazał organowi dokumenty

z ewidencji gruntów i budynków.

W dniu 6 marca 2017 r. (data wpływu do organu) wnioskodawca wezwał Ministra do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na przewlekłości postępowania prowadzonego przez Ministra w sprawie z rozpoznania jego o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z [...] września 2010 r.

Zawiadomieniem z 21 marca 2017 r. organ poinformował strony postępowania

o zebraniu materiału dowodowego niezbędnego do rozstrzygnięcia sprawy oraz pouczył o możliwości zapoznania się z zebranymi dowodami i wypowiedzenia

w sprawie.

W dniu 2 stycznia 2018 r. (data wpływu do organu) wnioskodawca złożył pismo w sprawie, w którym podtrzymał swoje dotychczasowe wnioski i twierdzenia, nadto przedstawił dodatkowe argumenty przemawiające za zasadnością uwzględnienia jego żądania.

Pismem z 6 marca 2018 r. skarżący (reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem organu skargę na bezczynność Ministra w przedmiocie nierozpoznania jego wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.

Skarżący wniósł o: 1) stwierdzenie, że Minister dopuścił się bezczynności

w postępowaniu z wniosku skarżącego z 10 maja 2016 r. (data sporządzenia pisma)

o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z [...] września 2010 r.; 2) zobowiązanie Ministra do wydania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku decyzji administracyjnej kończącej postępowanie administracyjne zainicjowane jego wnioskiem; 3) stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Wniósł nadto o wymierzenie organowi grzywny w razie niezastosowania się do obowiązków przekazania skargi w terminie 30 dni od jej otrzymania, a w przypadku nieprzekazania sądowi skargi, mimo wymierzenia grzywny, o rozpoznanie sprawy na podstawie nadesłanego odpisu skargi oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., zwana dalej: k.p.a.), poprzez nierozpatrzenie w terminie jego wniosku z 10 maja 2016 r. (data sporządzenia; data nadania - 18 maja 2016 r.)

o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z [...] września 2010 r.

W treści złożonego środka zaskarżenia skarżący podał, iż złożenie skargi zostało poprzedzone złożeniem wezwania do usunięcia naruszenia prawa polegającego na przewlekłości prowadzonego postępowania. Na powyższe wezwanie organ nie zareagował i do tej pory nie zakończył postępowania przez wydanie decyzji w sprawie.

Skarżący stwierdził, że Minister pozostaje w bezczynności, gdyż od dłuższego czasu nie podejmuje czynności w sprawie, a przede wszystkim rażąco przekroczył termin wydania decyzji. Dlatego uzasadnione jest wyznaczenie organowi 14-dniowego terminu na zakończenie postępowania administracyjnego i wydanie decyzji

w przedmiotowej sprawie, która nie jest skomplikowana. Prowadzona w trybie nadzwyczajnym nie wymaga obszernego i pochłaniającego czas postępowania dowodowego.

Wniosek o uznanie, że bezczynność organu ma charakter rażący skarżący uzasadnił brakiem podejmowania przez Ministra od dłuższego czasu jakichkolwiek czynności oraz nieinformowaniem wnioskodawcy o przedłużeniu terminu rozpatrzenia sprawy. Zaznaczył, iż nie bez znaczenia ma upływ niemalże 2 lat od momentu złożenia wniosku i brak reakcji organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, co oznacza nie tylko bezczynność organu, ale brak woli podjęcia decyzji, pomimo że został zebrany materiał dowodowy niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy już rok temu.

Decyzją znak: [...][...] z [...] marca 2018 r. Minister, po rozpoznaniu wniosku skarżącego, orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Nr [...] z [...] września 2010 r.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o oddalenie skargi, wskazując na dużą liczbę rozpoznawanych spraw.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Zgodnie z treścią art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.), sprawowana przez sądy administracyjne kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, które powinno zakończyć się decyzją czy postanowieniem.

Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa oraz stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (art. 149 § 1 p.p.s.a.).

Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.).

W kwestii dopuszczalności skargi na bezczynność organu wskazać trzeba, że zgodnie z art. 52 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu uwarunkowane jest wyczerpaniem środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (art. 52 § 2 p.p.s.a.).

W przypadku skargi na bezczynność, o wyczerpaniu środków zaskarżenia można mówić w sytuacji, gdy skarżący przed wniesieniem skargi skorzysta ze środka przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a. (w brzmieniu obowiązującym do 31 maja 2017 r., mającym zastosowanie w niniejszej sprawie na podstawie art. 16 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw, Dz. U. z 2017 r. poz. 935), zgodnie z którym na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35, w przepisach szczególnych, ustalonym w myśl art. 36 lub na przewlekłe prowadzenie postępowania stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu - wezwanie do usunięcia naruszenia prawa.

W tym miejscu należy przypomnieć, że zgodnie z art. 35 § 1 i § 3 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, przy czym załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Z kolei art. 36 § 1 k.p.a. stanowi, że o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym

w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając zarazem przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy.

W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że przed złożeniem skargi skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa (pismo z dnia 6 marca 2017 r., data wpływu do organu).

Istotną natomiast dla sprawy jest okoliczność, iż po wniesieniu skargi, a przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd, w dniu 27 marca 2018 r. organ rozpoznał wniosek skarżącego z dnia 10 maja 2016 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody

z dnia [...] września 2010 r. przez wydanie w tym przedmiocie decyzji odmownej. Takie działanie organu spowodowało, że postępowanie sądowe w zakresie wyznaczenia organowi terminu do rozpoznania wniosku skarżącego stało się bezprzedmiotowe (zgodnie z regulacją art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), skutkujące w tej części umorzeniem postępowania (punkt 1 wyroku).

Jednak podjęcie działania przez organ, którego bezczynność była przedmiotem skargi, nie powoduje, że postępowanie sądowoadministracyjne stało się w całości bezprzedmiotowe. Nie zwalnia bowiem Sądu od dokonania oceny, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (por. postanowienie NSA z 26 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1360/12, publ. ONSA i WSA nr 1/2013, poz. 7, postanowienie NSA z 17 października 2012 r., sygn. akt I OSK 2443/12 i z 18 czerwca 2013 r., sygn. I OSK 1221/13, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Kielcach z 5 czerwca 2014 r., sygn. akt IISAB/Ke 18/14, wszystkie orzeczenia publ. cbosa).

Rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości

i wahań można powiedzieć, bez potrzeby odwoływania się do szczegółowej oceny okoliczności sprawy, że naruszono prawo w sposób oczywisty (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12, publ. Lex nr 12188894). Natomiast z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy organ zobowiązany do podjęcia czynności, nie podejmuje jej w terminie określonym

w przepisach prawa. Oznacza to, że zarzut bezczynności powinien pojawić się wówczas, gdy organ, będąc właściwym w sprawie i zobowiązanym do podjęcia czynności, pozostaje w zwłoce.

Taki stan rażącej bezczynności organu wystąpił w niniejszej sprawie, o czym świadczy okres, jaki upłynął od daty złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji do daty wydania decyzji w przedmiotowej sprawie. Znamienne jest, że decyzja została wydana już po dacie wpływu skargi na bezczynność organu, natomiast na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa organ nie zareagował w żaden sposób. Po wydaniu zawiadomienia z dnia 21 marca 2017 r. o zakończeniu postępowania, zebraniu materiału niezbędnego do rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie

i uprawnieniach strony wynikających z art. 10 § 1 k.p.a., Minister pozostawał

w bezczynności do dnia wydania decyzji, tj. do [...] marca 2018 r. (ponad rok). W tym czasie nie informował stron o konieczności przedłużenia postępowania – art. 36 k.p.a.

Mając na uwadze powołane okoliczności Sąd, działając na podstawie art. 149

§ 1 pkt 3 p.p.s.a., stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności (punkt 2 wyroku), która miała charakter rażącego naruszenia prawa (punkt 3 wyroku). Okoliczności podnoszone przez Ministra w odpowiedzi na skargę (zmiany organizacyjne

w urzędzie), nie stanowią usprawiedliwienia organu pozostawania w bezczynności

w rozpoznaniu wniosku strony, tym bardziej, że przez ponad rok brak było nawet informacji o przyczynach nierozpoznania wniosku, czy wyznaczeniu innego terminu do jego rozpoznania.

Sąd nie orzekał o grzywnie w trybie art. 149 § 2 p.p.s.a., bowiem takiego wniosku skarżący nie składał, a Sąd nie skorzystał z fakultatywnej w tym zakresie możliwości wydawania takiego rozstrzygnięcia.

O kosztach postępowania, obejmujących zwrot uiszczonego wpisu ([...] zł) od skargi wraz z kosztami zastępstwa procesowego ([...] zł), Sąd orzekł w punkcie 4 wyroku, biorąc za podstawę art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. i § 14 ust. 1 punkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.

w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804).