Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Maciej Jaśniewicz, Sędzia NSA Jerzy Płusa (sprawozdawca), Sędzia NSA Krzysztof Winiarski, Protokolant Justyna Nawrocka, po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej R.J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1319/14 w sprawie ze skargi R.J. na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia 9 stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego 1) oddala skargę kasacyjną, 2) odstępuje od zasądzenia na rzecz Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 30 stycznia 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 1319/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę R.J. (dalej jako "Skarżący") na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych (dalej jako "Prezes PFRON") z dnia 9 stycznia 2014 r. w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym.

Przedstawiając w uzasadnieniu wyroku stan sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że na podstawie ośmiu tytułów wykonawczych z dnia 1 sierpnia 2012 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w M. prowadził egzekucję z majątku dłużnika - Skarżącego.

Pismem z dnia 7 września 2012 r. Skarżący zgłosił zarzuty w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, tj. zarzut przedawnienia, nieistnienia obowiązku i błędu co do osoby zobowiązanej oraz niedoręczenia upomnienia.

Postanowieniem z dnia 18 października 2012 r. Prezes PFRON działając jako wierzyciel nie uwzględnił zarzutów Skarżącego.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem z dnia 3 grudnia 2012 r. Prezes PFRON nie uznał zarzutów Skarżącego w kwestii naruszenia art. 70 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.) oraz art. 112 § 1 tej ustawy.

Na powyższe postanowienie Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 19 czerwca 2013 r. w sprawie o sygn. akt III SA/Wa 394/13 stwierdził nieważność postanowienia Prezesa PFRON z dnia 3 grudnia 2012 r. określając, że nie może być wykonane w całości. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, że z uwagi na fakt, iż zażalenie na postanowienie Prezesa PFRON z dnia 18 października 2012 r. zostało wniesione z uchybieniem siedmiodniowego terminu, merytoryczne rozpatrzenie tego zażalenia stanowiłoby rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W związku z powyższym Sąd nie mógł odnieść się do merytorycznych zarzutów skargi.

Pełnomocnik Skarżącego, w związku z doręczeniem mu w dniu 5 grudnia 2013 r. postanowienia Prezesa Zarządu PFRON z dnia 18 października 2012 r., złożył zażalenie, w którym wniósł o powtórną weryfikację stanowiska wierzyciela i uznanie zarzutów dłużnika za uzasadnione.

Postanowieniem z dnia 9 stycznia 2014 r. Prezes PFRON nie uznał zarzutów Skarżącego dotyczących naruszenia art. 70 i art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej.

W skierowanej do Sądu skardze Skarżący zarzucił zaskarżonemu postanowieniu naruszenie, m.in. art. 70 oraz art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej.

Sąd pierwszej instancji uzasadniając wydane rozstrzygnięcie wskazał na wstępie, że postanowienie Prezesa PFRON nie naruszało przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia Sąd stwierdził, że nie zasługiwał on na uwzględnienie. Zaznaczył bowiem, że z akt sprawy wynikało, iż Prezes PFRON w dniu 9 października 2007 r. wydał decyzję odmawiającą umorzenia odsetek od zaległości podatkowej oraz wyrażającą zgodę na rozłożenie zaległości na 48 rat. W związku z niewywiązywaniem się przez Skarżącego z obowiązku realizacji układu ratalnego wynikającego z ww. decyzji, Prezes PFRON w dniu 12 września 2013 r. wystawił cztery tytuły wykonawcze. W dniu 31 sierpnia 2012 r. zastosowano na ich podstawie skuteczny środek egzekucyjny. Wobec powyższego Sąd podkreślił, że na podstawie art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Zobowiązania Skarżącego nie uległy zatem przedawnieniu i w obecnym kształcie mogły być dochodzone do 2017 r.

Sąd uznał też, że wbrew zarzutowi Skarżącego dotyczącemu naruszenia art. 112 § 1 Ordynacji podatkowej wskazać należy, że przepisy Ordynacji podatkowej nie przewidują następstwa prawnego w zakresie zobowiązań podatkowych w przypadku wniesienia aportem działalności gospodarczej osoby fizycznej do spółki posiadającej osobowość prawną, tak jak w sytuacji przedsiębiorstwa Skarżącego. Sąd podzielił stanowisko Prezesa PFRON, iż wniesienie aportem przedsiębiorstwa osoby fizycznej do spółki kapitałowej prawa handlowego nie jest okolicznością skutkującą przejściem praw i obowiązków podatkowych. Tym samym, zdaniem Sądu, przekazanie przez przedsiębiorcę swego przedsiębiorstwa osobie prawnej, nie powoduje uwolnienia się od odpowiedzialności za zaległe zobowiązania z tytułu wpłat na PFRON.

W skardze kasacyjnej Skarżący, działając przez swojego pełnomocnika, zaskarżył wyrok w całości. Zaskarżonemu wyrokowi na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzucił istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia dotkniętego istotnymi wadami prawnymi, tj. postanowienia wydanego z naruszeniem przepisów postępowania - art. 144 w zw. z art. 138 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267, z późn. zm.) - powoływanej dalej jako "K.p.a.", w zakresie treści rozstrzygnięcia zaskarżonego postanowienia, nieprzewidzianego w przepisach prawa, w tym zwłaszcza w art. 138 K.p.a.

Na tej podstawie Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes PFRON wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

Na wstępie należy wyjaśnić, że stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Rozpoznanie sprawy w granicach skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest wskazanymi w niej podstawami.

W myśl art. 174 P.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność precyzyjnego wskazania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem autora skargi kasacyjnej, sąd uchybił.

Wymogiem dla skargi kasacyjnej jest nie tylko przytoczenie podstaw kasacyjnych, ale także ich uzasadnienie, co wynika z art. 176 P.p.s.a. Obok wskazania naruszonych przepisów, poprzez podanie ich konkretnych jednostek redakcyjnych, niezbędne jest więc wyjaśnienie, na czym naruszenie to polegało oraz w przypadku podstawy kasacyjnej z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. wykazanie, że mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Uchybienie przepisom postępowania, które wpływu takiego mieć nie mogło, nie stanowi podstawy kasacyjnej określonej w tym ostatnim przepisie.

Naczelny Sąd Administracyjny jako sąd kasacyjny będąc związany granicami skargi kasacyjnej nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów i wychodzenia poza ramy, które zostały nakreślone w skardze kasacyjnej.

Poczynienie powyższych uwag było celowe ze względu na treść rozpoznawanej skargi kasacyjnej, w której odstąpiono od dotychczasowej płaszczyzny sporu i powołując się na art. 134 § 1 P.p.s.a. sformułowano w niej zarzut odnoszący się do naruszenia przepisów postępowania, który nie był dotychczas podnoszony. Dotyczy on naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a. w związku z art. 144 i art. 138 K.p.a.

W myśl § 1 tego ostatniego przepisu, który na zasadzie art. 144 K.p.a., stosowany jest odpowiednio do zażaleń, organ odwoławczy wydaje decyzję, w której:

1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

2) uchyla zaskarżoną decyzję, w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

3) umarza postępowanie odwoławcze.

W § 2 art. 138 K.p.a. wskazano ponadto na możliwość wydania rozstrzygnięcia przez organ odwoławczy polegającego na uchyleniu zaskarżonej decyzji w całości i przekazaniu sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Przepis art. 138 zawiera zamknięty katalog decyzji organu odwoławczego. W jego świetle, organ odwoławczy nie jest uprawniony do wydania decyzji (tu - postanowienia) zawierającej inną sentencję niż jedna z tych przewidzianych w tym przepisie.

Decyzja o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji jest tzw. prostym rozstrzygnięciem organu odwoławczego, bowiem wyczerpuje się w unormowaniu jednego, tego właśnie zagadnienia prawnego. Organ odwoławczy wydaje decyzję o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji wówczas, gdy stwierdzi, że decyzja organu pierwszej instancji jest prawidłowa. Utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji oznacza w szczególności utrzymanie w mocy jej podstawowego koniecznego elementu, jakim jest rozstrzygnięcie. W rozstrzygnięciu (osnowie) decyzji zostaje bowiem wyrażona wola organu administracji załatwiającego sprawę w tej formie (zob. A. Wróbel, Komentarz do art. 138 K.p.a., system informacji prawnej Lex).

Mając na uwadze treść sentencji zaskarżonego do Sądu postanowienia Prezesa PFRON działającego jako organ odwoławczy, w której to sentencji powtórzono formułę rozstrzygnięcia przyjętą w postanowieniu wydanym w pierwszej instancji, tj. o "nieuznaniu zarzutów Strony (...)", rację trzeba przyznać pełnomocnikowi Skarżącego, że rozstrzygnięcie o takiej treści narusza art. 138 w związku z art. 144 K.p.a. Uznać jednakże należy, w świetle wyżej poczynionych uwag, że uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, jako że powtórzenie w postanowieniu, wydanym na skutek rozpatrzenia zażalenia wniesionego przez Skarżącego, sentencji zamieszczonej w postanowieniu organu pierwszej instancji oznacza, że organ odwoławczy za prawidłowe uważa rozstrzygnięcie zawarte w tym postanowieniu, a zatem jego jednoznaczną, niebudzącą wątpliwości intencją było podtrzymanie stanowiska organu pierwszej instancji, a więc utrzymanie zaskarżonego postanowienia w mocy i tak też należy interpretować postanowienie organu odwoławczego.

Z przedstawionych wyżej względów, skargę kasacyjną jako nieposiadającą usprawiedliwionych podstaw należało oddalić stosownie do art. 184 P.p.s.a. Od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego odstąpiono, zgodnie z art. 207 § 2 P.p.s.a., z uwagi na to, że Skarżący zmarł a w sprawie występuje kurator spadku.