Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec po rozpoznaniu w dniu 15 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 24 lipca 2019 r. sygn. akt II SA/Sz 294/19 w zakresie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 24 lipca 2019 r., sygn. akt II SA/Sz 294/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, odmówił K. S. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w S. z dnia [...] stycznia 2019 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Uzasadniając oddalenie wniosku na podstawie art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Sąd I instancji stwierdził, że złożone przez skarżącego dokumenty nie są wystarczające dla ustalenia jego aktualnej sytuacji finansowej. Do wniosku dołączono jedynie oświadczenie skarżącego z dnia 4 października 2018 r. o problemach w znalezieniu pracy, utrzymywaniu się z prac dorywczych i pomocy matki, braku wykształcenia, a także oświadczenie matki skarżącego z dnia 4 października 2018 r. o pozostawaniu skarżącego na jej wyłącznym utrzymaniu oraz informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nieewidencjonowaniu w zbiorze osób zgłoszonych do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Twierdzenia zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jak i załączonych do niego dokumentach WSA uznał za ogólne i gołosłowne, a jako takie nie mogły stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. Sąd zauważył przy tym, że skarżący wraz ze z skargą, złożył również na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy, a w toku postępowania sądowego przedstawił dokumenty i oświadczenia w celu wykazania swojej aktualnej sytuacji życiowej i finansowej. Dokumenty przedłożone w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy w postaci m.in. wyciągów z rachunków bankowych, zeznań podatkowych PIT-36 za 2016 i 2017 oraz wydruków z CEIDG, nadal nie dały jednak w ocenie WSA pełnego obrazu bieżącej sytuacji majątkowej skarżącego.

Jak wskazał Sąd I instancji, z przedłożonych dokumentów wynika jedynie, że do końca 2017 r. skarżący prowadził działalność gospodarczą, przy czym w latach 2016-2017 nie wykazywał żadnych przychodów oraz kosztów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Z analizy wyciągów bankowych wynika, natomiast, że na rachunek bankowy skarżącego w okresie od października 2018 r. do stycznia 2019 r. wpływały środki z wpłat we wpłatomacie, które to przekraczają kwoty wskazane przez skarżącego jako dochód z pracy dorywczych. Brak jest przy tym informacji o pochodzeniu ww. środków. Skarżący nie przedstawił m.in. dokumentów potwierdzających sytuację majątkową jego rodziny (matki i ojca) z którą pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym.

W konsekwencji WSA stwierdził, że nie jest w stanie zweryfikować źródeł utrzymania skarżącego (kwot pomocy uzyskiwanych przez skarżącego od matki/rodziny, czy też rzeczywistych kwot zarobków skarżącego z "prac dorywczych"). Ponadto, z dokumentów nie wynikają wyczerpujące dane o stanie posiadanego przez niego ruchomego i nieruchomego majątku oraz posiadanych oszczędności i wierzytelności. Jak wskazał WSA, bez porównania tych dwóch wartości (wysokości nałożonej kary i majątku, jakim dysponuje skarżący) nie jest natomiast możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w przypadku skarżącego zapłata kary pieniężnej będzie miała realny wpływ na jego bieżące utrzymanie.

WSA podkreślił, że okoliczność braku wykształcenia skarżącego pozostaje bez wpływu na ocenę przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący mimo, że jak podkreśla, nie posiada ani wykształcenia zawodowego, ani tym bardziej wyższego, prowadził działalność gospodarczą, a obecnie podejmuje pracę w formie prac dorywczych. Jest on przy tym osobą młodą, zdrową, co oznacza, że jest w stanie podjąć zatrudnienie. Posiadanie wykształcenia kierunkowego w wielu zawodach stanowi natomiast kwestię drugorzędną.

Nadto, Sąd stanął na stanowisku, że wbrew twierdzeniom zawartym we wniosku, podjęcie przez skarżącego pracy na umowę o pracę, nie spowoduje, że większość jego wynagrodzenia zostałaby zajęta celem wyegzekwowania od skarżącego kary pieniężnej, a tym samym skarżący nie byłby w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoich potrzeb życiowych i zostałby wykluczony ze społeczeństwa. Zgodnie bowiem z art. 871 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 1040 ze zm.; dalej: k.p.), przy potrącaniu sum egzekwowanych na mocy tytułów wykonawczych na pokrycie należności innych niż świadczenia alimentacyjne wolna od potrąceń jest kwota wynagrodzenia za pracę w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów, przysługującego pracownikom zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy, po odliczeniu składek na ubezpieczenia społeczne, zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz wpłat dokonywanych do pracowniczego planu kapitałowego, jeżeli pracownik nie zrezygnował z ich dokonywania. W 2019 r. kwota wolna od potrąceń wynosi natomiast 2.250 zł brutto (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2018 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę oraz wysokości minimalnej stawki godzinowej w 2019 r.). Jednocześnie zgodnie z art. 87 § 3 pkt 2 k.p. potrącenia w razie egzekucji innych należności niż świadczenia alimentacyjne lub potrącania zaliczek pieniężnych mogą być dokonywane do wysokości połowy wynagrodzenia. Kwota zwolniona spod egzekucji pozwala zatem na zabezpieczenie podstawowych potrzeb życiowych zobowiązanego.

WSA podkreślił również, że "uszczerbek finansowy" ponoszony przez stronę w związku z regulowaniem zobowiązań publicznoprawnych – nawet w znacznej wysokości - nie jest pojęciem tożsamym z groźbą wyrządzenia znacznej szkody w konsekwencji wykonania zaskarżonej decyzji, czy też tym bardziej spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym

Reasumując, Sąd I instancji uznał, że przedstawione przez skarżącego okoliczności faktyczne nie wyczerpują przesłanek o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Skarżący nie przedstawił bowiem wyczerpującej dokumentacji odnoszącej się do stanu faktycznego sprawy, która pozwalałaby na uwzględnienie wniosku. Również analiza akt administracyjnych nie wskazuje, aby takie przesłanki w sprawie występowały.

Zażalenie na to postanowienie wniósł skarżący, domagając się jego zmiany i wstrzymania wykonania decyzji obu instancji.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, kiedy natychmiastowe wykonanie decyzji wiąże się z wyrządzeniem znacznej szkody w majątku skarżącego i spowodowaniem trudnych do odwrócenia skutków, ewentualnie błąd w ustaleniach faktycznych skutkujący błędnym przyjęciem, że po stronie skarżącego nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu podniesiono m.in., że wprawdzie zawarty w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji oparty jest wyłącznie na oświadczeniu skarżącego o utrzymywaniu się z prac dorywczych, niemniej jednak wiąże się to również z trudną sytuacją materialną, co uniemożliwia wykonanie decyzji bez wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w przypadku uchylenia w przyszłości zaskarżonej decyzji. Wnoszący zażalenie stwierdził, że przedmiotem ochrony tymczasowej jest zabezpieczenie przed skutkami bezpośrednio związanymi z natychmiastowym wykonaniem decyzji, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W rozpoznawanej sprawie wstrzymanie wykonania decyzji ma wyłącznie na celu umożliwienie normalnego funkcjonowania w społeczeństwie skarżącemu i zabezpieczenie jego podstawowych potrzeb życiowych na czas trwania postępowania.

W ślad za wnioskiem wskazano, że strona jest obecnie w bardzo trudnej sytuacji finansowej, utrzymując się wyłącznie z niskopłatnych prac dorywczych i pomocy matki. Skarżący nie ma wykształcenia zawodowego ani skończonych studiów wyższych, co znacząco utrudnia mu znalezienie dobrze płatnej pracy. Brak wstrzymania wykonania decyzji skutkowałby tym, że nawet w sytuacji znalezienia zatrudnienia na umowę o pracę, większość wynagrodzenia i tak zostałaby zajęta celem wyegzekwowania kary pieniężnej. Tym samym skarżący nie byłby w stanie samodzielnie zabezpieczyć swoich potrzeb życiowych i zostałby wykluczony ze społeczeństwa.

Skarżący stwierdził również, że założenie Sądu, iż ma on możliwość udokumentowania swojej trudnej sytuacji życiowej w sposób inny niż poprzez złożenie oświadczenia w tym zakresie, jest błędne.

Celem wykazania trudnej sytuacji życiowej do zażalenia załączono oświadczenie skarżącego z dnia 4 października 2018 r., oświadczenie matki skarżącego z dnia 4 października 2018 r. oraz informację z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o nieewidencjonowaniu w zbiorze osób zgłoszonych do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona ani przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

Dalej należy przyjąć, że skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy.

W niniejszej sprawie Sąd I instancji odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując, że wnioskodawca nie przedstawił wystarczających dowodów na poparcie swoich twierdzeń, a w szczególności nie przedstawił pełnych danych dotyczących jego aktualnej sytuacji majątkowej i rodzinnej. Zdaniem WSA, bez porównania dwóch wartości, tj. wysokości nałożonej kary (84.000 zł) i majątku, jakim dysponuje skarżący, nie jest natomiast możliwe zweryfikowanie twierdzenia, że w przypadku skarżącego zapłata kary pieniężnej będzie miała realny wpływ na jego bieżące utrzymanie.

Wywody Sądu I instancji należy uznać za trafne.

Ustawodawca zdecydował się na uzależnienie udzielenia ochrony tymczasowej od sądowej oceny okoliczności poszczególnych przypadków, ocena ta wymaga natomiast dla swej miarodajności dysponowania przez sąd konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej wnioskodawcy (i poparcia ich - przez stronę - dowodami w postaci dokumentów źródłowych), dopiero bowiem ich konfrontacja z ewentualnymi wynikającymi z zaskarżonej decyzji konsekwencjami, może prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Dla pełnego obrazu sytuacji majątkowej skarżącego, umożliwiającego ocenę w kontekście zasadności przyznania ochrony tymczasowej, niezbędne byłoby udzielenie kompleksowych informacji dotyczących posiadanego majątku ruchomego i nieruchomego, stanu oszczędności, środków pieniężnych zgromadzonych na rachunkach bankowych. Tymczasem, jak zasadnie wskazał Sąd I instancji, w aktach znajdują się jedynie wyciągi z rachunków bankowych skarżącego. Z analizy tych wyciągów wynika, że w okresie od października 2018 r. do 1 kwietnia 2019 r. na rachunek ten wpływały środki z wpłat we wpłatomacie. Brak jednak informacji co do pochodzenia tych wpłat. Są to zaś kwoty 1600 zł, 2000 zł, czy 2800 zł.

Poza tym, w aktach sprawy znajdują się jedynie złożone wraz z zażaleniem oświadczenia skarżącego i jego matki oraz zaświadczenie o niezgłoszeniu strony do ZUS. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy nie jest możliwe określenie, jaki jest aktualny stan majątkowy skarżącego. Twierdzenia wnioskującego o wstrzymanie wykonania przedstawione w tym zakresie są gołosłowne i ogólnikowe. Nieprzedstawienie pełnego i rzeczywistego obrazu sytuacji finansowej wnioskodawcy skutkowało trafnym uznaniem przez Sąd I instancji, że strona nie uprawdopodobniła okoliczności wystąpienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym, o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Sąd kasacyjny podziela przy tym stanowisko Sądu I instancji, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie jest to więc sytuacja, która sama z siebie uzasadnia zastosowanie wyjątkowego rozwiązania prawnego, jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skarżący nie wyjaśnił zaś we wniosku jakiego rodzaju, konkretnie niepowetowana szkoda lub trudny do odwrócenia skutek wystąpi w przypadku ewentualnej egzekucji orzeczonej należności w jego sytuacji majątkowej. W związku z powyższym Sąd I instancji trafnie uznał, że skarżący nie wykazał, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumenty zażalenia w żaden sposób nie podważają zaś prawidłowości uznania Sądu I instancji.

Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.