Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska (spr.) WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. sprawy ze skargi B. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz Skarżącej B. Z. kwotę 70 (siedemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania WSA/wyr.1-sentencja wyroku

Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2009 r. B. Z. wystąpiła do Wójta Gminy S. o wypłacenie jej, w związku z błędnie wydaną decyzją nr [...], przysługujących jej należności w kwocie 392 zł wraz z ustawowymi odsetkami.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S., działający z upoważnienia Wójta Gminy S. odmówił wznowienia postępowania wskazując, iż i nie zachodzą przesłanki z art. 145 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071; ze zm. – dalej "Kpa") uzasadniające wznowienie postępowania.

Odwołanie od powyższej decyzji złożyła B. Z. wskazują, iż spełniła wszystkie przesłanki do przyznania jej zasiłku celowego na złagodzenie skutków suszy.

Decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję wskazując, iż wznowienie postępowania administracyjnego jest trybem nadzwyczajnym, umożliwiającym wzruszenie decyzji ostatecznej, a więc takiej decyzji, która na mocy art. 16 § 1 Kpa jest objęta zasadą trwałości decyzji ostatecznych. Z tego też względu wznowienie postępowania obwarowane jest szczególnymi wymogami formalnymi. Złożenie przez określony podmiot wniosku o wznowienie postępowania powoduje wszczęcie tzw. postępowania wstępnego, które powinno zakończyć się załatwieniem sprawy w trybie przewidzianym w art. 149 Kpa. Organ podniósł, iż na tym etapie czynności organu administracyjnego ograniczają się wyłącznie do zbadania, czy wskazana w podaniu przyczyna wznowienia mieści się w kategorii przesłanek wymienionych w art. 145 § 1 i 145 a § 1 Kpa i czy zachowany został termin do złożenia podania o wznowienie określony w art. 148 § 1 i 2 oraz art. 145 a § 2 Kpa. Dalej organ wyjaśnił, iż organ obowiązany jest zbadać, czy podanie złożone zostało przez podmiot, któremu przysługują prawa strony.

Organ odwoławczy podkreślił, iż odwołująca we wniosku z dnia [...] grudnia 2009r. o wznowienie postępowania nie wskazała żadnej z przyczyn wznowienia postępowania. Zgodnie z utrwalony orzecznictwem strona żądająca wznowienia postępowania powinna wskazać jedną z przyczyn wznowienia postępowania enumeratywnie wymienionych w art. 145 § 1 i art. 145 a §1 Kpa, a brak takiego wskazania stanowi przesłankę do odmowy wznowienia postępowania na podstawie art. 149 § 3 Kpa.

Skargę na powyższa decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu wniosła B. Z. wskazując, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. Skarżąca podniosła ponadto, iż błędna i bezprawna decyzja z dnia [...] października 2006 r. zaważyła na dopłatach z Agencji w latach 2006-09, która nadal jest wyjaśniana, a odmowa wznowienia postępowania ujemnie wpłynie na decyzje Agencji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie powtarzając argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

W piśmie z dnia [...] czerwca 2010 r. skarżąca ponadto podniosła, iż Kierownik GOPS naruszył zasadę prawdy obiektywnej, zaś wydane decyzje były błędem pracownika GOPS-u, co w konsekwencji negatywnie odbiło się na dopłaty z Agencji.

Na rozprawie w dniu 21 lipca 2010 r. skarżąca podtrzymała skargę oraz oświadczyła, iż nie pytano jej z jakiego tytułu chce pieniądze oraz że nie może uzyskać żadnych informacji od organu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej Ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 Ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, doszedł do przekonania, iż obie decyzje naruszają prawo w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie ich z obrotu prawnego.

W przedmiotowej sprawie we wniosku z dnia [...] grudnia 2009 r. skarżąca wskazała, iż na skutek błędnej decyzji "[...]" nie wypłacono jej 392 zł.

W tym miejscu zauważyć należy, iż decyzją z dnia [...] października 2006 r., nr [...] Wójt Gminy odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego w związku z suszą w 2006 r. Natomiast decyzją z dnia [...] października 2006 r., [...] Wójt Gminy uchylił ww. decyzję z dnia [...] października 2006 r. oraz przyznał skarżącej jednorazowy zasiłek celowy w związku z suszą w wysokości 500 zł.

W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, iż decyzja z dnia [...] października 2006 r., [...] jest decyzją ostateczną.

Zgodnie z art. 16 Kpa uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznej, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub w ustawach szczególnych. Wyżej przytoczona zasada trwałości decyzji gwarantuje, że decyzje ostateczne mogą być uchylone lub zniesione wyłącznie w trybach postępowań nadzwyczajnych takich jak:

1. postępowanie w sprawie wznowienia postępowania,

2. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności,

3. postępowanie w sprawie uchylenia, zmiany decyzji dotkniętych wadami niekawilifkowanymi bądź decyzji prawidłowej.

Zwrócić należy uwagę, iż wniosek skarżącej nie zawiera podstawy prawnej żądania, a ponadto w treści wniosku skarżąca podała decyzję "nr [...]", która to decyzja, co wskazano wyżej, została wyeliminowana z obrotu prawnego.

W takiej sytuacji organ powinien wezwać skarżącą do wyjaśnienia jej żądań, w szczególności czy wnosi o wznowienie postępowania, stwierdzenie nieważności, czy też domaga się uchylenia lub zmiany decyzji.

W przedmiotowej sprawie organ nie wezwał strony do wskazania żądania, tylko samodzielnie dokonał kwalifikacji pisma jako wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 2006 r., [...].

Działanie takie, w ocenie składu orzekającego, stanowi naruszenie przepisów postępowania, w tym zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy z obrotu prawnego.

Jedną z zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną m.in. w art. 63, art. 65, art. 128 i art. 140 Kpa, jest odformalizowanie postępowania, tak aby sprawa mogła być rozpoznana zgodnie z intencją i interesem strony. Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organ administracji publicznej działa na podstawie przepisów prawa (art. 6 Kpa) oraz stoi na straży praworządności i podejmuje kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 Kpa). Ponadto organ ma obowiązek prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa (art. 8 Kpa). Organ obowiązany jest również do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa ponadto nad tym, aby strony i inne osoby nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek (art. 9 Kpa).

W świetle powyższych zasad nie można przyjąć, że jeżeli żądanie jest zredagowane mało zrozumiale, to organ administracji publicznej jest uprawniony do sprecyzowania treści żądania. Jest to niedopuszczalne, gdyż mogłoby doprowadzić do niedopuszczalnej zmiany żądania, wbrew intencji wnoszącego podanie (zob. wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2008 r., sygn. akt I OSK 1774/07, LEX nr 518360, wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA 2188/00, LEX nr 81741, wyrok NSA z dnia 11 czerwca 1990 r., sygn. akt I SA 367/90, ONSA z 1990, nr 2-3, poz. 47).

Wniosek wszczynający postępowanie administracyjne, w przypadku wątpliwości co do treści żądania, stanowi podstawę do podjęcia przez organ ustaleń w zakresie rzeczywistej woli osoby, od której pochodzi. Postępowaniu temu towarzyszy należyte i wyczerpujące poinformowanie strony o okolicznościach faktycznych i prawnych mogących mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto wskazać należy, iż dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego to również ustalenie treści żądania strony.

Zatem jeszcze raz należy podkreślić, iż jeżeli charakter pisma wniesionego przez stronę budzi wątpliwości, organ powinien wyjaśnić rzeczywistą wolę strony uwzględniając przy tym wiek, stan zdrowia i sytuację życiową strony.

W niniejszej sprawie organy naruszyły przepisy procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy.

W rozpatrywanej sprawie skarżąca wystąpiła do organu z wnioskiem o wypłacenie jej, w związku z błędnie wydaną decyzją nr [...], przysługujących jej należności w kwocie 392 zł. Treści tego pisma może budzić uzasadnione wątpliwości, co do intencji jego autorki. W takiej jednak sytuacji obowiązkiem organu było ustalenie rzeczywistej woli skarżącej, nie zaś arbitralne przyjęcie, iż jest to wniosek o wznowienie postępowania, a nie np. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji czy też wniosek o zmianę decyzji.

Ponadto we wniosku skarżąca wskazała decyzję "[...]", a organ jej wniosek potraktował jako dotyczący decyzji z dnia [...] października 2006 r., [...]. Co prawda powyższe uchybienie z uwagi na fakt, iż decyzja z dnia [...] października 2006 r., nr [...] została wyeliminowana z obrotu prawnego, nie ma istotnego wpływu na wynik sprawy, to jednakże organ winien dążyć w sprawie do dokładnego wyjaśnienia intencji strony informując ją jednocześnie o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie jej praw i obowiązków.

W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 Ppsa orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania, obejmujących koszty przejazdów do sądu, orzeczono na podstawie art. 200 Ppsa w zw. art. 205 § 1 Ppsa.

Rozpoznając sprawę ponownie organ, mając na uwadze poczynione wyżej uwagi winien zwrócić się do strony o sprecyzowanie wniosku. Dopiero po dokładnym ustaleniu intencji strony organ będzie prowadzić odpowiednie postępowanie.

jh