Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 sierpnia 2017 r. sprawy ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie pozwolenia wodnoprawnego oddala skargę.

Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. udzielił Regionalnemu Zarządowi Gospodarki Wodnej w G. pozwolenia wodnoprawnego na umocnienie koryta rzeki [...] i koryta przelewu powierzchniowego (na podanych odcinkach) oraz na odbudowę 22 opasek brzegowych.

Pismem z dnia 4 lipca i 5 lipca 2016 r. odwołanie od powyższej decyzji wniósł J. L.

Zaskarżoną decyzją Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej w G. orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa.

Organ odwoławczy stwierdził bowiem, że zgodnie ze znajdującymi się w aktach sprawy wypisami z ewidencji gruntów i budynków, odwołujący się nie jest właścicielem ziemi położonej w zasięgu planowanych do wykonania urządzeń wodnych, ani też innym podmiotem wymienionym w art. 127 ust. 7 pkt 1, 2, 4, 5 i 6 oraz ust. 7d ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469 ze zm.). Krąg stron określa się bowiem na podstawie danych uwidocznionych w ewidencji gruntów. Tymczasem właściciele działek nr [...], [...], [...], [...] i [...] (arkusz [...], obręb P., gmina M.), nie żyją, co dokumentują odpisy skrócone aktów zgonu.

I tak, J. L. zmarł w dniu [...] r., zaś E. L. zmarła w dniu [...] r. czyli przed wszczęciem postępowania administracyjnego. Brak zaś informacji, że odwołujący się jest ich spadkobiercą i właścicielem działek, wpisanym do ewidencji gruntów i budynków, jak wymaga art. 127 ust. 7d Prawa wodnego, stanowiący jedyną podstawę do ustalenia stanu własności.

W tym stanie rzeczy organ odwoławczy uznał, że odwołujący się nie jest stroną w przedmiotowej sprawie, o wydanie pozwolenia wodnoprawnego. Oznacza to bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego i niemożliwość merytorycznego rozpatrzenia złożonego w ustawowym terminie odwołania.

W skardze do sądu administracyjnego J. L. nie zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że nie jest stroną postępowania, gdyż jest to sprzeczne z przepisami kpa i wyrokami sądów. Zarzucił, że w treści decyzji wymieniono numery działek, zaś podział nastąpił bez zgody właścicieli. Na tej podstawie skarżący wniósł o uznanie jego roszczeń.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację.

W toku rozprawy sądowej pełnomocnik skarżącego z urzędu podtrzymał skargę. Zarzucił, że organy administracji nie zażądały od skarżącego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po zmarłych rodzicach ani też poświadczenia dziedziczenia, opierając się na danych wynikających z ewidencji. Tymczasem uwidocznieni właściciele działek byli rodzicami skarżącego, a zatem jest on ich spadkobiercą. Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący oświadczył, że toczą się przed sądem cywilnym dwa postępowania w sprawie spadku po rodzicach. Do tej pory nie zapadły orzeczenia kończące oba postępowania. Zarzucił, że sprawa poprzednio była prowadzona przez Wójta Gminy P. za życia matki. Podniósł, że przedmiotowa inwestycja obejmuje działki stanowiące jego własność, a poprzednio rodziców, bowiem od tych nieruchomości odprowadzany był podatek rolny, na dowód czego złożył do akt decyzję Wójta Gminy M. z dnia [...] r. Krąg stron powinno się ustalić zgodnie z art. 28 kpa, a nie wg ewidencji. Złożył kserokopię aktu notarialnego z którego wynika, iż nie ma takich działek wymienionych w decyzji. Skarżący oświadczył, że domaga się stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona.

Zasadnie bowiem organ odwoławczy umorzył na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 kpa postępowanie odwoławcze, przyjmując, że skarżący nie wykazał przymiotu strony w postępowaniu o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Sprawa o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na umocnienie koryta rzeki i przelewu powierzchniowego oraz odbudowę opasek brzegowych, nie jest kontynuacją postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, prowadzonego przez Wójta Gminy P., do czego nawiązał skarżący w toku rozprawy sądowej. Decyzja środowiskowa z dnia [...] r. została dołączona do wniosku o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego.

Przedmiotowa inwestycja wymaga uzyskania szeregu decyzji administracyjnych, określających warunki jej realizacji. Są to odrębne postępowania administracyjne, prowadzone przez różne organy administracji na podstawie odrębnych przepisów prawa materialnego. Krąg stron określany jest na każdym etapie postępowania.

Postępowanie w sprawie o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego na wykonanie urządzeń wodnych, prowadzone jest na podstawie ustawy – Prawo wodne, wyżej powołanej: (obecnie Dz. U. z 2017 r. poz. 1121). Ustawa ta zawiera własną definicję stron takiego postępowania.

Zgodnie z art. 127 ust. 7 Prawa wodnego stroną takiego postępowania jest:

1) wnioskodawca,

2) właściciel urządzeń kanalizacyjnych (co nie dotyczy niniejszej sprawy),

3) właściciel istniejącego urządzenia wodnego znajdującego się w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych,

4) właściciel powierzchni ziemi, położonej w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych,

6) uprawniony do korzystania z wód oraz uprawniony do rybactwa w zasięgu oddziaływania zamierzonego korzystania z wód lub planowanych do wykonania urządzeń wodnych.

Zatem ustawa – Prawo wodne, zawiera odrębną regulację, wyłączającą zastosowanie reguły ogólnej, zawartej w art. 28 kpa, zgodnie z którą stroną jest podmiot, legitymujący się interesem prawnym. Prawidłowo uznał też organ odwoławczy, że skarżący nie jest podmiotem, wymienionym w pkt 1, 2, 3, 4 i 6 art. 127 ust. 7 Prawa wodnego. W szczególności, skarżący nie jest właścicielem wody w rozumieniu art. 127 ust. 7 pkt 2 tej ustawy.

Z mocy art. 10 ust. 1a Prawa wodnego, śródlądowe wody powierzchniowe płynące, stanowią własność Skarbu Państwa. Jedynie wody stojące oraz wody w rowach znajdujące się w granicach nieruchomości gruntowej stanowią własność właścicieli tej nieruchomości (art. 12 ust. 1 Prawa wodnego).

Skarżący nie jest ujawniony w ewidencji gruntów i budynków, prowadzonej w trybie art. 2 pkt 8 ustawy z dnia 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r. poz. 1629 ze zm.). Tymczasem z mocy art. 127 ust. 7d Prawa wodnego, siedziby i adresy stron ustala się na podstawie ewidencji gruntów i budynków.

Ewidencja ta zawiera zaś dane o właścicielach oraz innych podmiotach władających lub gospodarujących gruntami.

O ile z mocy art. 9 ust. 2 pkt 4 Prawa wodnego, przepisy dotyczące właścicieli, stosuje się odpowiednio do posiadaczy samoistnych oraz użytkowników wieczystych, to wyłącznym dowodem takiego statusu, czyli przymiotu strony, jest zapis w ewidencji gruntów i budynków. Zatem skarżący nie może w niniejszym postępowaniu skutecznie powoływać się na przymiot spadkobiercy po zmarłych rodzicach, figurujących nadal jako właściciele działek w ewidencji gruntów. Poza ramami niniejszego postępowania jest też aktualność tej ewidencji i prawidłowość danych co do numerów ewidencyjnych działek oraz zgodność z prawem podziału nieruchomości.

W niniejszej sprawie brak też było podstaw do zawieszenia postępowania celem ustalenia spadkobierców po zmarłych rodzicach skarżącego oraz ich ujawnienia w ewidencji gruntów i budynków.

Wniosek o udzielenie pozwolenia wodnoprawnego wpłynął bowiem do organu I instancji w dniu [...] r. Ujawnieni w ewidencji gruntów rodzice skarżącego jako właściciele wyżej wymienionych działek, położonych w zasięgu planowanych do wykonania urządzeń wodnych, zmarli zatem przed wszczęciem niniejszego postępowania. W sprawie nie miał zatem zastosowania art. 30 § 4 kpa, przewidujący wstąpienie następców prawnych strony zmarłej w toku postępowania, a w konsekwencji – przypadek zawieszenia z art. 97 § 1 pkt 1 lub pkt 4 kpa. Zbędne było też wzywanie skarżącego o przedłożenie dowodu nabycia spadku, skoro jest poza sporem, że skarżący nie dysponuje ani poświadczeniem nabycia spadku, ani postanowieniem sądu o stwierdzeniu nabycia spadku.

Złożone w toku rozprawy sądowej dokumenty w postaci decyzji o określeniu podatku rolnego i aktu notarialnego o nabyciu nieruchomości, nie mają znaczenia dla wyniku sprawy, gdyż nie mogą zastąpić wymaganego w świetle art. 127 ust. 7d Prawa wodnego, dokumentu w postaci wypisu z ewidencji gruntów. Jest to bowiem wyłączny dowód dla wykazania przymiotu strony.

Odmienne traktowanie skarżącego w innych postępowaniach nie podważa zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, skoro ustawa – Prawo wodne zawiera w tym zakresie odrębną regulację, niż wynikającą z art. 28 kpa.

Zaskarżona decyzja o umorzeniu postępowania odwoławczego z powodu niewykazania przez skarżącego przymiotu strony w rozumieniu art. 127 ust. 7 Prawa wodnego, nie jest zatem obarczona wadą prawną z art. 156 § 1 pkt 2 i 7 kpa w postaci jej wydania bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa, ani też nie zawiera wady powodującej jej nieważność z mocy prawa.

Wnioskodawca ubiegający się o wydanie pozwolenia prawnowodnego nie może ponosić ujemnych konsekwencji z powodu zaniedbań ze strony skarżącego i nieujawnienia aktualnego stanu prawnego działek w ewidencji gruntów i budynków. Ustawodawca przewidział mechanizm ustalania kręgu stron (art. 127 ust. 7d Prawa wodnego), a zatem zapisów w ewidencji gruntów i budynków nie można zastąpić oświadczeniem o następstwie prawnym po osobach ujawnionych w tej ewidencji jako właściciele działek.

Z tych względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem postępowania administracyjnego bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369).

ec