Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Izabela Wrembel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi C. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] maja 2019 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" oddala skargę.

Przedmiotem skargi wniesionej przez C. H. (dalej: skarżący/strona) do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: organ/Prezes ARiMR) z (...) maja 2019 r., nr (...) utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora O. Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia (...) marca 2019 r., nr (...) ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom".

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym.

W dniu (...) sierpnia 2015 r. Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr (...) o przyznaniu skarżącemu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 100.000 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków, w tym uzupełnienia wykształcenia.

Następnie, pismem z 2 grudnia 2016 r. Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR przypomniał stronie o konieczności przedłożenia dokumentów potwierdzających realizację zaciągniętych zobowiązań w tym dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, tj. do 25 października 2018 r.

Pismem z 17 grudnia 2018 r. Dyrektor O. OR ARiMR zawiadomił wnioskodawcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności przyznanych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" na mocy decyzji nr (...) z (...) sierpnia 2015 r.

Decyzją z (...) marca 2019 r., nr (...) Dyrektor O. Oddziału Regionalnego ARiMR ustalił kwotę nienależnie pobranych przez skarżącego płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom", w wysokości 100 000,00 zł.

Od ww. rozstrzygnięcia skarżący w dniu 2 kwietnia 2019 r. (data stempla pocztowego) złożył odwołanie do Prezesa ARiMR za pośrednictwem Dyrektora O. OR ARiMR, z zachowaniem ustawowego terminu do jego wniesienia.

W toku rozpatrywania sprawy Pan C. H. przedłożył następujące dokumenty związane z uzyskaniem wykształcenia:

• dyplom z [...] kwietnia 2019 r. nr (...) potwierdzający kwalifikacje zawodowe w zawodzie Rolnik (złożony w dniu 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• zaświadczenie z [...] marca 2019 r. wystawione przez Zespół Szkół w G. informujące, że Beneficjent w okresie od 1 września 2009 r. do 15 czerwca 2012 r. był uczniem Zasadniczej Szkoły Zawodowej w zawodzie mechanik - operator pojazdów i maszyn rolniczych (złożone w dniu 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• świadectwo potwierdzające kwalifikację w zawodzie z [...] marca 2019 r. nr (...) informujące, że Pan C. H. zdał egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie w zakresie kwalifikacji R.03. Prowadzenie produkcji rolniczej (złożone w dniu: 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• informacja z [...] grudnia 2018 r. z Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej we W. o skierowaniu do ośrodka egzaminacyjnego na część pisemną i praktyczną egzaminu eksternistycznego zawodowego (złożona w dniu 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• rozstrzygnięcie w sprawie dopuszczenia do egzaminu eksternistycznego zawodowego z [...] września 2018 r. wystawione przez Okręgową Komisję Egzaminacyjną we W. (złożone w dniach: 18 września 2018 r. i 30 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• zaświadczenie nr (...) z [...] sierpnia 2018 r. informujące, że Beneficjent będzie w roku szkolnym 2018/2019 słuchaczem / uczniem 3 semestru Trzyletniego Liceum Ogólnokształcącego dla Dorosłych (...) w K. (złożone w dniu 18 września 2018 r.);

• zaświadczenie nr (...) z [...] czerwca 2013 r. o ukończeniu szkolenia w zakresie środków ochrony roślin (złożone w dniu 18 września 2018 r.);

• świadectwo czeladnicze z [...] października 2012 r. nr (...), z którego wynika, że Beneficjent zdał egzamin czeladniczy przed Komisją Egzaminacyjną Izby Rzemieślniczej w O. i uzyskał tytuł czeladnika w zawodzie mechanik - operator maszyn i pojazdów rolniczych (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r., 18 września 2018 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• świadectwo ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej z [...] czerwca 2012 r. nr (...) (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• - świadectwo uzyskania tytułu zawodowego z [...] grudnia 2011 r. nr (...), z którego wynika, że Pan C. H. zdał egzamin kwalifikacyjny przed Państwową Komisją Egzaminacyjną powołaną przy [...] Ośrodku Doradztwa Rolniczego i uzyskał tytuł zawodowy w zawodzie rolnik (złożone w dniach: 31 lipca 2014 r., 18 września 2018 r. i 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego);

• świadectwo szkolne z [...] czerwca 2010 r. nr (...) informujące, że Strona uczęszczała w roku szkolnym 2009/2010 do klasy pierwszej Zasadniczej Szkoły Zawodowej w G. o trzyletnim okresie nauczania w zawodzie mechanik - operator pojazdów i maszyn rolniczych i otrzymała promocję do klasy drugiej (złożone w dniu 2 kwietnia 2019 r. - data stempla pocztowego).

W wyniku rozpatrzenia odwołania, Prezes ARiMR, decyzją z (...) maja 2019 r., nr (...) utrzymał w mocy rozstrzygnięcie ustalające kwotę nienależnie pobranych płatności finansowych. Organ II instancji stwierdził, że skarżący nie uzupełnił wykształcenia w terminie zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 (Dz. U. z 2014 r. poz. 201, z późn. zm.); dalej: "rozporządzenie" tj. do dnia 26 sierpnia 2018 r. Ponadto, w wymaganym terminie tj. od dnia 27 sierpnia 2018 r. do 25 października 2018 r. nie został złożony w ARiMR dokument potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

Wobec powyższego organ uznał, iż beneficjent nie dopełnił warunków wskazanych w przepisach: § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia i w okresie 3 lat od dnia odbioru decyzji o przyznaniu pomocy tj. do dnia 26 sierpnia 2018 r. nie uzupełnił wykształcenia; § 19 pkt 6 rozporządzenia i w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy tj. od 27 sierpnia 2018 r. do 25 października 2018 r. nie złożył w ARiMR wymaganego dokumentu.

Podkreślono, że fakt nieuzupełnienia wykształcenia i niedostarczenia w wymaganym terminie dokumentu potwierdzającego uzyskanie wykształcenia do czego obligują przepisy § 18 ust. 1 pkt 6 i § 19 pkt 6 rozporządzenia stanowi o niewywiązaniu się przez stronę ze zobowiązań zawartych w decyzji nr (...) z dnia (...).08.2015 r. wydanej przez Dyrektora O. OR ARiMR, zgodnie z którą pomoc została Beneficjentowi wypłacona.

W skardze na powyższą decyzję wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy:

1) art. 7, 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, z późn. zm.); dalej: "k.p.a.", polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy;

2) art. 75 § 1 i 77 k.p.a., polegające na niedopuszczeniu jako dowodu wszystkiego, co mogło przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie niezałatwieniu sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela;

3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. polegające na bezzasadnym utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Dyrektora O. Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego [...] marca 2019 r. nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w sytuacji, gdy prawidłowe było uchylenie przedmiotowej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy o braku kwot nienależnie pobranych płatności w stosunku do Skarżącego.

Skarżący zarzucił ponadto naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy:

1) art. § 6 ust. 1 pkt 1, § 18 ust 1 pkt 6 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 - 2013 poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie spełnił przesłanek w przepisie tym wskazanych;

2) art. § 20 ust 3 rozporządzenia poprzez jego zastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, pomimo, iż przesłanki wynikające z tego przepisu nie zostały spełnione.

W oparciu o tak sformułowane zarzuty wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz o uchylenie decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę organ utrzymał argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje.

Skarga jest niezasadna.

Jak wynika z akt sprawy skarżący wnioskiem złożonym 20 czerwca 2014 r. (uzupełnionym w dniu 1 sierpnia 2014 r.), wystąpił o przyznanie pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W załączniku plan rozwoju gospodarstwa w tabeli 1.5 Sposób uzupełnienia wykształcenia wskazano: rolnik uzyska świadectwo i dyplom potwierdzający kwalifikacje w zawodzie rolnik, zdając egzamin eksternistyczny przed Okręgową Komisją Egzaminacyjną we W., ul. (...), (...) W.; uzyskany zostanie tytuł zawodowy: rolnik. Ponadto, w aktach administracyjnych sprawy znajduje się oświadczenie skarżącego z dnia 30 lipca 2014 r., w którym oświadcza on, że zobowiązuje się w okresie od 19 czerwca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. podjąć naukę w pozaszkolnych formach kształcenia - Kurs zawodowy (eksternistyczny) zlokalizowanym w: Okręgowa Komisja Egzaminacyjna we W., ul. (...), (...) W. w zawodzie rolnik. Po zakończeniu nauki skarżący uzyska następujący tytuł zawodowy: rolnik.

Decyzją z (...)sierpnia 2015 r. skarżącemu została przyznana pomoc finansowa w wysokości 100.000 zł w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". W punkcie 4h zawartego w decyzji pouczenia wskazano, że strona jest zobowiązana do uzupełnienia wykształcenia w terminie 3 lat od dnia doręczenia decyzji. W punkcie 5f pouczenia stwierdzono, że strona jest zobowiązana do przedłożenia w Agencji dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy; z tym, że w przypadku zaistnienia okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 - w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat i 9 miesięcy od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy. Decyzja została doręczona 26 sierpnia 2015 r.

Z uwagi na rozpoczęcie nauki po upływie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy skarżący został wezwany przez Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR pismem z [...] września 2018 r. do przedstawienia dokumentów potwierdzających zaistnienie okoliczności siły wyższej.

Należy w powyższym kontekście wyjaśnić, iż szczegółowe warunki i tryb przyznawania, wypłaty oraz zwracania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013, zostały uregulowane w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013.

Jednym z warunków przyznania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jest posiadanie odpowiednich kwalifikacji zawodowych (§ 2 ust. 1 pkt 1 lit. d rozporządzenia). W § 6 ust. 1 rozporządzenia zawarto zamknięty katalog sytuacji, w których warunek posiadania kwalifikacji zawodowych uważa się za spełniony. Przepis ten stanowi, że warunek ten uważa się za spełniony, jeżeli osoba fizyczna posiada:

1) wykształcenie rolnicze zasadnicze zawodowe, średnie lub wyższe, lub

2) tytuł kwalifikacyjny lub tytuł zawodowy, lub tytuł zawodowy mistrza w zawodzie przydatnym do prowadzenia działalności rolniczej i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

3) wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie albo wykształcenie wyższe inne niż rolnicze i ukończone studia podyplomowe w zakresie związanym z rolnictwem, albo wykształcenie średnie inne niż rolnicze i co najmniej 3-letni staż pracy w rolnictwie, lub

4) wykształcenie podstawowe, gimnazjalne lub zasadnicze zawodowe inne niż rolnicze i co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie, lub

5) kwalifikacje rolnicze wymagane przy udzielaniu pomocy młodym rolnikom w państwie, którego obywatelstwo posiada, w ramach analogicznego działania współfinansowanego przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) - jeżeli nie posiada obywatelstwa polskiego.

Osobie nieposiadającej określonych w rozporządzeniu kwalifikacji zawodowych, może być przyznana pomoc, jeżeli zobowiąże się do uzupełnienia wykształcenia w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 6 ust. 3 rozporządzenia). Dodatkowo w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia zawarto zapis, iż osoba taka powinna uzupełnić wykształcenie w okresie 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i przedłożyć w Agencji dokument potwierdzający uzupełnienie wykształcenia, w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy (§ 19 pkt 6 rozporządzenia).

Nieuzupełnienie wykształcenia powoduje obowiązek zwrotu otrzymanej pomocy w 100% (§ 20 ust. 1 i 3). Nieprzedłożenie w terminie dokumentu potwierdzającego uzupełnienie wykształcenia również powoduje obowiązek zwrotu pomocy.

Jak wynika z przywołanych wyżej przepisów, skarżący posiadając wykształcenie zasadnicze zawodowe, inne niż rolnicze zobowiązany był uzupełnić wykształcenie. Zobowiązanie takie zostało określone w decyzji o przyznaniu pomocy.

W przedmiotowej sprawie decyzję o przyznaniu pomocy doręczono skarżącemu w dniu 26 sierpnia 2015 r., a zatem zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 6 oraz § 19 pkt 6 rozporządzenia, termin na uzupełnienie wykształcenia upływał z dniem 26 sierpnia 2018 r., natomiast termin na dostarczenie dokumentu, upływał w dniu 25 października 2018 r.

W ocenie skarżącego, organy obu instancji w sposób błędny dokonały oceny przedstawionych dowodów w zakresie oceny posiadanych przez niego kwalifikacji, wskazując w decyzji z (...)sierpnia 2015 r. na konieczność jego uzupełnienia w sytuacji gdy przedstawione dowody tj. świadectwo uzyskania tytułu zawodowego rolnik z dnia [...] grudnia 2011 r. a następnie ukończenia Zasadniczej Szkoły Zawodowej z [...] czerwca 2012 r. już na etapie składania wniosku wskazywało, iż beneficjent posiada wymagane wykształcenie w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.

Powyższe stanowisko jest niezasadne.

Organ trafnie uznał bowiem, iż skarżący w odpowiednim terminie nie złożył dokumentu potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie, co powoduje, że nie spełnił warunku zawartego w decyzji z [...] sierpnia 2015 r. i nie uzupełnił wykształcenia.

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia § 6 ust. 1 pkt 1 oraz § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia. Sąd podziela stanowisko organu, iż decyzja o przyznaniu pomocy z [...] sierpnia 2015 r., w której zawarto warunek uzupełnienia wykształcenia nadal znajduje się w obrocie prawnym, a zobowiązania w niej nałożone w pełnym zakresie nadal wiążą organ (który zobowiązał się wypłacić kwotę pomocy) i skarżącego (który zobowiązał się uzupełnić wykształcenie).

Odnosząc się jednak do podnoszonych w skardze argumentów wskazujących na posiadanie przez wnioskodawcę wykształcenia rolniczego zasadniczego w dacie składania wniosku należy podkreślić, iż nie znajdują one oparcia w ówczesnym stanie prawnym (przed dniem 1 września 2012 r.).

Zgodnie bowiem z art. 9 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, z późn. zm.) zasadnicze szkoły zawodowe oznaczają jeden z typów szkół ponadgimnazjalnych o okresie nauczania nie krótszym niż 2 lata i nie dłuższym niż 3 lata, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminu, a także dalsze kształcenie w szkołach wymienionych w lit. e i f. Zgodnie zaś z art. 9 ust. 1b ustawy o systemie oświaty egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a jest przeprowadzany na podstawie standardów wymagań, o których mowa w art. 22 ust. 2 pkt 10.

Należy zauważyć, iż zgodnie z § 109 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2007 r. w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 83, poz. 562, z późn. zm.) egzamin potwierdzający kwalifikacje zawodowe jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu danego zawodu, ustalonych w standardach wymagań będących podstawą do przeprowadzania egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe określonych w odrębnych przepisach. Egzamin zawodowy jest przeprowadzany dla absolwentów szkół ponadgimnazjalnych, w tym zasadniczych szkół zawodowych. W § 113 wskazano, iż egzamin zawodowy jest przeprowadzany jeden raz w ciągu roku szkolnego - w okresie od czerwca do sierpnia, w terminie ustalonym przez dyrektora Komisji Centralnej. Zgodnie z § 139 ust. 1 zdający, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe, wydany przez komisję okręgową, zgodnie z odrębnymi przepisami. W § 11 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 28 maja 2010 r. w sprawie świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych (Dz. U. Nr 97, poz. 624, z późn. zm.) wskazano, że absolwent zasadniczej szkoły zawodowej, który zdał egzamin zawodowy, otrzymuje dyplom.

Nieuprawnione jest zatem stwierdzenie, że skarżący posiadał wymagane wykształcenie w rozumieniu § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Trafnie przy tym zauważono w skardze, iż dopiero ustawą z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych ustaw, która weszła w życie z dniem 1 września 2012 r., wprowadzono zmianę w art. 11a ust. 3 ustawy poprzez dodanie zapisu, iż wykształcenie zasadnicze zawodowe posiada również osoba, która zdała egzamin eksternistyczny z zakresu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla zasadniczej szkoły zawodowej przeprowadzany przez okręgową komisję egzaminacyjną oraz ukończyła kwalifikacyjne kursy zawodowe w zakresie wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w danym zawodzie, lub uzyskała dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe.

W świetle powyższych ustaleń, organ trafnie zastosował § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, mając na względzie, iż skarżący nie podjął nauki w terminie wynikającym ze złożonego oświadczenia, a warunek w postaci uzupełnienia wykształcenia spełnił dopiero w dniu 15 kwietnia 2019 r. (karta 506 akt adm.).

Za niezasadne Sąd uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Niesporne jest w szczególności, że w świetle oświadczenia zawartego w części IX pkt c) wniosku skarżący nie posiadał 3-letniego stażu pracy w rolnictwie.

Odnosząc się zaś do podnoszonych w piśmie z 17 września 2019 r. okoliczności wskazujących na problemy rodzinne i zdrowotne stanowiące przeszkodę dla terminowego uzupełnienia wykształcenia należy uznać, iż nie mogą one zasługiwać na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 47 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 państwa członkowskie mogą uznać w szczególności następujące kategorie siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności, w których nie będą wymagać częściowego lub pełnego zwrotu pomocy otrzymanej przez beneficjenta: a) śmierć beneficjenta; b) długotrwała niezdolność beneficjenta do wykonywania zawodu; c) wywłaszczenie dużej części gospodarstwa, jeśli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu podjęcia zobowiązania; d) katastrofa naturalna poważnie dotykająca grunty gospodarstwa; e) wypadek powodujący zniszczenie budynków dla zwierząt gospodarskich; f) choroba epizootyczna dotykająca część lub całość należącego do rolnika żywego inwentarza.

Przy czym zgodnie z art. 47 ust. 2 Rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności.

Z kolei zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia, innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są:

uniemożliwiające dalsze prowadzenie gospodarstwa zgodnie z założeniami biznesplanu:

a) wywłaszczenie części nieruchomości, jeżeli takiego wywłaszczenia nie można było przewidzieć w dniu zawarcia umowy,

b) katastrofa naturalna powodująca trwałe uszkodzenie nieruchomości lub obiektów,

c) wypadek lub awaria skutkująca zniszczeniem budynków, budowli lub innego mienia,

d) wystąpienie organizmów kwarantannowych roślin,

e) rozwiązanie umowy dzierżawy z przyczyn niezależnych od beneficjenta;

niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.

W myśl § 22 ust. 2 rozporządzenia, dokumentami potwierdzającymi zaistnienie okoliczności, o których mowa w ust. 1 pkt 2, są w szczególności:

zaświadczenie wydane przez dyrektora szkoły lub zaświadczenie z uczelni o zakończeniu lub przewidywanym zakończeniu nauki i uzyskaniu świadectwa lub dyplomu;

kopia wniosku o dopuszczenie do egzaminu eksternistycznego zawodowego wraz z potwierdzeniem jego złożenia;

kopia deklaracji dotyczącej przystąpienia do egzaminu zawodowego wraz z potwierdzeniem jej złożenia.

Wskazane przepisy formułują okoliczności egzoneracyjne, których istnienia skarżący w toku postępowania, w prawem przewidzianym trybie, nie wykazał. W niniejszej sprawie bezspornie ustalono, że dokument o uzupełnieniu wykształcenia powinien zostać przedłożony w ARiMR w terminie 60 dni od dnia upływu 3 lat od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy, czyli do dnia 25 października 2018 r. Tym samym okoliczność niedopełnienia obowiązku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia nie budzi wątpliwości, a skarżący nie zakwestionował tych ustaleń faktycznych.

Istota problemu sprowadza się w rozpoznawanej sprawie do tego czy podnoszone przez skarżącego okoliczności związane z przewlekłą chorobą własną i członków rodziny mogą uzasadniać stwierdzenie wystąpienia siły wyższej, jak również czy skarżący dokonał skutecznego zawiadomienia o okolicznościach egzoneracyjnych w terminie, o którym mowa w art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż o zaistnieniu wskazanych okoliczności poinformował dopiero w piśmie z 17 września 2018 r. W odpowiedzi na wezwanie organu do udokumentowania okoliczności siły wyższej nie przedstawił jednak jakiejkowlwiek dokumentacji medycznej.

Z punktu widzenia rozpoznawanej sprawy ważne jest również, czy beneficjent wykazał, iż w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy zaistniały okoliczności, o których mowa w § 22 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Zgodnie z przywołaną regulacją innymi, niż wymienione w przepisach rozporządzenia nr 1974/2006, kategoriami siły wyższej lub wyjątkowymi okolicznościami, w przypadku wystąpienia których zwrot pomocy nie jest wymagany, są niezależne od beneficjenta okoliczności wynikające z cyklu nauczania w danym typie szkoły lub związane z terminem egzaminu zawodowego skutkujące nieuzupełnieniem wykształcenia w terminie, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6, jeżeli beneficjent podjął naukę w wybranej szkole, uczelni, placówce kształcenia ustawicznego, placówce kształcenia praktycznego lub ośrodku dokształcania i doskonalenia zawodowego w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy i kontynuował naukę bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień, a uzupełnienie wykształcenia nastąpi nie później niż w terminie 9 miesięcy od dnia upływu terminu, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 6.

W związku z tym, że skarżący nie udowodnił, że podjął naukę w możliwie najbliższym terminie od dnia doręczenia decyzji o przyznaniu pomocy oraz, że kontynuował ją bez nieusprawiedliwionych przerw i opóźnień organ II instancji zasadnie wywiódł, że nie spełniono wymogu wynikającego z § 22 ust. 2 rozporządzenia wykonawczego.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako niezasadną.