Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla, Sędziowie: Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Asesor sądowy WSA Maja Pietrasik (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 lipca 2026 r. sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Wojewody Pomorskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. zobowiązuje Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej K. K. o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej K. K. sumę pieniężną w wysokości 1000 (tysiąc) złotych; 4. zasądza od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej K. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pismem z dnia 13 marca 2026 r. K. K. (obywatelka Białorusi), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Pomorskiego w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy.

Skarżąca wystąpiła w skardze o:

1/ stwierdzenie bezczynności oraz przewlekłości postępowania Wojewody Pomorskiego;

2/ zobowiązanie organu do wydania aktu lub podjęcia czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia akt sprawy;

3/ stwierdzenie, że bezczynność i przewlekłość miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

4/ zasądzenie od organu na rzecz skarżącej sumy pienieżnej w wysokości 1000 zł;

5/ zasądzenie kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że w październiku 2024 r. złożyła wniosek o udzielenie zezwolenia ma pobyt czasowy (czyli na dzień złożenia skargi 17 miesięcy wcześniej). W dniu 25 lutego 2026 r. wniesiono ponaglenie na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 ze zm.; dalej: "k.p.a."), które okazało się bezskuteczne.

Skarżąca podkreśliła, ze brak wydania decyzji narusza jaj prawa osobiste, w tym prawo do swobodnego poruszania się, legalnego pobytu i pracy w Polsce, a także powoduje u skarżącej permanentny stres i niepewność co do jej statusu prawnego.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o: oddalenie skargi w związku z art. 100 d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 337 ze zm.; dalej "ustawa o pomocy"), zgodnie z którymi przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 roku do dnia 4 marca 2027 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki,

Ewentualnie w przypadku uznania, że skarga jest zasadna:

1. zobowiązanie organu do zakończenia postepowania w terminie 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

2. stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.", że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu nie miały charakteru rażącego:

a. z uwagi na art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100 d ust. 1 pkt 1 a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy o pomocy, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również ze wskazanymi przepisami ustawy pomocowej lub

b. z uwagi na okres ewentualnej bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania z uwagi na niezawinione przyczyny;

2. niewymierzanie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z powołanym przepisem w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

Odnosząc się do złożonej skargi, organ podniósł, że rozpoznając sprawę należy mieć na względzie jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania.

Do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy o pomocy, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r., aktualnie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3, w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Z kolei przepis art. 100d ustawy pomocowej wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 4 marca 2027 roku.

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie II OSK 2362/23 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy ukraińskiej) stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy", jak również, iż: "Okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z art. 100c ust. 1 i identycznie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w szczególności wobec dopuszczenia przez ustawodawcę "rozciągnięcia" czasu trwania postępowania, do którego dochodzić może wskutek zaprzestania czynności organu lub dokonywania ich z opóźnieniem - w aktualnym stanie prawnym bez wskazania momentu końcowego utrzymywania się tego stanu). Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania".

Zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 1685 z 9 września 2025 r.), "Dodatkowo propozycja przedłużenia art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej zmierza do wydłużenia okresu "spoczywania" terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców do dnia 4 marca 2026 r. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia na pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W ocenie projektodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r., tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na ponad 992 tys. osób. Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych, jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych".

Jako, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt został złożony przez skarżącą w okresie obowiązywania przepisu art. 100d ustawy o pomocy, termin na załatwienie przedmiotowej sprawy w ocenie organu w ogóle jeszcze nie rozpoczął biegu.

Organ stwierdził, że jego stanowisko w zakresie obowiązku stosowania przepisów art. 100d ustawy o pomocy oraz braku rażącego charakteru bezczynności organu z uwagi na zasadę praworządności nie pozostaje odosobnione, co w ocenie organu potwierdza wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2025 r. w sprawie o sygn. akt IV SAB/Po 188/25, gdzie stwierdzając bezczynność, uznano, że bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w sprawie z wniosku cudzoziemca o udzielenie zezwolenia na pobyt z 2024 r. nie miała charakteru rażącego oraz nie przyznano sumy pieniężnej.

Jednocześnie organ wskazał, że w przedmiotowej sprawie długi okres oczekiwania przez cudzoziemca na rozstrzygnięcie nie wynikał z zaprzestania czynności i zastosowania art. 100d ustawy o pomocy, ale z innych przyczyn, to jest trudności kadrowych i dużej liczby wniosków przekraczających organizacyjne możliwości organu. Zaznaczył, że na dzień złożenia skargi (połowa marca 2026 r. rozpatruje już jednak wnioski o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy z III kwartału 2024 r.

Organ podkreślił też, że w orzecznictwie wskazuje się, że z reguły dopiero co najmniej kilkunastokrotne przekroczenie maksymalnego terminu wyznaczonego przez prawodawcę na załatwienie sprawy jest przekroczeniem na tyle dużym i oczywistym, że nie będzie budziło wątpliwości odnośnie do uznania go za przekroczenie rażące. Sąd administracyjny uwzględniając całość okoliczności indywidualnych sprawy powinien wziąć pod uwagę także występujące ewentualnie w sprawie przyczyny "usprawiedliwiające" bezczynność.

Organ zaznaczył jednocześnie, że z uwagi na braki kadrowe oraz znaczną ilość spraw jakie rozstrzyga, obiektywnie nie mógł procedować szybciej w sprawie skarżącej.

W tym zakresie powołano się na dane dotyczące liczby wniosków aktualne na dzień 25 lipca 2024 r.

Organ wskazał przy tym, że z uwagi na zmiany organizacyjne 2020-2023 i tak przyspieszył rozpoznawanie wniosków. Jednak tak duża ilość spraw i braki kadrowe to poważna przeszkoda, aby tak zorganizować pracę, aby rozpoznawanie spraw odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów. Organ zaznaczył, że problem jest w jego ocenie ogólnopolski i powołał się w tym zakresie na biuletyn informacyjny Rzecznika Praw Obywatelskich z listopada 2025 r. oraz raport Najwyższej Izby Kontroli z listopada 2023 r.

W odniesieniu do wniosku skarżącej przygnania jej sumy pienieżnej 1000 zł, organ podkreślił, że wskazana kwestia jest wprost uregulowana w art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy o pomocy, gdzie w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sumy pieniężnej w związku z niewydaniem rozstrzygnięcia sprawy w terminie określonym przepisami prawa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że warunkiem dopuszczalności skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego jest wyczerpanie środków zaskarżenia. W rozpoznawanej sprawie skarżąca wypełniła wymóg określony w art. 53 § 2b p.p.s.a., ponaglenie zostało bowiem wniesione 25 lutego 2026 r. Fakt ten nie jest też kwestionowany przez organ.

W związku ze złożoną skargą, w której skarżąca akcentuje brak wydania decyzji w sprawie wnioskowanego zezwolenia, mając na uwadze argumentację organu zawartą w odpowiedzi na skargę, należało w pierwszej kolejności rozważyć kwestię zastosowania w sprawie przepisu art. 100d ustawy o pomocy.

Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany. W tym zakresie na mocy art. 12 pkt 5 ustawy z dnia 14 kwietnia 2023 r. (Dz. U. z 2023 r., poz. 1088) zmieniającej nin. ustawę z dniem 27 czerwca 2023 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2024 r.".

Następnie na mocy art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 9 lutego 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 232) zmieniającej nin. ustawę z dniem 22 lutego 2024 r. art. 100d określał przywołany okres "do dnia 30 czerwca 2024 r.".

Następnie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 1 lipca 2024 r. art. 100d określał przywołany okres - przedłużony po raz czwarty z kolei - "do dnia 30 września 2025 r."

Dalej na mocy art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r. (Dz. U. z 2025 r., poz. 1301) zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 30 września 2025 r. art. 100d określa przywołany okres "do dnia 4 marca 2026 r.".

Na dzień wydania niniejszego wyroku doszło do kolejnej nowelizacji art. 100d ustawy o pomocy, w ten sposób, że przepis określa przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. 2026 r. poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

Naczelny Sąd Administracyjny podtrzymując dotychczasowe stanowisko, że ustawa o pomocy dotyczy wszystkich cudzoziemców, w wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24 zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to zostało podzielone w kolejnych wyrokach Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. z dnia 28 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 3109/24; z dnia 5 sierpnia 2025 r., sygn. akt II OSK 2743/24; z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II OSK 2695/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2942/24) i jest ono już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego. W uzasadnieniu wyroku z dnia 16 października 2025 r., sygn. akt II OSK 49/25, Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż "(...) w orzecznictwie uznano, że przedłużenie obowiązywania art. 100d u.o.p. na okres po 30 czerwca 2024 r., nie miało już uzasadnienia w konstytucyjnej, traktatowej oraz konwencyjnej przesłance konieczności ograniczenia prawa do sądu w sprawie bezczynności lub przewlekłości postępowania (zob. np. wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, z dnia 3 lipca 2025 r. sygn. akt II OSK 3117/24, z dnia 5 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3111/24 oraz II OSK 2743, z dnia 25 sierpnia 2025 r. sygn. akt II OSK 3109/24). Innymi słowy, przedłużenie na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 854) nastąpiło z oczywistym naruszeniem zasady proporcjonalności, a tym samym z oczywistym naruszeniem m.in. art. 45 ust. 1 w zw. art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 KPP. Tym samym, oceny bezczynności albo przewlekłości w sprawach, o których mowa w art. 100d ust. 1 u.o.p., należy dokonywać z uwzględnieniem zdarzeń zaistniałych od 1 lipca 2024 r.".

Analiza konstytucyjnych kompetencji TK (art. 188 pkt 1 i 2 Konstytucji) oraz NSA (art. 184 Konstytucji) każe uznać, że NSA nie jest co do zasady sądem powołanym do oceny zgodności ustaw z Konstytucją RP oraz ratyfikowanymi umowami międzynarodowymi, których ratyfikacja wymagała uprzedniej zgody wyrażonej w ustawie (por. np. wyrok NSA z 9 lipca 2024 r., sygn. akt II OSK 172/24). Uwagi te należy uznać za aktualne oczywiście w odniesieniu do wojewódzkich sądów administracyjnych, których kompetencje także określa art. 184 Konstytucji.

Zważywszy na precyzyjne określenie kompetencji TK i sądów administracyjnych w świetle zasady legalizmu (art. 7 Konstytucji RP), związania sędziów sądów administracyjnych Konstytucją oraz ustawami (art. 178 ust. 1 Konstytucji), a także konieczności dążenia przez sądy do zapewnienia pewności co do treści obowiązujących norm prawnych (art. 2 Konstytucji), ewentualne pominięcie określonego przepisu ustawy przez sąd administracyjny, w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustaw (art. 8 ust. 2 Konstytucji RP – przepisy Konstytucji RP stosuje się bezpośrednio), musi być ograniczone do sytuacji wyjątkowych i niebudzących wątpliwości interpretacyjnych co do naruszenia norm Konstytucji RP (por. np. wyrok NSA z 21 sierpnia 2024 r., sygn. akt II OSK 174/24).

Z uwagi na bezpieczeństwo obrotu prawnego kształtowanego również przez indywidualne akty stosowania prawa, jakimi są orzeczenia sądowe – odmowa zastosowania przepisu ustawy może nastąpić wyłącznie w wypadku, gdy sąd rozpoznający sprawę nie ma wątpliwości co do niezgodności tego przepisu z Konstytucją, a sprzeczność ma charakter oczywisty. Sytuacja taka może zachodzić szczególnie wówczas, gdy porównywane przepisy ustawy i Konstytucji dotyczą regulacji tej samej materii i są ze sobą sprzeczne, a norma konstytucyjna jest skonkretyzowana w stopniu pozwalającym na jej samoistne zastosowanie. Zaznaczyć przy tym należy, że nie jest możliwe odmówienie zastosowania przepisu w danej sprawie bez uprzedniego generalnego stwierdzenia, że przepis ten jest sprzeczny w Konstytucją. Niezbędne jest też dodanie, że odmowa zastosowania przepisu w sprawie ma takie znaczenie, że sąd, stwierdziwszy niekonstytucyjność danego przepisu, uwzględnia ten fakt przy orzekaniu o indywidualnym stosunku prawnym będącym przedmiotem oceny jedynie w rozpoznawanej sprawie. Dzięki temu takie uprawnienie sądu nie uchybia kompetencji TK, którego orzeczenie jest powszechnie obowiązujące i ostateczne (art. 188 pkt 1 Konstytucji RP).

Podzielając stanowisko NSA wyrażone w wyżej powołanym wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24, Sąd w składzie orzekającym w przedmiotowej sprawie uznał, że taka właśnie sytuacja – oczywistej sprzeczności przepisu ustawy zmieniającej z przepisem rangi konstytucyjnej – miała miejsce w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym nowelizacją ustawy z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854) w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji, zgodnie z którym każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Ponieważ na tamten moment, a więc po upływie przeszło 2 lat od wybuchu konfliktu nie istniały już nadzwyczajne okoliczności uzasadniające przedłużenie, a tym bardziej okoliczności te nie istniały w okresie późniejszym. Na dzień orzekania w sprawie przez Sąd upłynęło już zaś blisko 4 i pół roku dnia rozpoczęcia działań wojennych na terenie Ukrainy.

Należy podkreślić, iż prawo do sądowej kontroli działalności administracji publicznej stanowi jeden z fundamentów demokratycznego porządku prawnego (art. 2 w zw. z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji). W świetle art. 184 Konstytucji zasadą jest, że jednostka ma prawo poszukiwania ochrony sądowej przed działaniami administracji publicznej w postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Mając na uwadze przywołane regulacje konstytucyjne trzeba przyjąć, że ewentualne wątpliwości interpretacyjne, czy jednostka może poddać kontroli sądowej określone działania administracji publicznej, należy rozstrzygać na korzyść jednostki. Prawo do sądu administracyjnego nie jest bowiem przywilejem, czy też szczególnym uprawnieniem, ale jednym z podstawowych gwarantów przestrzegania przez organy administracji publicznej porządku prawnego (zob. wyrok NSA z 2 lutego 2023 r., II OSK 2869/21). Tym samym rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1 - 4 ustawy o pomocy w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą z dnia 15 maja 2024 r. (Dz. U. z 2024 r., poz. 854), w świetle którego cudzoziemiec przez jeszcze kolejne okresy, nie mógłby skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej bezczynności bądź przewlekłego działania organu, jest nie do pogodzenia z ww. konstytucyjną zasadą prawa do sądu.

Takie rozwiązanie, w świetle tego, że odpadła przesłanka konieczności określona w art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych (Dz.U.UE.2007.C.303.01, również jako "KPP") stanowi oczywistą sprzeczność z art. 47 KPP, który stanowi, że każdy, kogo prawa i wolności zagwarantowane przez prawo Unii zostały naruszone, ma prawo do skutecznego środka prawnego przed sądem, zgodnie z warunkami przewidzianymi w niniejszym artykule (zdanie pierwsze).

W ocenie Sądu, wskazana argumentacja, jako adekwatna, ma zastosowanie także do kolejnych przedłużeń obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. m.in. do ww. piątego przedłużenia do dnia 4 marca 2026 r. (dokonanego na podstawie art. 10 pkt 1 ustawy z dnia 12 września 2025 r.) i ww. szóstego przedłużenia do dnia 4 marca 2027 r. (dokonanego na mocy art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.). Rozwiązania te trudno uznać za proporcjonalne, gdy zgodnie z przedstawionym wyżej utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie popiera i przyjmuje za własne) już wcześniejsze przedłużenie do dnia 30 września 2025 r. nie znajdowało uzasadnienia i nie było zgodne z zasadą proporcjonalności oraz w konsekwencji naruszało konstytucyjne prawo do sądu, gwarantowane także w KPP.

Skoro zatem zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy dotyczące terminów zawarte w ustawie o cudzoziemcach powinny już być stosowane przynajmniej od dnia 1 lipca 2024 r. (z uwagi na to, że kolejne przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy jako sprzeczne z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, nie powinny być stosowane), to w rozpoznawanej sprawie sposób działania organu (lub jego brak) podlega ocenie. Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca złożyła bowiem niewątpliwie po tej dacie, a konkretnie w dniu 15 października 2024 r.

Przechodząc do meritum sprawy, odnotować należy, że pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1.

W myśl ogólnej reguły zawartej przez ustawodawcę w Kodeksie postępowania administracyjnego w art. 35 § 1 i § 2 k.p.a., stanowiącej rozwinięcie powyższej zasady, organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Przepis art. 35 § 3 k.p.a. stanowi, że załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zaznaczono ponadto w art. 35 § 4 k.p.a., że przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwienia sprawy niż wskazane w art. 35 § 3 k.p.a.

Z uwagi na przedmiot postępowania, w sprawie znajdowały zatem zastosowanie właśnie regulacje szczególne, zawarte w ustawie o cudzoziemcach (tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 ze zm.), która wprowadza odmienne uregulowania odnośnie terminów załatwiania spraw. Zgodnie z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach:

1. Decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni.

2. Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

W świetle poczynionych wyżej uwag oraz realiów przedmiotowej sprawy, Sąd uznał za zasadny zarzut bezczynności Wojewody Pomorskiego w sprawie dotyczącej rozpoznania wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.

Jak wskazano wyżej, od dnia 1 lipca 2024 r. nie było podstaw do stosowania w sprawie art. 100d ustawy o pomocy. Niewątpliwie zatem wniosek złożony w dniu 15 października 2024 r. powinien być procedowany z uwzględnieniem zastosowania przepisu art. 112a ustawy o cudzoziemcach wyznaczającego bieg terminu w sprawie.

Z tych względów Sąd stoi na stanowisku, że termin 60 dni na załatwienie sprawy wynikający z art. 112a ust. 1 i 2 ustawy o cudzoziemcach, rozpoczął swój bieg w niniejszej sprawie licząc właśnie od 15 października 2024 r., ponieważ skarżąca już wtedy osobiście złożyła w urzędzie wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, co umożliwiło pobranie od niej również w tej dacie wymaganych odcisków palców. Wraz z wnioskiem złożono szereg dokumentów, a organ począwszy od 2024 r. nigdy nie wzywał strony o uzupełnienie wniosku w jakimkolwiek zakresie.

Ustawowy termin 60 dni na rozpatrzenie wniosku upływał zatem w grudniu 2024 r. Termin ten nie został dochowany przez organ, który w momencie wniesienia skargi pozostawał w bezczynności. Jednocześnie zarzut bezczynności pozostaje aktualny - organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy administracyjnej, a jego bezczynność trwa. Z treści odpowiedzi na skargę, wynika, że organ błędnie nadal przyjmuje, że termin na załatwienie przedmiotowej sprawy w ogóle nie rozpoczął jeszcze swojego biegu i że brak podejmowania działań wobec wniosku strony złożonego w październiku 2024 r. jest z punktu widzenia organu usprawiedliwiony. Zarządzeniem z dnia 23 lipca 2026 r. wezwano pełnomocnika organu do wskazania, czy w sprawie zainicjowanej wnioskiem wydano decyzję administracyjną. W dniu 30 lipca 2026 r. wpłynęła odpowiedź, że organ nie zakończył postępowania. Na dzień orzekania przez Sąd, brak jest więc informacji o wydaniu decyzji w sprawie.

Z tych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku.

Wyjaśnienia przy tym wymaga, że pomimo nazwania przez skarżącą w tytule wniesionej skargi, że jest to skarga na "bezczynność i przewlekłość postępowania" w istocie z treści skargi wynika, że skarżąca zarzuca organowi tego rodzaju zaniechanie czynności, jakie odpowiada pojęciu "typowej" bezczynności. Wskazuje bowiem, że od czasu osobistego złożenia wniosku w sprawie nie były przez organ podjęte dalsze czynności. Z tych względów Sąd zakwalifikował skargę jako wniesioną faktycznie w przedmiocie bezczynności organu.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy Sąd ocenił jednocześnie, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

W judykaturze ugruntowane jest stanowisko, że rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W orzecznictwie sądowym zwraca się uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym. W przypadku bezczynności ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności.

Okres procedowania wniosku i postawa organu względem strony postępowania to okoliczności, które jak najbardziej podlegają badaniu przy ocenie, czy bezczynność organu ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Uwzględniając powyższe, Sąd ocenił, że w niniejszej sprawie zaszły okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa.

Po pierwsze, na dzień wyrokowania w sprawie przez Sąd w dniu 30 lipca 2026 r., zastrzeżony przepisami termin 60 dni zdążył już upłynąć wielokrotnie (licząc od dnia 15 października 2024 r. kiedy skarżąca osobiście złożyła wniosek). Jednocześnie stan bezczynności organu trwa i termin załatwienia sprawy w dalszym ciągu nie jest respektowany przez organ, pomimo ugruntowanego już w tym zakresie orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. Organowi - w związku z wyrokami zapadłymi w sprawach innych cudzoziemców i złożonymi skargami kasacyjnymi - musiało być znane przedstawione wyżej stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy – tj. po dniu 30 czerwca 2024 r. - zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana. W dacie orzekania przez Sąd upłynęło już blisko 4 i pół roku od rozpoczęcia agresji rosyjskiej przeciwko Ukrainie, która spowodowała napływ licznej grupy obywateli tego kraju do Polski. Trudno jest obecnie dopatrywać się szczególnych okoliczności, które w praworządnym państwie nadal uzasadniałyby pozbawienie wszystkich cudzoziemców, instrumentów ochrony sądowej przed bezczynnością organów administracji i przewlekłością prowadzonego przez nie postępowania. Dodać należy, że art. 100d ustawy o pomocy nigdy też nie stanowił zakazu dla prowadzenia postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazywanie na obecnym etapie, że to nie okoliczność obowiązywania i stosowanie art. 100d ustawy o pomocy spowodowało opóźnienie, ma charakter instrumentalny. W odpowiedzi na skargę wskazuje się bowiem nie tylko, że organ w swojej ocenie nie mógł z uwagi na ogólną ilość zadań do wykonania procedować szybciej w sprawie skarżącego, ale że przede wszystkim uznaje, że termin na załatwienie sprawy w ogóle dla organu ciągle nie rozpoczął swojego biegu. Statystyki liczby wniosków zostały przedstawione przez organ za 2024 r. Jeżeli przedłużanie stosowania art. 100d ustawy o pomocy po dniu 30 czerwca 2024 r. uznajemy za sprzeczne z Konstytucją i za nie do pogodzenia z zasadami demokratycznego państwa prawa, sposób działania organu sprzeczny z tymi zasadami trudno uznać za niemający charakteru rażącego naruszenia prawa. W tej sprawie organ nie podjął zaś merytorycznych czynności w sprawie przez 21 miesięcy (od października 2024 r.)

O rażącym naruszeniu prawa stanowi zatem przede wszystkim szczegółowa analiza całego przebiegu postępowania. Dostrzec trzeba, że pomimo tego, że wniosek został złożony osobiście i od razu pobrano od strony odciski palców, a także stwierdzono, że wniosek nie zawiera braków formalnych, organ przez wiele miesięcy nie procedował wniosku, w tym nie wskazywał stronie, aby wymagał on uzupełnień w zakresie wykazania spełnienia przesłanek udzielenia zezwolenia. Skarżąca złożyła wniosek wraz z kompletem dokumentów. Wraz z upływem przedłużającego się okresu oczekiwania na rozpoznanie sprawy, w czasie którego zdążyło już też wygasnąć dotychczasowe zezwolenie skarżącej na pobyt czasowy w Polsce, skarżąca samodzielnie, bez wezwania organu, nadesłała dodatkowe dokumenty w sprawie, tak aby wniosek pozostawał aktualny. Od czasu złożenia wniosku organ nie wskazywał zaś stronie, aby wniosek w jakimkolwiek zakresie wymagał uzupełnień. Nie informował jej też, czy złożone przez nią w ramach uzupełnień dokumenty są wystarczające. Jednocześnie dostrzec należy, że organ nie wykonywał w sprawie czynności, które zaznaczył jako konieczne do przeprowadzenia, oznaczając to w formularzu sporządzonym w dniu 15 października 2024 r. W formularzu tym wskazano, że należy przygotować pisma "opiniujące wniosek" (zapytania do służb w odniesieniu do osoby) oraz przeprowadzić wywiad środowiskowy. Jak wynika z akt sprawy, zapytania do służb wysłano jednak dopiero po kolejnych 5 miesiącach, to jest w dniu 13 marca 2025 r. Wywiadu środowiskowego w ogóle nie przeprowadzono. Na niewłaściwą postawę organu, którą Sąd kwalifikuje w okolicznościach tej sprawy w kategoriach rażącej bezczynności składa się więc również to, że pomimo takich ustaleń wyjściowych strona nigdy nie była poinformowana o zamiarze organu przesunięcia terminu załatwienia sprawy, a organ nie podejmował tez czynności, które uznawał za konieczne. W obliczu tak znacznego czasu procedowania wniosku w sprawie (który na dzień wniesienia skargi wynosił 17 miesięcy), bez wystosowania do wnioskodawczyni jakiejkolwiek informacji, postawę organu względem strony trudno uznać za właściwą. Szczególnie, że organ nie podejmował też, poza wystąpieniem o zaopiniowanie wniosku przez odpowiednie służby, żadnych czynności w sprawie, w tym czynności nakierowanych na zgromadzenie innego materiału dowodowego, niż ten który w toku postępowania przedłożyła mu wnioskodawczyni. Dostrzec przy tym należy, że wniosek skarżącej był już kolejnym wnioskiem złożonym w tym samym przedmiocie, gdzie skarżąca od wielu lat przebywa w Polsce i mieszka z mężem przebywającym legalnie na terytorium RP. Sytuacja rodziny musiała być więc w tej sprawie ustalona także przy okazji udzielenia zezwolenia na pobyt dla męża skarżącej w listopadzie 2025 r.

W tym kontekście Sąd zaznacza, że postawa organu, w tym nieprocedowanie wniosku przez wiele miesięcy, gdzie od marca 2025 r. nie podjęto już żadnych czynności w sprawie, trudno uznać za uchybienie terminowi, którego nie charakteryzuje rażące naruszenie prawa. Szczególnie, że w marcu 2025 r. dokonano też tylko nieskomplikowanej czynności wysyłki standardowego w swej treści zapytania do służb. Wcześniej zaś przez 5 miesięcy również nie podejmowano czynności w sprawie. Ponownie w tym kontekście podkreślić należy, że na etapie odpowiedzi na skargę organ nie rozpatruje w ogóle kwestii momentu rozpoczęcia biegu terminu, to jest czy nastąpiło to od momentu osobistego stawiennictwa skarżącej w urzędzie. Wskazuje bowiem, że terminy z art. 112a ustawy o cudzoziemcach w ogóle go nie obowiązują, podkreślając, że - zdaniem organu - w tej sprawie termin na rozpoznanie sprawy nie rozpoczął jeszcze jak dotąd w ogóle swojego biegu. Jedyne dokonane w sprawie czynności, jak analiza formalna wniosku i wysłanie standardowych zapytań do służb nie są czynnościami o charakterze skomplikowanym. W tych okolicznościach, gdzie "opiniowania wniosku" dokonano dopiero w marcu 2025 r. (co sprowadza się przecież tylko właśnie do czynności wysłania standardowego zapytania do służb), trudno przyjąć już z tego powodu, że organ, jak wskazuje, nie mógł działać w tej sprawie szybciej. Takie zapytanie można było wystosować już bezpośrednio po ustaleniu przez organ w dniu złożenia wniosku w 15 października 2024 r., że nie zawiera on braków. Opisany przebieg postępowania, nie świadczy również o takim zorganizowaniu pracy, które pozwoliłoby zmniejszać zaległości, zamiast je w dalszym ciągu piętrzyć. Odwlekanie o kilka miesięcy tego rodzaju czynności, które nie mają charakteru skomplikowanego, ani nie wymagają przeprowadzenia żadnych merytorycznych analiz przedłuża postępowanie z winy organu i jest rażącym naruszeniem zasady szybkości postępowania wynikającej z k.p.a., która obowiązuje organy administracji. Wnioskodawczyni nie miała przy tym informacji od organu, kiedy jej sprawa zostanie załatwiona. Wobec przedstawionego wyżej ugruntowanego stanowiska NSA, termin 60 dni na rozpoznanie wniosku skarżącej rozpoczął swój bieg już w 2024 r. i upłynął w grudniu 2024 r. Jeżeli zaś istniały przeszkody dla zachowania tego terminu, organ realizując zasadę zaufania winien poinformować o tym stronę i wyznaczyć nowy termin załatwienia sprawy. Takie czynności nie zostały podjęte, co trudno uznać za postawę organu, która nie wskazywałaby na lekceważenie wniosku strony. Tak więc, w ocenie Sądu, w tych indywidulanie przytoczonych przez Sąd okolicznościach, organ mógł niewątpliwie procedować szybciej w sprawie skarżącej. Pomimo to, tam gdzie konkretne czynności mogły być podjęte obiektywnie szybciej, organ od początku działał w sprawie nieefektywnie i opieszale. W sytuacji gdy organ od wielu lat powołuje się na braki kadrowe i niewystarczające możliwości organizacyjne, z drugiej strony należy też dostrzec fakt, że organ otrzymuje znaczne publiczne środki finansowe właśnie na poprawę obsługi cudzoziemców składających wnioski pobytowe (co Sądowi wiadomym jest z urzędu z akt sprawy o sygn. akt III SAB/Gd 223/26), gdzie przedstawiono wydruki ze strony internetowej Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku). Na internetowej Pomorskiego Urzędu Wojewódzkiego w Gdańsku widnieje w tym zakresie podana informacja, że od kwietnia 2024 r. Wojewoda Pomorski ma realizować projekt pod nazwą "Wzmocnienie zdolności Wojewody Pomorskiego w obszarze obsługi cudzoziemców w województwie pomorskim", gdzie wysokość dofinansowania ze środków unijnych wynosi 9 664 000 zł (a łączna wartość projektu wynosi 12 885 333,33 zł).

Odnosząc się do dalej argumentacji zawartej w odpowiedzi na skargę, gdzie wskazano na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, w którym orzeczono, że bezczynność nie miała charakteru rażącego, wyrok ten zapadł na tle innego stanu faktycznego. W sprawie rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu organ m.in. wydał już bowiem stronie decyzję dotyczącą zezwolenia pobytowego. Już z tego względu sytuacja ta niewątpliwie może być oceniona inaczej, niż sytuacja mające miejsce w przedmiotowej sprawie.

Odnosząc się natomiast do żądania skargi dotyczącego sumy pieniężnej wskazać należy, że przyznawana na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. suma pieniężna (podobnie jak grzywna) jest dodatkowym środkiem o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, stanowiącym dla organu swoistą sankcję za wadliwe zorganizowanie i prowadzenie postępowania. Jednocześnie suma pieniężna, o której mowa w art. 149 § 2 p.p.s.a. stanowi formę rekompensaty dla strony skarżącej za zwłokę w załatwieniu sprawy. Suma pieniężna, chociaż ma charakter kompensacyjny, nie ma na celu naprawienia szkody. Nie zastępuje zadośćuczynienia za krzywdę wynikającą z naruszenia dóbr osobistych ani nie ma waloru odszkodowania, tak jak rozumiane jest ono na gruncie prawa cywilnego. Stanowi ona natomiast swego rodzaju zryczałtowaną rekompensatę przyznawaną stronie przez sąd administracyjny za negatywne przeżycia wynikające z bezczynności organu.

Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji Sąd uznał, że przyznanie skarżącej sumy pieniężnej w wysokości 1000 zł, o którą wystąpiono w skardze, jest właściwą kwotą dla zrekompensowania skarżącej dotychczasowego okresu oczekiwania przez obecnie około 21 miesięcy na rozpoznanie złożonego w niniejszej sprawie wniosku i związane z tym niedogodności, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku. W okolicznościach tej sprawy przyznana suma pieniężna ma bowiem przede wszystkim stanowić rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i postawę organu wobec strony skarżącej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 4. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej kwotę 100 zł odpowiadającą wysokości uiszczonego przez skarżącą od skargi wpisu sądowego.

Sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).