Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosław Bator (spr.) Sędziowie : WSA Agnieszka Nawara-Dubiel WSA Iwona Niżnik-Dobosz Protokolant : Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2019 r. sprawy ze skargi Firma B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] sierpnia 2018 r. znak: [...] w przedmiocie nakazu usunięcia odpadów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej Firma B kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezydent Miasta K. decyzją z dnia 16 marca 2018 r. (WS-06.6236.167.2017.AST) na podstawie art. 26 ust. 2 i 6, w związku z art. 3 ust. 1 pkt. 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016r. poz. 1987, ze zm.), § 3 Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r. poz. 1923):

1/ Nakazał Firma B spółce z o.o. z siedzibą w S., ul. [...] usunięcie z terenu działki nr [...] obręb [...] jedn. ewiden. [...] położonej w K. przy al. [...] odpadów składowanych w pojemnikach (beczkach) na placu znajdującym się w południowej części ww. działki (w pobliżu granicy z północną częścią działki nr [...] obr. [...] jedn. ewid. [...] o rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*.

2/ Wskazał, że wykonanie decyzji nastąpi poprzez załadunek składowanych odpadów na środki transportu i ich przetransportowanie bezpośrednio do uprawnionego miejsca unieszkodliwiania tego rodzaju odpadów, prowadzonego przez podmiot posiadający odpowiednie zezwolenie właściwego organu, zgodnie z ustawą o odpadach - z którym to podmiotem Firma B Spółka z o.o. winna zawrzeć stosowną umowę.

3. Podał, że czynności objęte powyższym nakazem należy zakończyć w terminie do 30 dni kalendarzowych od dnia, w którym niniejsza decyzja stanie się ostateczna. Organ I instancji ustalił, że na teren nieruchomości został przywieziony tirem ładunek odpadów umieszczonych w pojemnikach typu mauzer oraz w beczkach plastikowych i metalowych w tym 200 litrowych. Odpady te zostały rozładowane na placu znajdującym się na terenie działki nr [...]. Beczki oraz pojemniki posadowione zostały na drewnianych paletach i owinięte folią polietylenową. Na pojemnikach (beczkach) nie znajdowały się żadne opisy dotyczące rodzajów i kodów odpadów. Powyższy stan obrazuje dokumentacja fotograficzna wykonana w dniu 26 maja 2017 r. Działka nr [...] pozostaje w wieczystym użytkowaniu Firma A S.A. Spółka ta dzierżawi teren tej działki "[...] Sp.z.o.o. Spółka ta na podstawie umowy zlecenia powierzyła P. Z. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą Firma Handlowo – Usługowa "Firma C prowadzenie działalności usługowo – handlowej na jej terenie. Przedmiotowe odpady przywiezione zostały na teren placu usytuowanego na terenie działki nr [...] na zlecenie M. K.. Organ stwierdził, że żaden organ nie wydał decyzji uprawniającej do magazynowania odpadów na terenie wyżej opisanego placu znajdującego się w południowej części działki nr [...]. Organ wskazał, że przed wszczęciem postępowania organ otrzymał informację o porzuceniu odpadów również w innych miejscach na terenie K.. W dniu 3 kwietnia 2017 r. stwierdzono składowanie pojemników z odpadami na placu położonym przy ul. [...]. W dniu 22 maja 2017 r. stwierdzono składowanie pojemników z odpadami przy ul. [...] oraz przy ul. [...] - w tej lokalizacji w znacznie większej ilości/ We wszystkich przypadkach zdeponowania pojemników z odpadami (w tym niebezpiecznymi) - dostarczonych tirami - doszło z udziałem M. K.. Beczki (pojemniki) z odpadami przewiezione zostały w miejsca na ten cel nieprzeznaczone i tam pozostawione na otwartym terenie. Miejsca te nie są przystosowane do magazynowania odpadów, w tym niebezpiecznych. Dla żadnej z ww. lokalizacji Prezydent Miasta K. nie wydał decyzji administracyjnej zezwolenia normowanego przepisem art. 41 ustawy o odpadach, które uprawniałoby do zmagazynowania odpadów na którejkolwiek z ww. działek. Organ wyjaśnił, że odpadem w rozumieniu przepisu art. 3 ust. 1 pkt. 6 ustawy o odpadach jest każda substancja lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Na teren placu znajdującego się w południowej części działki nr [...] zostały przywiezione pojemniki typu mauzer oraz beczki wypełnione odpadami i tam po rozładunku, porzucone; w taki sposób odpadów tych pozbył się ich dotychczasowy posiadacz. Odpady te zakwalifikowano zgodnie z katalogiem odpadów będącym załącznikiem do ww. rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie katalogu odpadów, do odpadów niebezpiecznych rodzaju: odpady wykazujące właściwości niebezpieczne, kod: 16 81 01*, ze względu na zdarzenie, jakim było porzucenie tych odpadów na działce nr [...]. Działka ta nie jest bowiem miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Organ I instancji podał również, że w odniesieniu do działki nr [...] Prezydent Miasta K. wydał dwie decyzje administracyjne dające możliwość na podstawie art. 41 ustawy o odpadach, magazynowania odpadów na jej terenie. Pierwsza decyzja z dnia 11 października 2016 r. zezwalająca P. D. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą P. D. Z. prowadzenie zbierania odpadów o określonych kodach, druga decyzja z dnia 27 czerwca 2017 r. zezwalająca R. Z. prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą [...] prowadzenie zbierania i przetwarzania odpadów o rodzaju określonym kodem 150103 stanowiących opakowania drewniane. Żadna z powyższych decyzji nie dawała możliwości magazynowania odpadów (pojemniki z odpadami), jakie zostały przywiezione na zlecenie M. K. na teren placu znajdującego się w południowej części działki nr [...]. Mimo, że podjęte w toku postępowania czynności nie pozwalają na potwierdzenie, ze przedmiotowe odpady przywiezione zostały na plac znajdujący się w południowej części działki nr [...] w pobliżu granicy z północna częścią działki nr [...] przez B. B. bezspornym jest, że odpady na teren placu zostały przywiezione na zlecenie M. K. tj. tej samej osoby, która uczestniczyła w procederze przywozu odpadów w inne miejsca na ten cel nieprzeznaczone na terenie Miasta K. i tam ich porzucania, a pochodzących od Firma B Sp.z.o.o. Tak wiec posiadaczem wszystkich odpadów jest wskazana spółka.

Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Firma B zarzucając rozstrzygnięciu naruszenie przepisów:

- art. 28 kpa oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987 ze zm.) poprzez skierowanie decyzji do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. niebędącej posiadaczem odpadów w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy o odpadach, co w świetle art. 156 § 1 pkt 4 kpa stanowi kwalifikowaną wadę rozstrzygnięcia uzasadniającą stwierdzenie jego nieważności;

- art. 7, 77§1 i 80 kpa polegające na poczynieniu błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności błędnym ustaleniu, że posiadaczem części odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji jest odwołujący;

- art. 7, art. 77 § l i art. 80 kpa polegające na zaniechaniu przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka B. B.,

- art. 28 kpa polegające na braku należytej oceny legitymacji procesowej B. B.

- art. 7, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 86 k.p.a. polegające na zaniechaniu przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze strony M. K.

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. polegające na zakwalifikowaniu spornych odpadów jako niebezpiecznych.

Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie decyzji i umorzenie postępowania w pierwszej instancji w stosunku do strony wnoszącej odwołanie.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14 sierpnia 2018 r. nr [...] na podstawie art. 26 ust. 2 i ust. 6 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1987), na podstawie §3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2014 r., poz. 1923) oraz art. 138 §1 kpa utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy powtórzył ustalenia i podzielił stanowisko organu l instancji prezentowane w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Dodał, że odpady przywiezione zostały na teren placu usytuowanego na terenie działki nr [...] na zlecenie M. K., który zwrócił się w dniu 29 marca 2017 r. osobiście do P. Z. o możliwość pozostawienia tira na terenie nieruchomości na okres 3 dni tj. do piątku 31 marca 2017 r. W trakcie prowadzonej rozmowy M. K. zweryfikował przedmiot, który planuje pozostawić na terenie tej działki z tira na jego ładunek, którym miały być duże pojemniki plastikowe na wodę ułożone na paletach. Organ wskazał, że działka nr [...] nie jest miejscem przeznaczonym do składowania odpadów. Miejscem składowania odpadów może być jedynie - zgodnie z przepisami ustawy o odpadach - składowisko odpadów, którego realizacja, (jako budowli) może nastąpić jedynie w trybie przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, ustawy Prawo budowlane i innych, szczególnych przepisów. Zgodnie z art. 25 ust. 3 ustawy o odpadach: "magazynowanie odpadów jest prowadzone wyłącznie w ramach wytwarzania, zbierania lub przetwarzania odpadów". Prowadzenie zbierania odpadów i prowadzenie przetwarzania odpadów wymaga uzyskania zezwolenia - jak to reguluje przepis art. 41 ust. 1 ustawy o odpadach. Tymczasem w niniejszej sprawie Prezydent Miasta K. nie wydał decyzji administracyjnej, która zezwalałaby na magazynowanie odpadów na terenie wyżej opisanego placu znajdującego się w południowej części działki nr [...]. Z akt sprawy wynika, że odpady zostały przywiezione na teren placu usytuowanego na terenie działki nr [...] na zlecenie M. K., a odpady te pochodzą z terenu nieruchomości zlokalizowanej w S. przy ul. [...], na której Firma B Spółka z.o.o. prowadzi działalność w zakresie zbierania odpadów. Z materiału dowodowego wynika, że posiadaczem wszystkich odpadów składowanych na terenie działki jest Firma B Spółka z o.o. z siedzibą w S..

Na powyższe rozstrzygnięcie Firma B złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, zaskarżając je w całości i zarzucając naruszenie przepisów:

- art. 28 kpa oraz art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach polegające na braku należytej oceny legitymacji procesowej M. K., pomimo, że dowody przeprowadzone przez organ co najmniej uprawdopodabniały, że jest on posiadaczem odpadów stanowiących przedmiot postępowania, na braku należytej oceny legitymacji procesowej B. B. pomimo, że dowody przeprowadzone przez organ co najmniej uprawdopodabniały, że może on być potencjalnym posiadaczem odpadów oraz bezpodstawnym uznaniem skarżącego za stronę prowadzonego postępowania;

- art. 78 § 1 w zw. z art. 10 § 1 kpa polegające na nieuzasadnionym ograniczeniu prawa skarżącego do czynnego udziału w prowadzonym postępowaniu oraz braku rozpatrzenia złożonego przez skarżącego wniosku o przeprowadzenie dowodów z przesłuchania świadka – B. B. oraz przesłuchania strony - M. K., zgłoszonych na okoliczności mające istotne znaczenia w sprawie;

- art. 136 kpa polegające na zaniechaniu przeprowadzenia przez organ odwoławczy uzupełniającego postępowania wyjaśniającego oraz zaniechanie zlecenia przeprowadzenia takiego postępowania organowi pierwszej instancji, pomimo wniosku strony - zawartego w odwołaniu;

- art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa polegające na poczynieniu błędnych i sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym ustaleń faktycznych w sprawie, w szczególności błędnym ustaleniu, że posiadaczem odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji jest skarżący; błędnym przyjęciu, że ustalenie braku dysponowania przez M. K. zezwoleniem wydanym przez Prezydenta Miasta K. na magazynowanie odpadów na terenie nieruchomości, na której zdeponował on odpady przekazane mu

przez skarżącego jest wystarczające do przypisania skarżącemu odpowiedzialności za gospodarowanie przedmiotowymi odpadami; zaniechaniu przeprowadzenia w niniejszej sprawie dowodu z przesłuchania w charakterze świadka B. B., nieprzesłuchanie w charakterze świadka M. K. właściciela i zarazem posiadacza odpadów objętych zaskarżoną decyzją, pomimo, iż dowód ten był niezbędny do zweryfikowania, czy przyjmując odpady od skarżącego działał w imieniu własnym, czy na rzecz innego podmiotu oraz czy w chwili przejęcia odpadów od skarżącego dysponował on lub podmiot, na rzecz którego działał stosowną decyzją administracyjną uprawniającą do zbierania (i magazynowania) odpadów; zaniechaniu wystąpienia przez organ odwoławczy do Komisariatu Policji [...] w K. - o co skarżący wnosił w odwołaniu - w celu uzyskania informacji o postępowaniu prowadzonym (do sygn. akt [...]) w związku ze złożonym przez właściciela nieruchomości zawiadomieniem o możliwości popełnienia przestępstwa związanego z magazynowaniem na jego nieruchomościach odpadów, o których mowa w zaskarżonej decyzji; zakwalifikowaniu spornych odpadów jako odpadów niebezpiecznych o kodzie 168101* wyłącznie ze względu na zdarzenie, jakim było porzucenie tych odpadów na przedmiotowej działce, a jednocześnie przy braku przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów na okoliczność rodzaju przedmiotowych odpadów;

- naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania wyrażonej w art. 15 kpa polegające na zaniechaniu rozpatrzenia mniejszej sprawy przez organ odwoławczy w

jej całokształcie, w tym braku rozpatrzenia przez ten organ szeregu merytorycznych zarzutów oraz wniosków dowodowych zgłoszonych przez skarżącego w odwołaniu od decyzji pierwszoinstancyjnej;

- naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 kpa poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu pierwszej instancji bez prawidłowego zbadania jej prawidłowości oraz bez prawidłowego ponownego rozpatrzenia w całości przedstawionej sprawy, a także bez wnikliwego rozpatrzenia zarzutów oraz wniosków dowodowych zawartych w złożonym przez skarżącego odwołaniu;

- art. 11 i art. 107 § 3 kpa polegające na całkowitym braku ustosunkowania się przez organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w odwołaniu, jak również braku ustosunkowania się zgłoszonych przez stronę wniosków dowodowych.

Mając na uwadze powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Prezydenta Miasta K.; zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm przepisanych.

Strona skarżąca podniosła, że nie jest posiadaczem odpadów opisanych w zaskarżonych decyzjach organów obu instancji, a zdeponowanych na wskazanej w tych decyzjach nieruchomości.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontroli sądu w niniejszym postepowaniu poddana jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymująca w mocy decyzje organu I instancji - Prezydenta Miasta K. nakazująca stronie skarżącej usunięcie odpadów. W ocenie organów obu instancji posiadaczem odpadów jest strona skarżąca Firma B. Pomimo, że w odwołaniu strona ta przeczyła jakoby była posiadaczem odpadów a także, że osoba która odpady pozostawiła na działce należącej do Firma A działała na jej zlecenie i zgłoszenia wniosków dowodowych na wykazanie tej okoliczności, organ nie uznał za celowe postępowanie dowodowe uzupełniać, uznając ustalenia organu I instancji za kompletne. W ocenie sądu skarga ma w sposób oczywisty usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 7 K.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei art. 8 § 1 K.p.a. stanowi, iż organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Przepis art. 77 § 1 K.p.a. przesądza, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Przepis art. 80 K.p.a stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W ocenie sądu wszystkie te przepisy w postępowaniu kontrolowanym przez sąd zostały rażąco naruszone przez organy obu instancji.

Jak zasadnie wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 grudnia 2018 r. II OSK 435/18 w świetle art. 80 k.p.a. organ cieszy się prawem do tzw. swobodnej oceny dowodów. Polega ono na tym, że organ nie jest skrępowany żadnymi przepisami co do wartości poszczególnych rodzajów dowodów i może swobodnie, tj. zgodnie z własną oceną wyników postępowania dowodowego (wyjaśniającego) w danej sprawie, ustalić stan faktyczny sprawy. Oczywiście zapatrywanie organu nie może być przy tym dowolne, arbitralne, przeczące podstawowym regułom logiki, zweryfikowanym prawom naukowym lub przeprowadzonym już w danej sprawie innym dowodom. Nie jest z pewnością naruszeniem przywołanych przepisów odmienna ocena dowodów, niż dokonana przez strony postępowania, skoro organ swoje zapatrywanie szczegółowo i przekonująco umotywował, odnosząc się do wszystkich relewantnych dowodów, w tym zarzutów skarżących. Przytoczyć należy też można wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2018 r. w którym wyraził on stanowisko ,że istota zasady swobodnej oceny dowodów sprowadza się do zapewnienia organowi prowadzącemu postępowanie możliwości badania sprawy (stanu faktycznego) i do swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego. Zasada ta nie oznacza, że organ jest uprawniony do oceny dowodów według dowolnych kryteriów; swoją ocenę w tej mierze obowiązany jest oprzeć na przekonujących podstawach i dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji. Poglądy prawne zaprezentowane w wyżej przytoczonych wyrokach w pełni podziela sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę. Swobody oceny dowodów nie należy mylić z dowolnością organu tak, co do oceny przeprowadzonego dowodu jak i zakresu postępowania niezbędnego do przeprowadzenia (koniecznych dowodów), by można by przyjąć, że sprawa jest wyjaśniona w stopniu pozwalającym na jej rozstrzygnięcie.

Zgodnie z art. 26 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 992 z późn. zm.) posiadacz odpadów jest obowiązany do niezwłocznego usunięcia odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania (ust 1). W przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, wójt, burmistrz lub prezydent miasta, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania, z wyjątkiem gdy obowiązek usunięcia odpadów jest skutkiem wydania decyzji o cofnięciu decyzji związanej z gospodarką odpadami (ust 2).

Termin posiadacz odpadów definiowany jest przepisem art. 3 ust 1 pkt 19 w/w ustawy. Zgodnie z tą regulacją, ilekroć w ustawie jest mowa o posiadaczu odpadów rozumie się przez to wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości.

Z przepisów tych wynika, iż podmiot, który odpad w rozumieniu ustawy wytworzył lub go posiada i składuje w miejscu do tego nieprzeznaczonym, obowiązany jest odpad ten usunąć (złożyć go w miejsce przeznczone do składowania odpadów), przy czym domniemuje się, że posiadaczem odpadu jest władający powierzchnią ziemi czyli nieruchomością na której składowane są odpady. W orzecznictwie podkreśla się też, iż wprowadzone przez ustawodawcę domniemania prawnego "posiadacza odpadów" jako władającego powierzchnią ziemi na której składowane są odpady, zdejmuje z organów prowadzących postępowanie obowiązek dociekania z urzędu, kto był faktycznym posiadaczem odpadów. Wystarczy, jeżeli organ ustali, kto jest osobą władającą terenem, na którym te odpady są składowane by na podmiot ten nałożyć nakaz ich usunięcia. Jak zasadnie wskazuje Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 19 czerwca 2018 r. II SA/Łd 338/18 zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 2012 r. o odpadach trzeba przyjąć, że posiadaczem odpadów jest osoba władająca powierzchnią ziemi, na której zgromadzone są odpady. Zauważyć jednak należy, że ustawa o odpadach nie zawiera definicji pojęcia "władającego powierzchnią ziemi". Pojęcie to definiuje natomiast ustawa z 2001 r. Prawo ochrony środowiska. Stosownie do art. 3 pkt 44 tej ostatniej ustawy, pod pojęciem "władającego powierzchnią ziemi rozumie się właściciela nieruchomości, a jeżeli w ewidencji gruntów i budynków prowadzonej na podstawie ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne ujawniono inny podmiot władający gruntem - podmiot ujawniony jako władający". Za zastosowaniem powyższej definicji na gruncie ustawy o odpadach przemawia chociażby wykładnia systemowa.

Władający powierzchnią ziemi może uwolnić się od obowiązku usunięcia odpadów, jeżeli obali domniemanie wynikające z art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy tj. wykaże, iż nie on jest faktycznym posiadaczem odpadów a więc wytwórcą tych odpadów lub podmiotem (osobą fizyczną, prawną czy jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej) która odpady te posiada. Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 sierpnia 2016 r. II OSK 2936/14 ciężar przeprowadzenia dowodu celem obalenia domniemania z art. 3 ust. 1 pkt 19 ustawy z 2012 r. o odpadach, spoczywa na władającym powierzchnią ziemi. Nie jest przy tym wystarczające wskazanie jedynie wytwórcy odpadów, lecz konieczne jest wykazanie przez władającego powierzchnią ziemi, że wytwórca odpadów wytworzone przez siebie odpady złożył na jej nieruchomości nielegalnie.

Jeżeli zatem odpady są zgromadzone na nieruchomości będącej we władaniu konkretnego podmiotu, organ winien zgodnie z reguła o której mowa w art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach, nakaz usunięcia odpadów kierować winien do tego podmiotu, chyba że ten wykaże, że odpady zostały wytworzone przez inny podmiot i nielegalnie tj. bez jego wiedzy i przyzwolenia złożone na nieruchomości którą włada. Przez wykazanie tej okoliczność (nielegalnego złożenia odpadów odpadów) należy rozumieć udowodnienie bądź przynajmniej uprawdopodobnienie w wysokim, stopniu przez władającego nieruchomością, że fakt taki zaistniał.

Tymczasem organ I instancji ograniczył postępowanie do przyjęcia powiadomienia o pozostawieniu odpadów na działce nr [...], będącej własnością Firma A a dzierżawionej przez [...] Sp. z o.o. w K., która z kolei zleciła na podstawie umowy prowadzenie działalności usługowo -handlowej na terenie tej działki uczestnikowi postępowania P. Z. (protokół z 26.05.2017 r. akta adm. k.50). Organ ustala, że osoba ta – P. Z. wyraził zgodę niejakiemu M. K. by ten na okres 3 dni wyładował i przechował na nieruchomości ładunek pojemników z wodą. Podczas nieobecności P. Z. złożone zostały przez osobę, której tożsamości organ nie ustalił przedmiotowe odpady, które po okresie 3 dni nie zostały usunięte. Te "ustalenia" pozwoliły organowi przypisać sprawstwo nielegalnego porzucenia odpadów na przedmiotowej nieruchomości stronie skarżącej.

Organ nie podjął nawet trudu przesłuchania mężczyzny nazywanego M. K. mimo, że jego dane osobowe (co wynika z samej treści decyzji organu I instancji ale też materiału zgromadzonego w aktach sprawy k,20-12) są organowi znane. Aktywność dowodowa organu ograniczyła się jedynie do przesłuchania P. Z., który nie wskazywał na sprawstwo nielegalnego porzucenia odpadów przez Firma B czy to bezpośrednie czy pośrednie tj., że M. K. działał na zlecenie Firma B czy choćby powoływał się na to, że w imieniu tej firmy działa. Przed sądem na rozprawie a dniu 25 stycznia 2018 r. uczestnik P. Z. opisując zaistniałą sytuację oświadczył, że M. K. nie powoływał się, że działał na zlecenie Firma B. Organ nie ustalił nawet, jaka osoba (pracownik P. Z.) była obecna przy złożeniu odpadów i dlaczego na to wyraziła zgodę skoro miała być tam złożona woda mineralna a na podstawie materiału fotograficznego można stwierdzić, że jasnym jest, iż złożony transport wodą mineralną nie jest. Organ nie ustalił także, kto fizycznie odpady na działce pozostawił. Organ przesłuchał jedynie byłego właściciela ciężarówki, którą miano przywieść a po tym jak wykazał on, że zbył ciężarówkę przed dokonaniem złożenia odpadów na działce nr [...], czynił jedynie nieskuteczne próby przesłuchania nabywcy tej ciężarówki. Przesłuchano także R. Z., którego zeznania właściwie nic nowego nie wnosiły - z całą pewnością na ich podstawie nie można uznać, że posiadaczem odpadów jest Firma B Sp. z o.o.

Postępowanie zostało wszczęte 1 czerwca 2017 r. przy czym Firma B Sp. z o.o. pierwotnie nie było stroną tego postępowania (zawiadomienie akta adm. k. 38). O tym postępowaniu i statusie strony Firma B Sp. z o.o. został powiadomiony pismem z 31 stycznia 2018 r. (akta adm. k. 160). Także w styczniu 2018 r. zostało sporządzone pismo przez uczestnika P. Z., złożone w organie w lutym 2018 r. (akta adm. k 167) w którym stwierdza on, że właścicielem odpadów jest Firma B Sp. z o.o. i ta spóka powinna je usunąć. W piśmie tym mowa o tym, że odpady te są identyczne jak w przypadkach wydania decyzji w trzech innych postępowaniach administracyjnych. Dalej w piśmie mowa, że cyt. "osoba M. K. przewijała się we wszystkich tych postępowaniach, zgodnie z zeznaniami świadków na zlecenie której odpady zostały załadowane na terenie Spółki Firma B następnie przewiezione i porzucone na działkach w N. bez wymaganych zezwoleń bez wiedzy ich zarządców". Nawet jeżeli uznać by, że treść tego pisma jest miarodajna w tym sensie, że P. Z. taką wiedzę posiadł (o co trudno z uwagi na samą treść pisma, odwołującą się do ustaleń organów administracji w postępowaniach, w których P. Z. nie był stroną) to organ nie przesłuchał P. Z. ponownie by ustalić skąd taką wiedzę uzyskał. Pismo to jak się wydaje było zresztą podstawą do wydania decyzji przez organ I instancji – jedynie w nim mowa bowiem o sprawstwie porzucenia odpadów przez stronę skarżącą a złożenie tego pisma poprzedza bezpośrednio wydanie decyzji przez organ I instancji. Przed sądem na rozprawie w dniu 25 stycznia 2018 r. P. Z. oświadczył zresztą, że o tym, że Firma B Sp. z o.o. jest posiadaczem odpadów dowiedział się z decyzji. W ocenie sądu (o ile taką kwalifikację przyjął organ) pismo to nie stanowi obalenia domniemania, o którym mowa w art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach nic bowiem nie wykazuje a opiera się jedynie na domysłach.

Konkludując stwierdzić należy, że organ nie poczynił żadnych ustaleń na okoliczność, że Firma B Sp. z o.o. jest posiadaczem odpadów złożonych na działce nr [...]. Organ nie ustalił też kto jest władającym terenem na którym odpady są złożone i do którego to podmiotu zgodnie z regułą o której mowa w art. 3 ust 1 pkt 19 ustawy o odpadach powinien być kierowany nakaz ich usunięcia tj. czy władającym jest właściciel terenu Firma A S.A., czy jego dzierżawca [...] Sp. z o.o. czy też P. Z., którego statusu (na jakiej podstawie na terenie tym prowadzi działalność gospodarczą i na czym działalność ta dokładnie polega) organ nie ustalił.

Wobec braku jakichkolwiek ustaleń organu I instancji i wyraźnych zarzutów sformułowanych w odwołaniu a także wniosków dowodowych mających wykazać, że strona skarżąca nie jest posiadaczem odpadów, rażąco naruszając zasadę dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, która to zasada nakazuje rozpoznać sprawę w jej całokształcie, oceniając materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji oraz uzupełniić go w razie konieczności, organ odwoławczy uznał "ustalenia" organu I instancji za wystarczające i utrzymał tę decyzję w mocy. Decyzja ta, jak mowa wyżej, w zasadzie żadnymi ustaleniami poprzedzona nie była. Jak się wydaje organ sprawstwo porzucenia odpadów na działce nr [...] przypisał stronie skarżącej z uwagi na podobne przypadki objęte innymi postępowaniami, w których ustalono, że M. K. na zlecenie Firma B Sp. z o.o. dokonywał "podrzucenia" odpadów na działkach należących do osób trzecich. Jeżeli nawet ustalenia te odpowiadają prawdzie (żywić można tylko nadzieję, że postępowanie prowadzone było sprawniej i rzetelniej niż w sprawie ocenianej aktualnie przez sąd) to stosowanie analogi i przypisywanie danemu podmiotowi sprawstwa tego samego czynu w kolejnej sprawie na zasadzie analogii bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów potwierdzających tezę (założenia) organu, jest prawnie niedopuszczalne.

Ponownie rozpoznając sprawę organ w pierwszej kolejności ustali, kto jest władającym powierzchnią ziemi, na której są składowane odpady (działki nr [...]), a ewentualne nałożenie obowiązku na inne podmioty może nastąpić jedynie, gdy posiadacz ten wykaże, że zostały tam one złożone bez jego wiedzy i zgody przez posiadacza odpadów i kto jest tym posiadaczem. O ocenie sądu nie ma przeszkód prawnych, by organ ustaleń tych mógł także dokonać z urzędu.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a.