Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2022 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 749/17 w sprawie ze skargi P. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od P. S. na rzecz Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 749/17, po rozpoznaniu skargi P. S. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Garwolinie z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...]; w pkt 2. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 697 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Dyrektor Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku zaskarżając ww. wyrok w całości.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. błędną wykładnię art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającego przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009 (Dz. Urz. L 347/608 z 20.12.2013 r.) poprzez wskazanie, że zaklasyfikowanie przedmiotu działalności wykluczonej następować wyłącznie na podstawie ustalenia rzeczywiście prowadzonej działalności a wpisy w rejestrach urzędowych powyższego nie przesądzają i nie powinny być podstawą do ustaleń w tym kierunku podczas gdy taka wykładnia prowadzi do podważania wpisów w rejestrach urzędowych i w ocenie organu bezpodstawnie przyjmuje z założenia że wpisy w rejestrach urzędowych są niezgodne z rzeczywistością, podczas gdy podstawą do dokonywania ustaleń w tym kierunku w pierwszej kolejności są rejestry dostępne organom ARiMR z urzędu których określony wpis rodzi domniemanie prawdziwości danym tam zawartych.

2. niezastosowanie i pominięcie w sprawie art. 33 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2168 ze zm.), z którego wynika wprost, że domniemywa się, że dane wpisane do CEIDG są prawdziwe a tym samym to co jest wpisane w rejestrze jest zgodne ze stanem faktycznym oraz że osoba fizyczna ponosi odpowiedzialność za szkodę z tytułu zgłoszenia do CEIDG nieprawdziwych danych.

3. niezastosowanie i pominięcie w sprawie art. 30 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 25 ust. l pkt 8 ustawy z 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej, z którego wynika obowiązek aktualizowania przedmiotu wykonywanej działalności w terminie 7 dni od zmiany danych.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2017, poz. 278 ze zm. dalej ustawa o płatnościach) i w związku z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez uznanie, że organy nie wyjaśniły sprawy w sposób przewidziany w art. 7 i 77 § 1 k.p.a. podczas gdy organy w sposób przewidziany zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dokonały analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego a przepisy art. 7 i 77 § I k.p.a. nakazujące organowi aktywne poszukiwanie i gromadzenie dowodów na potwierdzenie uprawnienia wnioskodawcy do płatności nie mają zastosowania;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego z którego wynika, że ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie która z tego faktu wywodzi skutki prawne poprzez uznanie za wystarczające twierdzeń strony, że nie prowadzi działalności wykluczonej pod kodem 93.29.Z pomimo, że z rejestru urzędowego CEiDG wynika, że taką działalność prowadzi.

Skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, rozpoznanie skargi skarżącego poprzez jej oddalenie w całości, ewentualnie w razie uznania, że w sprawie nie zachodzą przesłanki z art. 188 p.p.s.a. do rozpoznania skargi, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nadto organ wniósł o rozpoznanie skargi na rozprawie.

Skarżący nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego, przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Z istoty kontroli instancyjnej sprawowanej przez NSA wynika, że rozpoznanie przez NSA sprawy ogranicza się do oceny podniesionych w skardze kasacyjnej zarzutów, wykluczając ponowne rozpoznanie sprawy w całości – art. 174 pkt 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a. (zob. uchwała NSA z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09).

Kontroli Sądu I instancji podlegała decyzja Dyrektora Mazowieckiego OR ARiMR z dnia [...] lutego 2017r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR w Garwolinie z [...] grudnia 2016r. o odmowie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015 dla skarżącego, z uwagi na brak prawnej możliwości przypisania mu statusu rolnika aktywnego zawodowo.

Podstawę prawną decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. Dz.U.2015.1551 ze zm.).

W myśl art. 1 ustawy do płatnościach stosuje się m.in. przepisy rozporządzenia nr 1307/2013.

Zgodnie z treścią art. 9 ust 2 rozporządzenia nr 1307/2013 nie przyznaje się płatności bezpośrednich osobom fizycznym lub prawnym ani grupom osób fizycznych lub prawnych, które administrują portami lotniczymi, wodociągami, stałymi terenami sportowymi i rekreacyjnymi, jak również świadczą usługi przewozu kolejowego lub usługi w zakresie obrotu nieruchomościami.

Rolnik, który prowadzi jedną z "wykluczonych" działalności (działalność z "listy negatywnej") ma możliwość wykazania i udokumentowania, że spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo, a rodzaje dokumentów potwierdzających wystąpienie okoliczności, o których mowa w art. 9 ust. 2 akapit trzeci lit a-c rozporządzenia 1307/2013 zostały określone w § 4 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu (Dz.U.2015.351 ze zm.). Zakwalifikowanie rodzaju prowadzonej działalności do działalności wykluczonej z płatności na podstawie art. 9 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia 1307/2013 następuje na podstawie Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD), wprowadzonej przez Radę Ministrów w rozporządzeniu z dnia 24 grudnia. 2007 r. (Dz. U. Nr 251, poz. 1885 ze zm.). Weryfikacja czy główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności stanowi wykonywanie działalności rolniczej następuje poprzez wszystkie prowadzone w Polsce ewidencje podmiotów i rodzaje ich działalności, tj. Krajowy Rejestr Sądowy (KRS), Krajowy Rejestr Urzędowy Podmiotów Gospodarki Narodowej (REGON), Centralną Ewidencją i Informację o Działalności Gospodarczej (CEIDG), dając tym samym możliwości zweryfikowania, co jest głównym przedmiotem działalności podmiotu ubiegającego się o wsparcie bezpośrednie. Potwierdzenie spełnienia warunku, o którym mowa w art. 9 ust. 2 lit. c rozporządzenia nr 1307/2013 (działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności), zgodnie z art. 13 ust. 3 rozporządzenia nr 639/2014, następuje jeżeli działalność rolnicza osoby prawnej została zarejestrowana jako główna działalność gospodarcza lub przedmiot działalności w urzędowym rejestrze przedsiębiorstw lub jakiejkolwiek równoważnej urzędowej ewidencji danego państwa członkowskiego. W przypadku osoby fizycznej wymagana jest równoważna ewidencja. Jeżeli takie rejestry nie istnieją, państwa członkowskie korzystają z równoważnej ewidencji. Państwa członkowskie mogą również określić alternatywne kryteria ustalenia, że działalność rolnicza stanowi główną działalność gospodarczą lub przedmiot działalności osoby - fizycznej. Polska zdecydowała o zastosowaniu pierwszego sposobu, tj. korzystania z rejestrów.

W sprawie niniejszej, w trakcie kontroli administracyjnej organy ustaliły na podstawie danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej RP, Bazy Internetowej REGON Głównego Urzędu Statystycznego oraz przy uwzględnieniu specyfiki prowadzonej przez wnioskodawcę działalności w postaci prowadzenia Domu Weselnego, że skarżący prowadzi działalność pozarolniczą w postaci administrowania terenem rekreacyjnym , o którym mowa w art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 1397/13.

W efekcie, zdaniem organu, strona winna zaznaczyć na stronie pierwszej wniosku o przyznanie płatności za 2015r. pole nr 08 czego jednak nie uczyniła a także przedstawić dokumenty potwierdzające, że jest rolnikiem aktywnym zawodowo, których nie złożono w wymaganym terminie, tj. najpóźniej do 10 lipca 2015 r.

Prowadzenie bowiem wykluczonej przepisami działalności nie musi prowadzić do odmowy przyznania płatności, o ile wnioskodawca spełnia kryteria rolnika aktywnego zawodowo i uprawdopodobni tę okoliczność przedstawiając stosowne – wskazane we właściwych przepisach prawa dokumenty.

Sąd I instancji, po rozpoznaniu skargi strony od decyzji Dyrektora uchylił decyzje organów obu instancji uznając, że doszło do naruszenia m.in. art. 9 ust. 2 rozporządzenia nr 12307/2013 bowiem - w ocenie Sądu I instancji - działalność prowadzona przez skarżącego jest najbliższa działalności restauracyjnej, w której zasadniczą rolę odgrywa żywienie gości jak również dostarczanie im napojów, przy czym fakt , że restauracja serwuje napoje nie zmienia tego, ze działalność ta mieści się w ramach kodu 56.10.A, który obejmuje – Restauracje i inne stałe placówki gastronomiczne.

W efekcie, zdaniem WSA, skarżący nie był zobowiązany do wypełnienia rubryki 08 wniosku i zaznaczenia, że wykonuje jedną z wymienionych w niej działalności a zatem brak było po jego stronie obowiązku złożenia oświadczenia w tym zakresie, jak również dalszych wyjaśnień związanych z pojęciem rolnika aktywnego zawodowo.

W niniejszej skardze kasacyjnej postawiono zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz procesowego akcentując, że skarżący wprawdzie wykazał, że prowadzi działalność w ramach kodu 56.10.A , co potwierdza pismo Dyrektora Urzędu Statystycznego w Łodzi, jednak nie wykazał jednocześnie, że w roku poprzedzającym złożenie wniosku nie prowadził faktycznie działalności zaklasyfikowanej kodem 93.29.Z której prowadzenie w ramach Domu Weselnego potwierdza rejestr urzędowy CEDIG. Jest to zdaniem organu istotne, bowiem te dwie działalności się nie wykluczają (mogą być prowadzone równolegle), a poprzestanie przez stronę jedynie na gołosłownym zapewnieniu, że drugiej z wymienionych działalności nie prowadzi, nie jest wystarczające. Strona winna przedstawić konkretne dowody, chcąc podważyć dane wpisane do rejestru urzędowego.

Z tym twierdzeniem należy się zgodzić. Na mocy art. 3 ust. 3 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Specyfika postępowania dotyczącego wzmiankowanych płatności polega na tym, co trafnie podkreślono w skardze kasacyjnej, że organ jest zobowiązany jedynie do rozpatrzenia całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie a rolą strony jest przedstawienie dowodów na poparcie swojego uprawnienia do płatności. Należy przy tym dodać, że skarżący w początkowej fazie postępowania przed organem wskazał jednoznacznie w oświadczeniu z [...] września 2015 r., złożonym pod rygorem z art. 297§ 1 k.k., że prowadzi on działalność, o której mowa w art. 9 ust.2 rozporządzenia nr 1307/2013, czyli działalność, która wyklucza go z uznania za rolnika (aktywnego) zawodowo. Dopiero w kolejnym oświadczeniu, złożonym kilka miesięcy później, stwierdził, że nie zaznaczył na wniosku pola nr 8 ponieważ jest rolnikiem aktywnym zawodowo v. oświadczenie z [...] stycznia 2016 r.). Mając to na uwadze, szczególnie uważnie należało podejść do sugestii rolnika, że pierwsze oświadczenie złożył pod wpływem błędu.

Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna zasługiwała na uwzględnienie.

Zaskarżony wyrok nie odpowiada prawu i podlega uchyleniu. Wobec dostatecznego wyjaśnienia istoty sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę i ją oddalił - na podstawie art. 188 p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

O kosztach postępowania w wysokości 580 zł, obejmujących wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego skarżący kasacyjnie organ (480 zł) oraz wpis od skargi kasacyjnej (100 zł) orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) w zw. pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804 ze zm.).