Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Anna Wesołowska (spr.) Sędziowie WSA Mariola Kowalska WSA Łukasz Trochym Protokolant referent Aneta Suchecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2020 r. sprawy ze skargi T. P. i H. P. w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz T. P. i H. P. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. oddala skargę w pozostałej części; 5. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz T. P. i H. P. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T. P. i H. F. (Skarżący), pismem z 20 stycznia 2020 r. (data wpływu do Sądu 21 lutego 2020 r.), wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] (Prezydent) w związku z niewykonaniem przez organ wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/17.

Skarżący wyjaśnili, że 15 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 1 września 1993 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] róg [...], ozn. hip. [...], w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Jednocześnie Sąd uznał, że Prezydent dopuścił się bezczynności, która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzył Prezydentowi grzywnę w wysokości jednego tysiąca.

Wskazali, że do dnia wniesienia niniejszej skargi organ nie rozpoznał ww. wniosku. Wyjaśnili również, że pismem z 20 grudnia 2019 r. wezwali organ do wykonania ww. wyroku.

Wobec powyższego wnieśli o stwierdzenie, że Prezydent dopuścił się bezczynności w prowadzonym przez sienie postępowaniu, a bezczynność ta nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa oraz o wymierzenie Prezydentowi grzywny w maksymalnej wysokości. Ponadto wnieśli na podstawie art. 154 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." o merytoryczne rozpoznanie wniosku Skarżących przez tutejszy Sąd, zastępczo za Prezydenta. Jednocześnie wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania sądowego.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że w toku prowadzonego postępowania podjęto szereg czynności zmierzających do zgromadzenia pełnego materiału dowodowego niezbędnego do wydania decyzji. Ponadto wskazał, że ze względu na złożony charakter postępowania oraz bardzo dużą ilość spraw z zakresu odszkodowań nie było możliwe rozpatrzenie wniosku o odszkodowanie za przedmiotową nieruchomość w terminie określonym w art. 35 § 3 K.p.a., niemniej podejmowane są czynności zmierzające do merytorycznego zakończenia sprawy.

Na rozprawie 14 października 2020 r., pełnomocnik Skarżących dodatkowo wniósł o zasądzenie na rzecz Skarżących sumy pieniężnej w wysokości 24590,50 złotych oraz oświadczył, że decyzja do dnia dzisiejszego nie została wydana.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "P.p.s.a." Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 marca 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 618/17 zobowiązał Prezydenta do rozpoznania wniosku z 1 września 1993 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], ozn. hip. [...], w terminie jednego miesiąca od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z odpisem prawomocnego wyroku. Akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły do organu 25 lipca 2018 r., zatem wyznaczony przez sąd termin rozpoznania wniosku upłynął 25 sierpnia 2018 r. Okolicznością niesporną jest, że do dnia wydania niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania organu przez Skarżących do wykonania prawomocnego wyroku, Prezydent nie rozstrzygnął sprawy objętej przedmiotowym wnioskiem.

Skoro zaś Prezydent w terminie wyznaczonym wyrokiem Sądu z 15 marca 2018 r., sprawy nie załatwił, a wyrok ten zobowiązywał organ nie tylko do rozstrzygnięcia sprawy, ale i do dokonania tego w określonym w nim terminie, to w tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie Prezydentowi grzywny, jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Wobec powyższego uznać należało, że konieczne jest wymierzenie organowi grzywny w wysokości 3000 (trzy tysiące) złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd.

Rozpoznając sprawę, Sąd stwierdza jednocześnie, stosownie do treści art. 154 § 2 zd. 2 P.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny, poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1181/13; http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w przedmiotowej sprawie bezczynność miała charakter rażącego naruszenia prawa, bowiem od otrzymania w dniu 25 lipca 2018 r. odpisu wyroku z 15 marca 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 618/17 wraz z aktami administracyjnymi sprawy upłynęło już ponad dwa lata.

W ocenie Sądu, zasadne również jest przyznanie każdemu ze Skarżących od organu sumy pieniężnej w kwocie po 1000 (tysiąc) złotych, stosownie do art. 149 § 2 P.p.s.a., zwłaszcza gdy stwierdzono, że bezczynność organu miała charakter rażącego naruszenia prawa. Instytucja sumy pieniężnej przyznawanej stronie od organu, ma za cel przeciwdziałanie bezczynności oraz przewlekłemu prowadzeniu postępowania. Jej celem jest zdyscyplinowanie organu do załatwienia sprawy oraz dodatkowa gwarancja terminowego załatwienia sprawy, przy wzmocnieniu ochrony interesów strony skarżącej. Przewidziana w art. 149 § 2 P.p.s.a. suma pieniężna nie ma wyłącznie charakteru dyscyplinująco-represyjnego. Pełni bowiem również funkcję kompensacyjną, jako że jest zadośćuczynieniem dla Skarżących za długie oczekiwanie na zakończenie jego sprawy. Sąd uwzględnił, że z uwagi na bezczynność organu Skarżący do chwili obecnej nie uzyskali rozstrzygnięcia w sprawie wszczętej w 1993 r.

Odnosząc się do wniosku Skarżących o orzeczenie na podstawie art. 154 § 2 P.p.s.a, wskazać należy, że zgodnie z art. 154 § 2 P.p.s.a Sąd może orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeśli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Podkreślić należy, że w sprawach na niewykonanie wyroku wydanego w trybie art. 149 P.p.s.a, w którym sąd uwzględnił skargę na bezczynność organu, przepis art. 154 § 2 P.p.s.a, może być stosowany, ale jedynie w zakresie wynikającym z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a, czyli w sprawach dotyczących innych niż decyzje i postanowienia aktów i czynności z zakresu administracji publicznej (por. B. Dauter i inni, Prawo o postępowaniu, 2009 r., s. 408). W okolicznościach niniejszej sprawie przepis ten nie może mieć zatem zastosowania. Ponadto w doktrynie prezentowany jest pogląd, że przesłanka charakteru sprawy, o której mowa w art. 154 § 2 P.p.s.a, wyłącza orzekanie sądu administracyjnego w sprawach, w których "(...) chodzi o przyznanie określonych dóbr materialnych, które pozostają w wyłącznej dyspozycji organów administracji publicznej" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Polskie postępowanie administracyjne. 2009 r. s.176).

Uwzględniając powyższe Sąd oddalił skargę w tym zakresie.

Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 w związku z art. 154 § 6 P.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku. Sąd uwzględnił wniosek Skarżących o przyznanie na podstawie art. 154 § 7 P.p.s.a. sumy pieniężnej, przyznając w pkt 3 sentencji wyroku na rzecz Skarżących kwotę po 1000 (tysiąc) złotych. Rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4 wyroku wydane zostało na podstawie art. 151 P.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 P.p.s.a. i 205 § 2 P.p.s.a.