Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hieronim Sęk (spr.), Sędzia NSA Roman Wiatrowski, Sędzia WSA (del.) Bożena Dziełak, Protokolant Krzysztof Zaleski, po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1227/14 w sprawie ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. z dnia 29 sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od stycznia do grudnia 2008 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. K. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w L. kwotę 1800 (słownie: jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Przedmiot skargi kasacyjnej

J.K. (dalej: Skarżący) wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 4 marca 2015 r., sygn. akt I SA/Łd 1227/14. Sąd ten oddalił jego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w L. (dalej: Dyrektor IS) z dnia 29 sierpnia 2014 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług (dalej: podatek VAT) za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2008 r.

2. Relacja ze stanu sprawy przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji

2.1. Dyrektor IS utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w L. z dnia 31 stycznia 2014 r. Określono nią zobowiązania w podatku VAT za wskazane wyżej miesiące z wyjątkiem lutego i sierpnia, za które określono kwoty do przeniesienia.

Organy podatkowe ustaliły, że: - Skarżący nie miał prawa do odliczenia podatku naliczonego z faktur, w których jako wystawcę wskazano A. K., - faktury te nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych, gdyż wymieniony podmiot nie mógł dostarczyć wykazanego w nich paliwa; - Skarżący powinien był wiedzieć, że dostawy paliwa wiązały się z nieprawidłowościami w podatku VAT, a jego postawa świadczyła o braku należytej staranności w tym zakresie.

2.2. Dyrektor IS stwierdził również, że: - zobowiązania objęte decyzją nie uległy przedawnieniu z powodu zaistnienia przesłanki, o której mowa w art. 70 § 6 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r. poz. 749, z późn. zm.; dalej: O.p.); - pismem doręczonym w dniu 27 grudnia 2012 r. organ podatkowy zawiadomił Skarżącego, iż bieg terminu przedawnienia uległ zawieszeniu z dniem 12 grudnia 2012 r. w związku z wszczęciem postępowania karnoskarbowego; - w miesiącu marcu 2013 r. zastosowano również wobec Skarżącego środek egzekucyjny w postaci zajęcia rachunku bankowego, o czym został on powiadomiony w dniu 13 marca 2013 r.

3. Skarga do Sądu pierwszej instancji i odpowiedź na skargę

3.1. W skardze Skarżący wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora IS. Zarzucił naruszenie prawa w zakresie postępowania dowodowego i bezpodstawnego podważenia prawa do odliczenia podatku naliczonego z powołanych wyżej faktur.

3.2. W odpowiedzi na skargę Dyrektor IS wniósł o oddalenie skargi.

4. Uzasadnienie rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji

4.1. Sąd uznał skargę za niezasadną i oddalił ją na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, z późn. zm.; dalej: P.p.s.a.)

4.2. W motywach takiej oceny i rozstrzygnięcia Sąd przyjął, że nie wystąpiły podnoszone w skardze naruszenia prawa procesowego oraz materialnego. Podzielił przy tym ustalenia oraz wnioski organów podatkowych w zakresie istnienia podstaw do zakwestionowania Skarżącemu prawa do odliczenia podatku ze spornych faktur.

5. Skarga kasacyjna i odpowiedź na skargę kasacyjną

5.1. Skarżący zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz zwrot kosztów postępowania według norm przepisanych.

5.2. Sądowi zarzucił naruszenie art. 70 § 1 w związku z § 4 O.p. przez błędną wykładnię. W uzasadnieniu zarzutu Skarżący wskazywał jednak na wadliwe ich zastosowanie, podnosząc, że: - nie można było zgodzić się z poglądem Sądu, iż nie doszło do przedawnienia z uwagi na zastosowanie środka egzekucyjnego; - w tym zakresie Sąd nie wziął pod uwagę, że tytuły wykonawcze dające podstawę zastosowania tego środka, zostały oparte na decyzji organu pierwszej instancji, która w postępowaniu odwoławczym została uchylona, a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia; - w świetle uchwały z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13, należało przyjąć, że w takim przypadku unicestwiony został skutek materialnoprawny zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przerwania biegu terminu przedawnienia, przewidziany w art. 70 § 4 O.p.

5.3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor IS wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że Skarżący nie zakwestionował ustaleń w zakresie zawieszenia biegu terminu przedawnienia, które znalazły się w uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji w ramach zrelacjonowania stanowiska wyrażonego przez Dyrektora IS w decyzji objętej skargą.

6. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6.1. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, chyba że zachodzą przesłanki nieważności postępowania sądowego, wymienione w § 2 powołanego artykułu. Takich jednak przesłanek w niniejszej sprawie z urzędu nie odnotowano. Podobnie w trybie tym nie ujawniono podstaw do odrzucenia skargi ani umorzenia postępowania przed sądem pierwszej instancji, które obligowałyby Naczelny Sąd Administracyjny do wydania postanowienia przewidzianego w art. 189 P.p.s.a. (zob. uchwała NSA z dnia 8 grudnia 2009 r., sygn. akt II GPS 5/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 40)

6.2. Natomiast skarga kasacyjna zbadana według reguły związania zarzutami w niej zawartymi (art. 183 § 1 ab initio P.p.s.a.) okazała się niezasadna i jako taka podlegała oddaleniu. Za oczywiste nieporozumienie należało uznać zarzucenie Sądowi pierwszej instancji, że dopuścił się naruszenia art. 70 § 4 O.p., co w konsekwencji miało świadczyć o niedostrzeżeniu ziszczenia się warunku przedawnienia z art. 70 § 1 O.p.

6.3. Na powyższą ocenę jedynego zarzutu kasacyjnego wpływ miało to, że Sąd pierwszej instancji co do kwestii przedawnienia wprost w ogóle się nie wypowiedział w zaskarżonym wyroku, chociaż przez wzgląd na okoliczności sprawy powinien to uczynić. W takim stanie rzeczy nie mógł więc twierdzić tak (a tym bardziej wadliwie), jak sugerowano we wniesionym środku zaskarżenia, zwłaszcza w odniesieniu do przepisów objętych zarzutami skargi kasacyjnej, których Sąd pierwszej instancji nie powołał w swoich rozważaniach. Braku tego rodzaju wyraźnego stanowiska Sądu w uzasadnieniu wyroku, zarówno w sferze faktów jak i ocen prawnych, jednak nie zarzucono w skardze kasacyjnej, np. przez przywołanie art. 141 § 4 w związku z art. 134 § 1 P.p.s.a., które odpowiednio statuują elementy uzasadnienia wyroku oraz wyrażają zasadę niezwiązania tego Sądu zarzutami skargi. Natomiast zupełnie mylnie podniesiono, że rzekomo stanowisko takie było, ale nieprawidłowo sformułowane na tle zastosowania środka egzekucyjnego, o którym mowa w art. 70 § 4 O.p. Z tej przyczyny Naczelny Sąd Administracyjny nie mógł dokonać dalej idącej merytorycznej weryfikacji trafności tego zarzutu w kontekście motywów podniesionych przez Skarżącego.

6.4. Wspomnieć przy tym należało, jak odnotował to Dyrektor IS w odpowiedzi na skargę kasacyjną, że w rozpoznanej sprawie Sąd zrelacjonował także podnoszoną przez ten organ okoliczność zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Jako powód wywołujący taki skutek na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 O.p. przywołano wszczęcie postępowania karnoskarbowego w dniu 12 grudnia 2012 r., o czym zawiadomiono Skarżącego w dniu 27 grudnia 2012 r. Oddalenie skargi przez Sąd pierwszej instancji mogło więc równie dobrze oznaczać aprobatę dla tego zapatrywania organu odwoławczego, choć jak już wspomniano Sąd na ten temat milczał, mimo powinności odniesienia się do tego aspektu rozpoznanej sprawy.

Tak czy inaczej, brak odpowiedniego zarzutu skargi kasacyjnej, uniemożliwił Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu formułowanie dalej idących wypowiedzi. W konsekwencji musiało się to przełożyć na wyjaśniony już wcześniej brak skuteczności wniesionego środka zaskarżenia.

6.5. Naczelny Sąd Administracyjny oddala skargę kasacyjną, jeżeli nie ma ona usprawiedliwionych podstaw, o czym stanowi art. 184 ab initio P.p.s.a. W myśl tego przepisu orzeczono zatem jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

6.6. Natomiast w zakresie orzeczenia w przedmiocie kosztów z punktu drugiego sentencji wyroku, Naczelny Sąd Administracyjny wziął pod uwagę, że: - wyrok Sądu pierwszej instancji oddalał skargę przy wartości przedmiotu zaskarżenia w przedziale powyżej 10.000 zł do 50.000 zł; - skargę kasacyjną od tego wyroku wniósł Skarżący przed dniem 1 stycznia 2016 r.; - Dyrektor IS w przewidzianym prawem terminie złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, sporządzoną przez radcę prawnego, który prowadził sprawę przed Sądem pierwszej instancji, a na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym był reprezentowany przez innego radcę prawnego; - niniejszym wyrokiem oddalono skargę kasacyjną.

Wobec takiego stanu faktycznego wskazać należało, że zgodnie z art. 204 pkt 1, art. 205 § 2 w związku z art. 207 § 1 i art. 209 P.p.s.a. w razie oddalenia skargi kasacyjnej strona, która ją wniosła, obowiązana jest zwrócić niezbędne koszty postępowania kasacyjnego poniesione przez organ - jeżeli zaskarżono wyrok sądu pierwszej instancji oddalający skargę; do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez radcę prawnego zalicza się w szczególności jego wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach; wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w orzeczeniu oddalającym skargę kasacyjną. Według natomiast § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 490, z późn. zm.) stawki minimalne wynoszą w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w drugiej instancji za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej oraz udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym - 75% stawki minimalnej określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam radca prawny - 100% tej stawki, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Stawka minimalna, w myśl § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a w związku z § 6 pkt 5 ww. rozporządzenia, przy wskazanej wartości przedmiotu sprawy wynosi 2.400 zł. Na podstawie wykładni systemowej § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a - c powołanego rozporządzenia przyjęto, że za sporządzenie i wniesienie odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udział w rozprawie przysługuje wynagrodzenie określone na zasadach wynikających z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. a tego aktu prawnego, co znajduje potwierdzenie w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12 (ONSAiWSA 2013, nr 3, poz. 38). Zastosowanie przepisów tego rozporządzenia uzasadniał § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. poz. 1804). Zgodnie z nim do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2016 r. stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji.

O wysokości kosztów postępowania kasacyjnego orzeczono zatem na podstawie powołanych przepisów, zasądzając kwotę 1.800 zł (75% z 2.400 zł), wynikającą z kosztów zastępstwa procesowego.