Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska-Nowacka (sprawozdawca) Sędziowie NSA Bogdan Lubiński WSA del. Bogusław Woźniak po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej K. J. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 28 lipca 2016 r. sygn. akt I SA/Rz 1092/15 w sprawie ze skargi K. J., P. J. i W. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 4 sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2010-2011 oddala skargę kasacyjną.

Zaskarżonym wyrokiem z 28 lipca 2016 r., sygn. akt I SA/Rz 1092/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargi P. J., K. J. i W. J. (dalej: "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z 4 sierpnia 2015 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za lata 2010 i 2011.

Stan sprawy sąd administracyjny pierwszej instancji przedstawił następująco:

Wójt Gminy T. decyzją z dnia 29 grudnia 2014r. uchylił ostateczną decyzję tego organu z dnia 14 lipca 2011r. w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2010 rok w kwocie 25 178 zł. i za rok 2011 w kwocie 25 534 zł. oraz ustalił wymiar podatku od nieruchomości za rok 2010 w kwocie 15 553 zł. i za rok 2011 w kwocie 15 753 zł. Organ wskazał, że zgodnie z informacją z Krajowego Rejestru Sądowego, na nieruchomości położonej w T. pod nr [...], podatnicy prowadzili działalność gospodarczą J.[...] sp. z o.o. od 9 października 2007r., a także J. [...] - J.[...]. Zakład [...] "J." od 21 grudnia 2006r. również działał na terenie nieruchomości oznaczonej jako T. [...]. Z wpisów w rejestrach wynika, że działalności te prowadzone były w sposób ciągły, a wymienione podmioty zarówno w 2010 jak i 2011 r. były podatnikami podatku dochodowego oraz złożyły odpowiednie zeznania podatkowe. Dodatkowo podatnik K. J. w skierowanym do gminy piśmie z 27 lutego 2009 r. oświadczył, że prowadził działalność gospodarczą pod nazwą J.[...] na terenie innych miast, natomiast od początku roku 2009r. również w T. Odnosząc się do zarzutów podatników w kwestii pozbawienia ich możliwości zrzutu ścieków, co rzekomo wyłączyło posiadane przez nich nieruchomości z możliwości wykorzystania do prowadzenia działalności gospodarczej, organ podkreślił, że właściciele nieruchomości prowadzący działalność gospodarczą mieli możliwość skorzystania z innych rozwiązań związanych z wywozem nieczystości ciekłych do oczyszczalni ścieków funkcjonujących na terenie gminy. Opierając się na wyjaśnieniach K. J. organ uznał, że w latach 2010, 2011 działalność gospodarcza obu podmiotów miała miejsce na opodatkowanej nieruchomości. J.[...] sp. z o.o. zajmowała się transportem i organizacją wesel, a firma J.[...] prowadziła działalność w zakresie ciastkarni, wesel i nieruchomości. Organ uznał, iż nie ma w tej sytuacji przesłanki do uznania, iż jakiekolwiek względy techniczne stały na przeszkodzie prowadzeniu działalności gospodarczej na terenie opodatkowanych nieruchomości.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie nie podzieliło zarzutów odwołania, utrzymując w mocy zaskarżoną decyzję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę, stwierdził, że organy podatkowe dokonały prawidłowej oceny zgromadzonego materiału dowodowego co do wykazania faktu, że budynki lub ich części będące współwłasnością skarżących opodatkowane najwyższą stawką były wykorzystywane do działalności gospodarczej. Sąd uznał, że nie zachodzi negatywna przesłanka z art.1a ust. 1 pkt 3 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz. U. z 2010 r. Nr 95, poz. 613 ze zm.; dalej: u.p.o.l.).

Na powyżej powołane rozstrzygnięcie K. J. wniósł skargę kasacyjną domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 1a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 2 ust. 1 i art. 4. ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię powyższych przepisów, skutkującą nieprawidłowym przyjęciem przez WSA, że będące przedmiotem sprawy nieruchomości skarżącego w spornym okresie nie podlegały względom technicznym, które uniemożliwiałyby wykorzystanie tych nieruchomości do prowadzenia działalności gospodarczej i w związku z tym winny być opodatkowane według stawek obowiązujących dla nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzucono naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 151 p.p.s.a., poprzez oddalenie skargi złożonej przez skarżącego, w sytuacji gdy zaistniały przesłanki o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., do uchylenia zaskarżonej decyzji wydanej przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, gdyż uchybienia popełnione przez organ w zakresie prowadzonego postępowania dowodowego i poczynionych na tej podstawie ustaleń faktycznych uzasadniały uwzględnienie skargi i wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego;

2) art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez:

a) dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w uzasadnieniu podjętego wyroku i dowolne, bezpodstawne ustalenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że opóźnienia w podłączeniu do sieci kanalizacji wynikły w znacznej mierze z przyczyn istniejących po stronie podatników;

b) sporządzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uzasadnienia wyroku, które nie wyjaśnia w sposób wystarczający motywów rozstrzygnięcia i nie pozwala na weryfikację toku rozumowania Sądu, a w konsekwencji utrudnia przeprowadzenie kontroli instancyjnej wydanego orzeczenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Nie ma racji skarżący, zarzucając Sądowi pierwszej instancji niedostateczne wyjaśnienie podstawy prawnej rozstrzygnięcia. Przeczy temu choćby uzasadnienie skargi kasacyjnej, w którym skarżący polemizuje z twierdzeniami Sądu pierwszej instancji. Sąd ocenił zupełność materiału dowodowego sprawy i prawidłowość oceny zebranych dowodów, wskazując m.in. na składane przez właścicieli nieruchomości informacje podatkowe i ich korekty oraz oświadczenia właścicieli składane w toku postępowania podatkowego. Podkreślił także znaczenie informacji podatkowej składanej przez podatników podatku od nieruchomości, odwołując się do postawy prawnej ich składania. Odniósł się do zarzutu naruszenia praw podatników do czynnego udziału w postępowaniu (w przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadków). Dokonał także kontroli ustaleń faktycznych w zakresie możliwości prowadzenia na spornej nieruchomości działalności gospodarczej. Dokonał wykładni art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l. i zbadał prawidłowość zastosowania tego przepisu przez organy podatkowe, przedstawiając powody, dla których uznał, że nie wystąpiły względy techniczne, o których mowa w tym przepisie. To, że skarżący nie podziela stanowiska Sądu pierwszej instancji w tym zakresie nie stanowi o wadliwości uzasadnienia w rozumieniu art.141 § 4 p.p.s.a., przepis ten odnosi się bowiem wyłącznie do formalnej poprawności uzasadnienia, to jest zamieszczenia w nim wszystkich wskazanych w tym przepisie elementów. Te wymogi uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia. Sąd dołożył należytej staranności w przedstawieniu toku swojego rozumowania, który doprowadził do wydania wyroku określonej treści. Wywody te są jasne i jednoznaczne i pozwalają na kontrolę instancyjną orzeczenia.

Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia art.141 § 4 p.p.s.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych w uzasadnieniu wyroku. Powołany przepis obliguje sąd jedynie do przedstawienia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i z tego obowiązku Sąd pierwszej instancji niewątpliwie się wywiązał, uznając za prawidłowy stan faktyczny przyjęty w kontrolowanej decyzji. Sąd administracyjny co do zasady (wyjątkiem jest przeprowadzenie dowodów uzupełniających na podstawie art.106 § 3 p.p.s.a.), nie dokonuje własnych ustaleń faktycznych, orzeka wyłącznie na podstawie akt sprawy (art.133 § 1 p.p.s.a.). Podważeniu podstawy faktycznej rozstrzygnięcia nie może zatem służyć art.141 § 4 p.p.s.a. jako samodzielna podstawa kasacyjna. Naczelny Sąd Administracyjny podziela w tym zakresie w pełni ten pogląd wyrażony w uchwale tego Sądu z dnia 15 lutego 2010 r., II FPS 8/09 (ONSAiWSA z 2010 r., nr 8, poz. 39), a także zawarte w uzasadnieniu argumenty wskazujące na to, że zarzutem zmierzającym do podważenia stanu faktycznego może być zarzut naruszenia art.145 § 1 pkt 1 lit. c lub art.151 p.p.s.a. w powiązaniu z przepisami procedury administracyjnej, dotyczącymi postępowania dowodowego. Taki zarzut jak opisany powyżej strona skarżąca również podniosła. Wprawdzie w podstawie kasacyjnej zarzuciła wyraźnie wyłącznie naruszenie przepisów tzw. wynikowych (to jest art. 151 i art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.), bez powiązania ich z przepisami dotyczącymi postępowania podatkowego, jednakże w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, będącym jej integralną częścią, wskazała na naruszenie przez organ art.122, art.121 § 1 i art.187 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r., poz. 749 z późn.zm.) i art.77 § 1 i art.80 k.p.a. Możliwa jest zatem merytoryczna kontrola tego zarzutu.

Zarzut ten jest jednak niezasadny. Organ podatkowy nie stosował art.77 § 1 i art.80 k.p.a., nie mają one bowiem zastosowania w postępowaniu podatkowym, uregulowanym przepisami Ordynacji podatkowej (art.3 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art.1 pkt 3 Ordynacji podatkowej). Sąd nie oceniał zatem prawidłowości stosowania tych przepisów. Słusznie też Sąd pierwszej instancji przyjął, że w postępowaniu podatkowym zebrano wszelkie możliwe dowody, pozwalające na podjęcie rozstrzygnięcia i rozważono cały materiał dowodowy. Strona skarżąca zdaje się nie zauważać, że organy nie ograniczyły się do dowodów z informacji podatkowej (w której wskazywano budynki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), ale także przeprowadziły szereg dowodów (opisanych dokładnie przez Sąd w uzasadnieniu), mających na celu weryfikację twierdzenia, że z uwagi na zaniechanie przez Gminę stworzenia warunków podłączenia nieruchomości do instalacji gminnej do odprowadzania ścieków nie było możliwe prowadzenie działalności gospodarczej na spornej nieruchomości. Sąd nie negował zresztą, że wystąpił problem z odbiorem ścieków z nieruchomości skarżących. Uznał jednak za prawidłowy wniosek organów podatkowych, wyprowadzony z innych zebranych dowodów, których wiarygodności nie podważono, że mimo tych problemów działalność gospodarcza na nieruchomości była prowadzona (choć nie wszystkich budynkach, co zostało uwzględnione przy wymiarze podatku). Obowiązkiem organu, wynikającym z art.187 § 1 Ordynacji podatkowej, jest dokładne (wyczerpujące) rozważenie wszystkich dowodów. Organ z obowiązku tego się wywiązał, oceniając zarówno dowody dotyczące podłączenia nieruchomości do gminnej instalacji odbioru ścieków, jak i dowody wskazujące na to, że mimo braku takiego podłączenia działalność gospodarcza była prowadzona (świadczyły o tym nie tylko zeznania świadków, ale też deklaracje podatkowe). Strona skarżąca nie wskazała przy tym na naruszenie art.190 Ordynacji podatkowej, a tym samym nie może obecnie kwestionować prawidłowości dokonanej oceny dowodów.

Bezzasadność zarzutów procesowych powoduje, że Naczelny Sąd Administracyjny jest związany stanem faktycznym, przyjętym jako podstawa faktyczna rozstrzygnięcia (art.183 § 1 p.p.s.a.).

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela także zarzutu naruszenia art.1a ust.1 pkt 3 w zw. z art.2 ust.1 i art. 4 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.o.l. poprzez ich błędną wykładnię. Przez względy techniczne w rozumieniu tego przepisu należy rozumieć takie okoliczności, które uniemożliwiają korzystanie z danego przedmiotu opodatkowania nie tylko w prowadzonym przedsiębiorstwie , ale czynią go nieprzydatnym do prowadzenia żadnej innej działalności gospodarczej z uwagi na niespełnienie określonych wymogów technicznych niezbędnych do jego wykorzystania w celach gospodarczych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 grudnia 2016 r., II FSK 2008/16, z dnia 8 listopada 2016 r., II FSK 1665/15, z dnia 19 lipca 2016 r., III FSK 1714/14, z dnia 7 czerwca 2016 r., II FSK 1302/14, z dnia 9 maja 2017 r., II FSK 961/15, wszystkie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Musi to być przeszkoda trwała i obiektywna. Brak podłączenia do gminnej sieci kanalizacyjnej nie stanowi trwałej i obiektywnej przeszkody w wykorzystywaniu nieruchomości do działalności gospodarczej, skoro możliwy jest wywóz odpadów płynnych z nieruchomości w inny sposób. Nawet jeżeli sposób ten jest bardziej uciążliwy, nie oznacza to, że działalność w ogóle nie może być prowadzona. Zaniechanie gminy w stworzeniu właścicielom nieruchomości możliwości podłączenia się do sieci kanalizacyjnej może w związku z tym skutkować ewentualną odpowiedzialnością odszkodowawczą za szkody powstałe w wyniku przykładowo konieczności ograniczenia skali działalności lub większych kosztów związanych z utylizacją odpadów, nie może jednak mieć wpływu na ocenę istnienia względów technicznych w rozumieniu art.1a ust.1 pkt 3 u.p.o.l., skoro działalność gospodarcza mogła i faktycznie była prowadzona na spornej nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny nie odniósł się merytorycznie do zarzutu naruszenia art.2 ust.1 i art.4 ust.1 pkt 1 i 2 u.p.o.l., strona skarżąca nie wyjaśniła bowiem, w czym upatruje błędnej wykładni tych przepisów.

Mając na uwadze powyższe na podstawie art.184 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.