Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Sędzia NSA Marcin Kamiński (spr.) Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant asystent sędziego Maciej Pleban po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 listopada 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 3409/21 w sprawie ze skargi S. w K. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 26 marca 2021 r. nr IF6.724.1.2020 w przedmiocie kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. w K. na rzecz Ministra Finansów i Gospodarki 675 (sześćset siedemdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I. Przedmiot kontroli kasacyjnej.

Wyrokiem z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 3409/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. w K. (strona skarżąca, strona, skarżąca, spółka) na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej (organ II instancji, Minister, organ) z dnia 26 marca 2021 r., nr IF6.724.1.2020, w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu.

II. Stan sprawy wynikający z kontrolowanego wyroku.

Generalny Inspektor Informacji Finansowej (GIIF, organ I instancji) otrzymał pismo Naczelnika Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego w Przemyślu z 29 lipca 2019 r., zawierające wyniki przeprowadzonej na podstawie art. 130 ust. 2 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (ustawa, UPPPFT) kontroli w Punkcie [...] nr [...] przy ul. [...] w P. Punkt ten był prowadzony przez S. z o.o. w K. (obecnie: S.. w K.). Kontrolę przeprowadzono od 4 do 12 lipca 2019 r. Objęto nią dzień rozpoczęcia kontroli, tj. 4 lipca 2019 r. oraz okres od 1 do 31 maja 2019 r. W związku z ustaleniami przedstawionymi w protokole z kontroli celno-skarbowej z 12 lipca 2019 r., GIIF postanowieniem z 19 czerwca 2020 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na spółkę kary administracyjnej za niedopełnienie obowiązków wynikających z art. 50 oraz art. 52 ustawy.

Decyzją z dnia 18 listopada 2020 r. GIIF nałożył na spółkę karę pieniężną w wysokości 5.000 zł za niedopełnienie obowiązków w zakresie wprowadzenia wewnętrznej procedury instytucji obowiązanej, o której mowa w art. 50 ustawy, oraz zapewnienia pracownikowi udziału w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy.

Skarżąca złożyła odwołanie od tej decyzji, wnosząc o jej uchylenie w całości i o umorzenie postępowania.

Minister zaskarżoną decyzją z dnia 26 marca 2021 r., po rozpoznaniu odwołania, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (k.p.a.), uchylił zaskarżoną decyzję GIIF w całości oraz nałożył na spółkę administracyjną karę pieniężną w wysokości 2.000 zł za niedopełnienie obowiązku zapewnienia udziału pracownika w programach szkoleniowych, o których mowa w art. 52 ustawy, uznając jednocześnie, że skarżąca wypełniła obowiązek wprowadzenia procedury wewnętrznej, o której mowa w art. 50 ustawy. Jako podstawę materialnoprawną orzeczenia wskazano art. 147 pkt 9 ustawy. Z treści uzasadnienia rozstrzygnięcia II instancji wynika, że – ustalając rodzaj kary administracyjnej oraz jej wysokość – Minister dokonał oceny przesłanek określonych w art. 147 pkt 9 w zw. z art. 52 ustawy i w art. 150 ust. 4 ustawy.

Skarżąca wystąpiła ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

III. Ocena prawna wyrażona w kontrolowanym wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie opisanym na wstępie wyrokiem oddalił skargę.

Sąd I instancji wskazał, że kwestią sporną w sprawie pozostał problem naruszenia przez skarżącą obowiązku wynikającego z art. 52 ustawy. Sąd Wojewódzki podniósł, że spółka w całości kwestionuje ustalenia organu, stanowiące powielenie zarzutów kontrolerów Podkarpackiego Urzędu Celno-Skarbowego oraz GIIF, zgodnie z którymi w okresie objętym kontrolą, tj. w okresie od 1 do 31 maja 2019 r. oraz w dniu 4 lipca 2019 r., skarżąca nie zapewniła swojemu pracownikowi, wykonującemu obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, udziału w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, którą to powinność określono w art. 52 ustawy. WSA wskazał, że zdaniem strony skarżącej ustawa "pozostawia dowolność" w zakresie wyboru formy prowadzonych programów szkoleniowych. Sąd I instancji stwierdził, że o ile ustawa pozostawia dowolność co do formy szkolenia (np. szkolenie bezpośrednie lub on-line), to w sposób jednoznaczny określa jego zakres, wskazując w art. 52 ustawy, że instytucje obowiązane zapewniają udział osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków. Sąd Wojewódzki wskazał, że z akt sprawy, w tym z protokołu z dnia 12 lipca 2019 r., wynika, że pracownik spółki zatrudniony w Punkcie [...] nr [...] wykonywał obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu, jednak wbrew ustawowemu obowiązkowi nie uczestniczył on w szkoleniu, o którym mowa w art. 52 ustawy. Sąd I instancji nie zgodził się z twierdzeniem spółki, że opublikowanie w ramach jej ogólnodostępnej sieci wewnętrznej komunikatów, wskazówek, procedur lub wytycznych (pod nazwą "Vademecum pracownika") stanowi formę zrealizowania przez spółkę obowiązku szkoleniowego. Oceny tej nie zmienia fakt, że przy każdorazowej zmianie "Vademecum pracownika" pracownicy skarżącej, w ramach logowania do Intranetu, mieli obowiązek potwierdzać, że zapoznali się ze zmianami ustawy oraz procedurą wewnętrzną, co dotyczyło także ww. pracownika. WSA w Warszawie podzielił w pełni stanowisko Ministra, że z treści § 10 pkt 5 Procedury wewnętrznej, stosowanej w spółce, jednoznacznie wynika, iż ukończenie szkolenia przez każdego z pracowników jest dokumentowane, natomiast kontrolowany pracownik oświadczył, że nie posiada dokumentu potwierdzającego ukończenie szkolenia w zakresie aktualnie obowiązującej ustawy o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Sąd I instancji stwierdził, że "z punktu widzenia art. 52 ustawy" nie ma racji skarżąca, twierdząc, że dopuszczalną formą wprowadzenia do stosowania procedury wewnętrznej jest umieszczenie w dostępnym dla pracowników systemie spółki (Intranet) materiałów z poleceniem zapoznania się z nimi i przestrzegania, podobnie jak opublikowanie w ramach ogólnodostępnej sieci wewnętrznej komunikatów, wskazówek procedur lub wytycznych. Zdaniem WSA, okoliczność, że przy każdorazowej zmianie "Vademecum pracownika" pracownicy spółki przy logowaniu do Intranetu mieli obowiązek potwierdzić, że zapoznali się ze zmianami ustawy oraz procedurą wewnętrzną nie jest tożsamy z zapewnieniem "udziału" pracowników w "programach szkoleniowych", których celem jest zapewnienie aktualnej wiedzy w zakresie realizacji obowiązków służących przeciwdziałaniu praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu. Prawidłowa wykładnia pojęcia "udział w programie szkoleniowym" zakłada bowiem aktywność szkolącego i szkolonego. Z tych przyczyn, zdaniem WSA w Warszawie, niezasadny jest podnoszony w skardze zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego w zakresie art. 52 ust. 1 w związku z art. 147 pkt 9 ustawy poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wskutek nałożenia kary pieniężnej, w sytuacji braku podstaw umożliwiających jej nałożenie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (p.p.s.a.).

IV. Skarga kasacyjna i jej zarzuty.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożyła strona skarżąca, zaskarżając go w całości, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Ponadto strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

1) naruszenie prawa materialnego, to jest naruszenie art. 52 ust. 1 w zw. z art. 147 pkt 9 UPPPFT poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji wadliwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że "wymuszanie" przez system informatyczny Spółki zapoznania się pracowników Punktów [...] z obowiązkami wynikającymi z UPPPFT przy logowaniu do Intranetu Spółki, każdorazowo odnotowywane w systemie informatycznym Spółki, nie jest równoznaczne z zapewnieniem udziału pracownika w programach szkoleniowych określonych w art. 52 UPPPFT, a w konsekwencji przyjęcie, że Spółka nie zrealizowała wobec pracownika A. Malinowskiej obowiązku szkoleniowego z art. 52 ust. 1 UPPPFT i z tej przyczyny Organ miał podstawy do nałożenia na Spółkę kary w wysokości 2.000 zł.;

2) naruszenie przepisów postępowania, "których uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy", to jest naruszenie art. 151 UPPSA w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) UPPSA poprzez oddalenie skargi Spółki i "nie uchylenie zaskarżonej części Decyzji" MFFiPR z dnia 26.03.2021 r., znak: IF6.724.1.2020, w sytuacji naruszenia przez Organ przepisów wskazanych w skardze, tj. naruszenie art. 52 ust. 1 w zw. z art. 147 pkt 9 UPPPFT.

Argumentację na poparcie zarzutów sformułowanych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

V. Stanowisko strony przeciwnej.

W piśmie procesowym z dnia 20 czerwca 2022 r. Minister wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie zwrotu kosztów, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

VI. Uzasadnienie prawne wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny rozważył, co następuje:

1. Skarga kasacyjna jako bezzasadna podlegała oddaleniu.

2. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę sądowoadministracyjną w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu – niezależnie od powyższych granic – nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i skonkretyzowane podstawy kasacyjne. Stosownie do treści art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od strony skarżącej kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie zarzutów kasacyjnych.

3. W przedmiotowej sprawie nie wystąpiły określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. podstawy nieważności postępowania sądowego, jak również nie stwierdzono podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej do weryfikacji podniesionych zarzutów kasacyjnych, uznając, że nie są one zdatne do skutecznego podważenia mocy wiążącej zaskarżonego wyroku.

4. Zarzuty naruszenia prawa materialnego oraz – komplementarne względem nich – zarzuty konsekwencyjne naruszenia prawa procesowego co do konkretyzacji sądowodministracyjnej normy odniesienia zmierzały do zakwestionowania przeprowadzonej przez Sąd a quo wykładni weryfikacyjnej oraz oceny legalności zastosowania przepisów art. 52 ust. 1 w zw. z art. 147 pkt 9 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (u.p.p.p.) w zakresie terminu "zapewnienie udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych", na tle ustalonego przez kontrolowane organy i niepodważanego w skardze kasacyjnej stanu faktycznego sprawy.

Z treści opisowej zarzutu kasacyjnego sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej wynika, że autor skargi kasacyjnej – pomimo formalnej deklaracji – nie zakwestionował jednak skutecznie wykładni przyjętej przez kontrolowany Sąd Wojewódzki, gdyż nie tylko nie przedstawił istoty spornego zagadnienia interpretacyjnego, lecz także i przede wszystkim nie zaprezentował postulowanej wersji wykładniczej tego przepisu na tle wynikającego z zaskarżonego wyroku i wiążącego – wobec braku podniesienia odpowiedniego zarzutu kasacyjnego – stanu faktycznego sprawy.

Przedmiotem ekscepcji kasacyjnej stała się natomiast negatywna subsumpcja powyższego stanu w świetle art. 52 ust. 1 u.p.p.p. przez przyjęcie, że umożliwienie objętemu kontrolą pracownikowi punktu przyjmowania zakładów zapoznania się za pośrednictwem wewnętrznego systemu informatycznego z treścią informacji dotyczących obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w ten sposób, iż efektywne korzystanie z powyższego systemu celem wykonania powierzonych zadań było warunkowane automatycznym potwierdzeniem przez tego pracownika zapoznania się z tymi informacjami, nie stanowi realizacji obowiązku zapewnienia przez stronę skarżącą jako instytucję obowiązaną zapewnienia udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych dotyczących realizacji tych obowiązków, uwzględniających zagadnienia związane z ochroną danych osobowych.

Odnosząc się do powyższego stanowiska strony skarżącej kasacyjnie należy przyjąć, że jest ono pozbawione usprawiedliwionych podstaw.

Niewątpliwie nie można przyjąć, że pasywne zapoznawanie się (co do którego nie ma nawet pewności, że zakończyło się ono objęciem intelektualną percepcją całości prezentowanych treści) przez danego pracownika instytucji obowiązanej za pośrednictwem systemu informatycznego z określonymi informacjami dotyczącymi realizacji obowiązków związanych z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu, uwzględniających charakter, rodzaj i rozmiar działalności prowadzonej przez instytucję obowiązaną oraz zapewniających aktualną wiedzę w zakresie ich realizacji (zob. art. 52 ust. 2 u.p.p.p.), przy braku zastosowania skutecznych instrumentów weryfikacji efektów użytych przez instytucję obowiązaną metod lub form przekazywania wiedzy i umiejętności w zakresie realizacji powyższych obowiązków oraz braku potwierdzenia uzyskanych efektów w tym zakresie, stanowi formę udziału osób wykonujących obowiązki związane z przeciwdziałaniem praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu w programach szkoleniowych w rozumieniu art. 52 ust. 1 w zw. z art. 52 ust. 2 u.p.p.p.

Pojęcie programu szkoleniowego obejmuje bowiem nie tylko określenie zakresu, treści oraz form i metod przekazywania określonych obszarów wiedzy i umiejętności, lecz przede wszystkim zakłada określenie form i metod ewaluacji wyników szkolenia oraz weryfikację osiągnięcia określonych celów lub efektów kształcenia.

W związku z powyższym również ocena legalności zastosowania przez kontrolowane organy przepisów art. 147 pkt 9 w zw. z art. 52 ust. 1 u.p.p.p. nie budzi wątpliwości co do prawidłowości.

5. Mając na względzie powyższe argumenty oraz działając na podstawie art. 184 oraz art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji.

-----------------------

2