Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Kosińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj Sędzia WSA Bożena Marciniak po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi Katarzyny [...] w przedmiocie niewykonania przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r. sygn. I SAB/Wa 285/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 (jeden tysiąc) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz [...] kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

[...] pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 285/17.

Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem tym zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2016 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Sąd uznał, że bezczynność, której dopuścił się organ, nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 10 stycznia 2018 r.

W uzasadnieniu skarżący wskazali, że Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1191/18 ukarał już raz Prezydenta grzywną w wysokości 500 (pięćset) złotych za niewykonanie wyroku z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 285/17.

Wobec braku podejmowania rozstrzygnięcia w sprawie, pismem z dnia [...] stycznia 2019 r. skarżący wezwali Prezydenta do wykonania powyższego wyroku, a następnie wnieśli wskazaną na wstępie skargę, żądając w niej wymierzenia organowi grzywny, zasądzenia od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz rozpoznania niniejszej sprawy w trybie uproszczonym.

W odpowiedzi na skargę Prezydent wniósł o jej oddalenie, wskazując, że z uwagi na wynikający z art. 7 i 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Dodatkowo organ wyjaśnił, że opóźnienia w rozpatrywaniu sprawy spowodowane są między innymi dużą ilością wpływającej korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Waga tych spraw, złożony charakter oraz stopień ich skomplikowania, które powinny być ustalone w toku tych postępowań nie pozwalają na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 154 § 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2018 r. Dz. U. poz. 1302, ze zm.) – dalej P.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność oraz w razie bezczynności organu po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Grzywnę o której mowa sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów. W przypadku skargi o wymierzenie organowi grzywny z powodu jego bezczynności, sąd dokonuje oceny jej zasadności według stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania orzeczenia sądowego.

Z treści przywołanego przepisu wynikają dwie przesłanki, które łącznie muszą być spełnione, aby sąd mógł organowi administracji wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ ten musi pozostawać w bezczynności po wyroku. Po drugie, wymierzenie grzywny jest możliwe po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania prawomocnego wyroku. Jak wynika z akt sprawy, obie te przesłanki zostały spełnione w rozpoznawanej sprawie. Podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 154 § 3 P.p.s.a. wykonanie wyroku lub załatwienie sprawy po wniesieniu skargi nie stanowi podstawy do umorzenia postępowania lub oddalenia skargi.

Jak wynika z akt sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 285/17 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2016 r. o przyznanie i wypłatę odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], hip. nr [...], w terminie 4 miesięcy od daty doręczenia organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 10 stycznia 2018 r. i od tej daty, zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a., rozpoczął swój bieg wyznaczony wyrokiem termin, w jakim sprawa, w której organ pozostawał bezczynny, winna być rozpoznana. Termin ten upłynął w dniu 10 maja 2018 r. Niekwestionowaną okolicznością jest przy tym, że do dnia podjęcia niniejszego orzeczenia, mimo uprzedniego wezwania przez stronę do wykonania powołanego wyroku, Prezydent zawisłej przed nim sprawy administracyjnej nie rozstrzygnął. Wobec tego Sąd uznał, że ustawowe przesłanki o których mowa w art. 154 § 1 i 6 powołanej wyżej ustawy w rozpatrywanej sprawie zostały spełnione, a zatem skarga o wymierzenie grzywny Prezydentowi [...] jest zasadna.

Podkreślić należy, że niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego, czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być w żadnym razie tolerowane lub akceptowane. W szczególności nie można zaakceptować czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które zobowiązane są do jego stosowania.

Z powodu niewykonania powołanego wyroku Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z 9 sierpnia 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 1191/18 wymierzył już Prezydentowi [...] grzywnę wysokości 500 (pięćset) zł.

Obecnie, biorąc pod uwagę, że między przywołanym powyżej a obecnym wyrokiem Sądu minęło 9 miesięcy, a okres niewykonania wyroku stwierdzającego bezczynność organu wynosi rok, Sąd za najbardziej adekwatną, a jednocześnie mieszczącą się w granicach określonych przepisem art. 154 § 6 powołanej ustawy wysokość grzywny uznał kwotę 1 000 zł.

Zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 154 § 2 powołanej powyżej ustawy Sąd ma obowiązek orzec, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W ocenie Sądu obecna bezczynność organu, która wystąpiła po wyroku z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt I SAB/Wa 285/17, aczkolwiek naganna, nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Sąd wziął pod uwagę, że nierozpoznany wniosek dotyczy ustalenia odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] w trybie art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sądowi z urzędu znana jest okoliczność znacznej ilości tego typu spraw zawisłych przed organem I instancji, ich stopień skomplikowania spowodowany przede wszystkim ich historycznym charakterem, trudności związane z ustaleniem daty faktycznej utraty możliwości władania, a także obiektywne trudności [...] związane z zabezpieczeniem środków finansowych, umożliwiających realizację zgłaszanych z tego tytułu roszczeń. Wskazać również należy, iż w sprawie została sporządzona opinia geodezyjna dotycząca nieruchomości hip. Nr [...] oraz hip. Nr [...] położonych przy ul. [...]. Oczywiście te okoliczności nie uwalniają organu od odpowiedzialności za niewykonywanie prawomocnego orzeczenia sądu, niemniej jednak muszą być uwzględniane przy gradacji nakładanej z tego tytułu sankcji oraz oceny charakteru zaistniałej zwłoki.

Z powyższych względów w pkt 1 i 2 sentencji wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 154 § 1 w zw. z art. 154 § 6, art. 154 § 2 zd. 2 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).