Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosław Gdesz (spr.) Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Województwa [...] na decyzję Ministra Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę.

I. Stan faktyczny

1. Wnioskiem z dnia [...] grudnia 2011 r. Województwo [...] wystąpiło o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006 r. i utrzymanej nią w mocy decyzji tego organu z dnia [...] października 2006 r. (o wspólnym numerze [...]) w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia [...] lipca 1969 r. nr [..] dotyczącej przejęcia na własność Państwa nieruchomości położonej w Z. użytkowanej przez A. W uzasadnieniu podniesiono, że wskazane decyzje dotknięte są wadą nieważności określoną w art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, ponieważ opierają się na błędnej wykładni art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu mienia pozostającego pod zarządem państwowym (Dz. U. Nr 11, poz.37) sprzecznej z wykładnią autentyczną tej normy.

2. Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] odmówił stwierdzenia nieważności powołanych własnych decyzji z dnia [...] października 2006 r. oraz z dnia [...] grudnia 2006 r. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, iż postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu na własność Państwa opisanej nieruchomości zostało zainicjowane wnioskiem J. D. i S. D. z dnia [...] września 1996 r. Przy czym kluczowe znaczenie dla niniejszej sprawy ma okoliczność wydania przez Naczelny Sąd Administracyjny wyroku z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 uchylającego decyzję Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z [...] czerwca 1999 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia [...] lipca 1969 r. W wyroku tym podniesiono, że podstawową kwestię w sprawie stanowi wykładnia przepisu art. 17 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym. Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, iż "inne mienie", o którym mowa w powołanym przepisie mogło być przejęte na własność Państwa jeżeli uprzednio objęte zostało przymusowym zarządem państwowym, ustanowionym w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego (Dz. U. Nr 21, poz. 67 ze zm.).

W toku ponownie przeprowadzonego postępowania organ wydał decyzje odmowne z dnia [...] sierpnia 2002 r. i z dnia [...] maja 2003 r., które zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1312/05. Sąd wyjaśnił, że w związku z poglądem wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 zasadniczą kwestią było wykazanie, iż przedmiotowa nieruchomość została objęta zarządem państwowym - a tego w niniejszej sprawie nie uczyniono. Wykazanie powyższego wymagać będzie bowiem wskazania aktu ustanawiającego zarząd państwowy wydanego przez organ wymieniony w art. 2 powołanego dekretu z 1918 r. Ustanowienie w/w zarządu na podstawie powołanego dekretu nie następowało z mocy prawa, o czym świadczy przepis art. 1 tego dekretu in fine stwierdzający, że wymienione w nim składniki majątkowe mogą być objęte zarządem państwowym. Tak więc, w każdym przypadku ustanowienia zarządu wymagane było wydanie orzeczenia przez właściwego ministra.

Po przeprowadzeniu ponownego postępowania wyjaśniającego Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] października 2006 r., utrzymaną w mocy decyzją tego organu z dnia [...] grudnia 2006 r., stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z dnia [...] lipca 1969 r. z uwagi na to, że nieruchomość będąca przedmiotem tego orzeczenia nie była objęta przymusowym zarządem państwowym. Z akt sprawy wynikało bowiem, iż nie zostało wydane zarządzenie dotyczące ustanowienia na tej nieruchomości przedmiotowego zarządu. W konsekwencji nieruchomość nie mogła być przejęta w trybie art. 17 pkt 2 lit. b wskazanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r., a zatem w/w orzeczenie z 1969 r. o przejęciu zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa.

Wobec przedstawionego stanu sprawy Minister Zdrowia w decyzji z dnia [...] marca 2012 r. uznał, iż wniosek Województwa [...] z dnia [..] grudnia 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Ministra Zdrowia z dnia [...] grudnia 2006 r. jest niezasadny, gdyż brak jest podstaw aby przyjąć, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Organ wskazał, iż decyzje będące przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności zostały wydane w następstwie wydania powołanych wyroków sądów administracyjnych. Przy czym stosowanie do treści art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1271) oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) ocena prawa wiąże w sprawie organ i sąd. Zatem Minister Zdrowia wydając decyzję o stwierdzeniu nieważności przejęcia przedmiotowej nieruchomości na własność Państwa związany był oceną prawną zawartą w przytoczonych orzeczeniach sądów i się do niej zastosował. Ponadto wnioskodawca nie wskazał aby doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego sprawy umożliwiającej przyjęcie przez organ odmiennej interpretacji art. 17 pkt 2 lit b ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. o uregulowaniu stanu prawnego mienia pozostającego pod zarządem państwowym.

3. W wyniku złożonego przez Województwo [...] wniosku, z dnia [..] kwietnia 2012 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, Minister Zdrowia decyzją z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] marca 2012 r., uznając je za prawidłowe.

4. Powyższa decyzja Ministra stała się przedmiotem skargi Województwa [...]. Skarżący zarzucił kwestionowanemu rozstrzygnięciu rażące naruszenie art. 17 pkt 2 lit. b powołanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. Wskazał przy tym, że przyjęte rozumienie w/w przepisu jako dotyczącego wyłącznie mienia objętego przymusowym zarządem państwowym jest całkowicie nieuprawnione. Zdaniem skarżącego NSA w wyroku z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 a w ślad za nim Minister Zdrowia przyjęli sprzeczną z obowiązującym porządkiem prawnym tezę, że "władanie" wbrew swojej cywilnoprawnej istocie musi wynikać z aktu prawnego o charakterze władczym wydanego przez właściwego ministra. Natomiast z w/w art. 17 pkt 2 lit. b wynika iż dotyczy on mienia, którego władanie osoby uprawnione utraciły w okresie do dnia 31 grudnia 1954 r. i które pozostaje w faktycznym władaniu państwowych jednostek organizacyjnych. Zatem przepis ten dotyczy mienia, którego władanie właściciele utracili bez tytułu prawnego, jakim niewątpliwie była decyzja administracyjna o ustanowieniu przymusowego zarządu państwowego.

5. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

6. Uczestnicy postępowania J. D. i S. D. pismem procesowym z dnia 20 listopada 2012 r. wnieśli o oddalenie skargi w całości.

II. Uzasadnienie prawne

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej Ppsa) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przy tym stosownie do art. 153 powyższej ustawy ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia.

2. Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wobec czego, przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ administracji zobowiązany jest do bezwzględnego zastosowania się do oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wydanego w danej sprawie. Uchybienie temu obowiązkowi narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza wadliwość podjętego aktu lub czynności, co uzasadnia konieczność wyeliminowania ich z obrotu prawnego. Przy czym na mocy art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r. wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

3. W przedmiotowej sprawie skarga dotyczy decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia, wydanego w trybie nadzorczym, stwierdzającego nieważność decyzji o przejęciu nieruchomości. Istota sprawy opiera się zatem na ocenie, czy Minister Zdrowia w sposób prawidłowy zastosował przepisy art. 156 -158 Kpa przy ocenie decyzji wywłaszczeniowej. Jednocześnie podkreślić należy, iż stwierdzenie nieważności powołanej decyzji było skutkiem zawarcia w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 września 2001 r. sygn. akt IV SA 1238/99 (wiążącym w niniejszej sprawie organ oraz sąd) jednoznacznej oceny prawnej dotyczącej interpretacji art. 17 pkt 2 lit. b powołanej ustawy z dnia 25 lutego 1958 r. W orzeczeniu tym stwierdzono, że w/w przepis ma zastosowanie tylko do mienia, które zostało objęte we władanie w trybie dekretu z dnia 16 grudnia 1918 r. w przedmiocie przymusowego zarządu państwowego. Ocena ta została powtórzona w przedstawionym wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2005 r. sygn. akt IV SA/Wa 1312/05.

4. Minister Zdrowia zastosował się do wskazanej w powołanych orzeczeniach sądu oceny i w związku z ustaleniem, że nieruchomość nie była objęta przymusowym zarządem państwowym (co zresztą nie jest sporne), stwierdził nieważność decyzji o przejęciu na własność Państwa przedmiotowej nieruchomości położonej w Z., jako wydanej z rażącym naruszeniem przytoczonego art. 17 pkt 2 lit. b. Polemika skarżącego z wiążącą sąd oraz organ oceną prawną jest zatem niedopuszczalna. Ponadto abstrahując od prawidłowości proponowanej przez skarżącego interpretacji powołanego przepisu, organ nadzoru nie mógł zastosować takiej interpretacji, gdyż byłoby to sprzeczne z wiążącą go w przedmiotowej sprawie oceną prawną. Sąd w obecnym postępowaniu również nie może podważać przyjętej w kwestionowanym wyroku NSA kwalifikacji. Dlatego też zagadnienia związane z istnieniem, czy też brakiem umowy cywilnoprawnej stanowiącej podstawę do władania zależnego przedmiotową nieruchomością przez [...] w Z. i jego następców prawnych, nie mają dla sprawy znaczenia.

5. Wobec zaistniałego stanu sprawy Sąd podzielił stanowisko Ministra Zdrowia przyjmując, że powołana decyzja z dnia [...] grudnia 2006 r. nie jest dotknięta żadną z wad określonych w art. 156 § 1 Kpa. W związku z tym stwierdzić należy, iż zaskarżona decyzja z dnia [..] maja 2012 r. o odmowie stwierdzenia nieważności orzeczenia o przejęciu na własność Państwa opisanej nieruchomości nie narusza prawa, a zatem skarga jako nieuzasadniona podlega oddaleniu.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.