Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Alicja Stępień, Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia WSA Irena Wesołowska (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale I w trybie uproszczonym w dniu 18 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 13 sierpnia 2019 r. nr [..] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.

Naczelnik Urzędu Skarbowego (dalej w skrócie zwany Naczelnikiem lub organem pierwszej instancji) wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku M.K. na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 20 marca 2019 r., wystawionego przez Burmistrza z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Na podstawie tytułu wykonawczego organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia 11 maja 2019 r. dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności poprzez system teleinformatyczny w dniu 11 maja 2019 r., zaś zobowiązanemu w dniu 29 maja 2019 r.

W dniu 6 czerwca 2019 r. M.K. złożył skargę na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego.

Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2019 r. Naczelnik oddalił skargę, uznając ją za nieuzasadnioną.

W wyniku rozpatrzenia wniesionego zażalenia, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej w skrócie zwany Dyrektorem lub organem odwoławczym) wydał w dniu 13 sierpnia 2019 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy rozstrzygnięcie Naczelnika.

W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że Naczelnik prawidłowo rozpatrzył skargę na czynność egzekucyjną. Jednocześnie, zdaniem organu, Naczelnik skorzystał z jednego ze środków egzekucyjnych, do którego stosowania upoważnia go ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 - dalej jako u.p.e.a.) - dalej w skrócie u.p.e.a., a stosując go wykonał wszystkie czynności przewidziane w ustawie. W zaskarżonym postanowieniu nie dopatrzono się również uchybień formalnych. Dyrektor zauważył, że zawiadomienie o zajęciu wierzytelności rachunku bankowego zostało doręczone bankowi poprzez system teleinformatyczny, a jednocześnie organ egzekucyjny zawiadomił zobowiązanego o zajęciu, doręczając mu skutecznie odpis zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego.

Na rozstrzygnięcie organu odwoławczego M.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku domagając się jego uchylenia.

Odpowiadając na skargę Dyrektor podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zaskarżone postanowienie nie zostało wydane z naruszeniem prawa. Analiza akt sprawy oraz zaskarżonego postanowienia nie daje podstaw do przyjęcia, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym doszło do uchybienia uzasadniającego uchylenie zaskarżonego aktu.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Skargę na czynności egzekucyjne, o której mowa w § 1, wnosi się w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia zobowiązanego o czynności egzekucyjnej, o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej (art. 54 § 4 u.p.e.a.).

Określony w art. 54 § 1 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. W ramach skargi na czynności egzekucyjne można podnosić wyłącznie kwestie formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania organu egzekucyjnego lub egzekutora przez pryzmat przepisów regulujących sposób i formę dokonania tych czynności. W postępowaniu tym nie orzeka się natomiast o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia. Skarga na czynności egzekucyjne nie może więc być traktowana jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny lub egzekutora w toku całego postępowania egzekucyjnego. Jak wyjaśnił NSA w wyroku z dnia 13 grudnia 2019 r. o sygn. akt II FSK 2053/18, skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego. Powyższa zasada sprowadza się do ukształtowania środków ochrony prawnej w taki sposób, by ich podstawy nie mogły być powielane. Ma to na celu uniknięcie sytuacji, w ramach której dany zarzut byłby rozpatrywany w kilku środkach ochrony prawnej. Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne i nie można ich stosować zamiennie. W ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. i zgodnie z tym przepisem, kognicja organów nadzoru jest ograniczona wyłącznie do badania zgodności z prawem i prawidłowości dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Oznacza to, iż przedmiotem skargi mogą być tylko zarzuty formalnoprawne odnoszące się do prawidłowości postępowania prowadzonego przez organ egzekucyjny oraz ewentualnego naruszenia przepisów regulujących sposób i formę dokonania czynności egzekucyjnych.

W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny podjął czynność egzekucyjną, to jest działanie zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, którym w tym przypadku było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Sposób dokonania czynności zajęcia rachunku bankowego, wyznaczający zakres kontroli prawidłowości jego przeprowadzenia, wyznacza treść regulacji zawartych w art. 80 u.p.e.a. i następnych. Zgodnie z tym przepisem, organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi.

Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności albo zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również kwoty, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia (§ 2). Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego (§ 3).

Wymogi formalne, jakim powinno odpowiadać zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności, określa art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z art. 67 § 2 ustawy egzekucyjnej, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę do zajęcia;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę należnych kosztów egzekucyjnych;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Z kolei przepis art. 67 § 1a u.p.e.a. wskazuje, że zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1.

Jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:

1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;

2) zawiadomienie o zajęciu zawiera numer PESEL lub NIP zobowiązanego, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;

3) zawiadomienie o zajęciu opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym (art. 67 § 2a u.p.e.a.).

W przypadkach, o których mowa w § 1a, organ egzekucyjny sporządza wydruk zawiadomienia o zajęciu. Doręczenie zobowiązanemu wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia (67 § 2b u.p.e.a.).

W rozpoznawanej sprawie organ egzekucyjny dokonał czynności egzekucyjnej zgodnie z wyżej powołanymi przepisami. Naczelnik działając jako organ egzekucyjny, sporządził zawiadomienie z dnia 11 maja 2019 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w "A" S.A. Zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego odpowiada wzorowi zawiadomienia o zajęciu wierzytelność z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego stanowiącego załącznik nr 3 - obowiązującego w dniu dokonania zajęcia - rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1339). Zawiadomienie o zajęciu spełnia też ustawowe wymogi formalne, o których mowa w art. 67 § 2 u.p.e.a. i zawiera wszystkie wymagane elementy. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności poprzez system teleinformatyczny w dniu 11 maja 2019 r., zaś M.K. otrzymał je wraz z odpisem tytułu wykonawczego w dniu 29 maja 2019 r. Należy dodać, iż zastosowany środek egzekucyjny znajduje się w katalogu środków wymienionych w art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a., a z akt rozpatrywanej sprawy wynika, że zastosowanie przedmiotowego środka egzekucyjnego było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. Sąd nie dopatrzył się w przedmiotowej sprawie uchybień formalnych w dokonanej przez organ egzekucyjny czynności zajęcia rachunku bankowego. Czynność została zatem dokonana prawidłowo, zgodnie z cytowanymi wyżej przepisami.

W ślad za organem warto odnotować, że za datę doręczenia M.K. zawiadomienia o dokonanym zajęciu należało uznać dzień 29 maja 2019 r., a nie dzień, w którym zobowiązanemu faktycznie wydano przesyłkę w urzędzie pocztowym. Jak wynika bowiem z treści art. 44 § 4 k.p.a., który znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym z mocy art. 18 u.p.e.a., w przypadku gdy przesyłka nie została odebrana w terminie 14 dni licząc od dnia pozostawienia pierwszego zawiadomienia o nadejściu przesyłki, przesyłkę uważa się za doręczoną z upływem ostatniego dnia wskazanego okresu. Przyjęta fikcja prawna w konsekwencji prowadzi do stwierdzenia, że skutek prawny doręczenia nastąpił, zaś późniejsze czynności strony tego skutku nie niweczą i nie mają wpływu na ustalenie daty doręczenia pisma. Zatem dla oceny skuteczności doręczenia nie ma znaczenia fakt odbioru pisma przez adresata z placówki pocztowej po upływie czternastodniowego okresu, o którym mowa w ort. 44 § 3 k.p.a. Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, że skarga na czynność egzekucyjną została wniesiona z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem powyższa okoliczność nie miała wpływu na ocenę legalności zaskarżonego aktu.

Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325) oddalił skargę, uznając ją za niezasadną.