Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Juszczyk – Wiśniewska Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Sędzia WSA Dariusz Skupień (spr.) Protokolant Sekretarz sądowy Alicja Rakiej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 stycznia 2017 r. sprawy ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego 1. Uchyla zaskarżone postanowienie w całości. 2. Zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca M.P. wniosła skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej znak: [...] z dnia [...] września 2016r., utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora Izby Celnej nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. wydane w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] z dnia [...] lipca 2010r.

W sprawie został przez organy ustalony następujący stan faktyczny.

Dyrektor Izby Celnej na podstawie własnych tytułów wykonawczych z dnia [...] lipca 2010r., o numerach od [...] do [...], wszczął postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącej, celem wyegzekwowania należności z tytułu podatku akcyzowego za okresy od stycznia do czerwca, sierpień, listopad grudzień 1998r. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone skarżącej 26 lipca 2010r. W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego Dyrektor Izby Celnej zawiadomieniami z dnia [...] lipca 2010r. dokonał zajęcia wierzytelność pieniężnej z tytułu nadpłaty w podatku akcyzowym, zajął wierzytelności u Naczelnika Urzędu Skarbowego z tytułu nadpłaty w podatkach, oraz zajął wynagrodzenie za pracę skarżącej w Gminnym Zespole Ekonomiczno-Administracyjnym Szkół. Odpisy zawiadomień o zajęciu egzekucyjnym zostały doręczone skarżącej 2 sierpnia 2010r. Środki uzyskane z dokonanych zajęć pozwoliły na spełnienie należności objętych tytułami egzekucyjnymi nr [...] oraz [...].

W dniu [...] października 2014 r. organ egzekucyjny zawiadomił o dokonaniu zajęcia prawa majątkowego, w [...] S.A. Zawiadomienia zostało doręczone skarżącej w dniu 27 października 2014r.

Pismem z dnia [...] lutego 2016r. skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wystąpiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...].

Po rozpatrzeniu powyższego wniosku Dyrektor Izby Celnej postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] oraz [...],

( które są przedmiotem rozpoznawanej przed sądem sprawy) a postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r., odmówił wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: od [...] do [...] oraz od [...] do [...] z uwagi na wcześniejsze zakończenie postępowania egzekucyjnego, poprzez wyegzekwowanie należności. Nie godząc się z rozstrzygnięciem organu egzekucyjnego skarżąca, reprezentowana przez doradcę podatkowego, wniosła zażalenie na postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2016r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego. W złożonym środku zaskarżenia zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, bez wskazania konkretnych jednostek redakcyjnych, poprzez nieuwzględnienie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na przedawnienie zobowiązania podatkowego. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z [...] września 2016r. nr [...], utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego z tytułów wykonawczych o numerach: [...],

Strona skarżąca na to postanowienie wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie wnosząc: o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji zarzuciła naruszenie przez nie prawa - art. 7, art. 10 oraz art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016r., poz. 23 ze zm. zwanego dalej: k.p.a.) w związku z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm. zwanej dalej: u.p.e.a.), poprzez brak ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy,

-naruszenie art. 70 § 4, art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa - w związku

z błędną interpretacją art. 60 § 1 oraz art. 59 § 1 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - naruszenie art. 124 § 1 i 2, art. 126 i art. 107 § 3 k.p.a. w związku z art. 17 i art. 18 u.p.e.a. poprzez brak lub lakoniczność uzasadnienia prawnego i faktycznego w sprawie, -naruszenie art. 70 § 3, 4 i 5 ustawy Ordynacja podatkowa (w brzmieniu od dnia 1 stycznia 1998 r. do 31 grudnia 2002 r. w związku z art. 20 § 2 ustawy z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), poprzez brak zastosowania w sprawie. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że nie zgadza się z rozstrzygnięciami organów pierwszej i drugiej instancji, bowiem w przedmiotowej sprawie zajęcie egzekucyjne było nieskuteczne, ponieważ zostało dokonane z pominięciem skarżącej w postępowaniu. Skarżąca podkreśliła, że upoważniła pełnomocnika do działania w jej sprawie i do chwili obecnej pełnomocnictwa nie odwołano. W związku z powyższym wszelkie dokumenty

w sprawie egzekucyjnej organ obowiązany był doręczać jej pełnomocnikowi. Zdaniem skarżącej skoro pełnomocnik nie otrzymał powiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego nie został spełniony warunek z art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej i w miesiącu lipcu 2015 r. zobowiązania podatkowe przedawniły się, co skutkuje brakiem wymagalności tych zobowiązań, a w konsekwencji obowiązkiem umorzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z art. 60, w związku z art. 59 u.p.e.a.. Strona skarżąca zarzuciła także, że zaskarżone postanowienie nie wyjaśnia powyższej kwestii, a jedynie koncentruje się na stanowisku wyrażonym w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt II FSK 1483/07 z dnia 23 grudnia 2008 r.), którego nie można uznać za ugruntowany w orzecznictwie, gdyż istnieją wyroki inaczej rozstrzygające sprawę. Wskazała przy tym na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego sygn. akt II FSK 491/11 z dnia 13 czerwca 2012r. Jednocześnie powołując treść przepisów art. 70 § 3, § 4, i § 5 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r. oraz przepis art. 20 ustawy

z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), skarżąca wskazała, że uregulowania dotyczące przerwania biegu terminu przedawnienia są dla niej korzystniejsze w brzmieniu przed nowelizacją dokonaną ustawą z dnia 12 września 2002 r. o zmianie ustawy - Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. W ocenie skarżącej, podjęcie czynności egzekucyjnych w dniu [...] grudnia 2003 r. i zakończenie egzekucji, poprzez jej umorzenie w dniu [...] marca 2010 r. oraz przekroczenie okresu 5 lat od zakończenia postępowania egzekucyjnego, zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej powoduje, że aktualnie - zobowiązania podatkowe, objęte przedmiotowymi tytułami wykonawczymi są zobowiązaniami przedawnionymi, a więc zobowiązaniami wygasłymi, co wypełnia normę prawną

z art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ w udzielonej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie należy podkreślić, iż zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. 2016r poz.1066), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145-150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718. ze zm.) –zwanej: P.p.s.a. Powyższe oznacza, że zaskarżony akt administracyjny może zostać uchylony przez sąd tylko wówczas, gdy narusza prawo w sposób określony w powołanej ustawie, co też miało miejsce w niniejszej sprawie. W rozpoznawanej sprawie istota sporu dotyczy, czy kolejne przerwanie biegu terminu przedawniania zobowiązań podatkowych

w rozważanej sprawie, nastąpiło w dniu 27 października 2014 r., t.j. w wyniku zastosowania środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz skarżącej przez [...] S.A., dokonanego zawiadomieniem z dnia [...] października 2014r. Przedmiotowe zawiadomienie organ egzekucyjny doręczył bankowi w dniu [...] października 2014r., a o zastosowanym środku egzekucyjnym skarżąca a niej pełnomocnik została powiadomiona w dniu [...] października 2014r. W ocenie organu odwoławczego nieuprawniony jest zarzut skarżącej, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz skarżącej przez [...] S.A., dokonane zawiadomieniem z dnia [...] października 2014r. było nieskuteczne w związku z tym, że odpis tego dokumentu został doręczony skarżącej, a nie ustanowionemu przez nią pełnomocnikowi. Podkreślił, że w przepisie art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustawodawca wskazał, że jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony oraz odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego. Zdaniem organu skoro w rozważanej sprawie organ egzekucyjny wcześniej doręczył skarżącej odpisy ww. tytułów wykonawczych, zatem dokonując kolejnego zajęcia egzekucyjnego, obowiązany był doręczyć skarżącej odpis zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. W postępowaniu egzekucyjnym, organ stosuje bowiem przymus administracyjny w celu wyegzekwowania ciążącego na zobowiązanym obowiązku, poprzez zastosowanie określonych środków egzekucyjnych. Z tych względów obowiązany był do doręczenia odpisu zawiadomienia tytułu wykonawczego bezpośrednio skarżącej, a nie jej pełnomocnikowi. Uprawnienie zobowiązanego do ustanowienia pełnomocnika w tym postępowaniu oznacza, że zobowiązany może korzystać z pomocy pełnomocnika w trakcie postępowania egzekucyjnego, z zastrzeżeniem czynności, które powinny zostać dokonane z udziałem zobowiązanego. Tego rodzaju czynnościami zdaniem organu są czynności doręczenia zarówno odpisu tytułu wykonawczego, jak i odpisów zawiadomień o zajęciu określonego prawa majątkowego. Nie wyklucza to możliwości poinformowania również pełnomocnika o podjęciu tych działań, szczególnie przy podejmowaniu kolejnych czynności egzekucyjnych, ale o ich skuteczności decyduje moment zawiadomienia zobowiązanego, a nie pełnomocnika. Z takim stanowiskiem organu odwoławczego nie można się zgodzić. W ocenie WSA nie budzi wątpliwości, że w postępowaniu egzekucyjnym strona może być reprezentowana przez pełnomocnika w sposób prawidłowy umocowanego. W tym zakresie art. 18 u.p.e.a. wskazuje na odpowiednie zastosowanie przepisów k.p.a. a zatem przyjąć należy, że zastosowanie znajdzie art. 40 § 2 ostatnio wskazanej ustawy, zgodnie z którym jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, przepis ten ma moc erga omnes i nie doznaje żadnych ograniczeń. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że wszczęcie egzekucji administracyjnej, rozumianej jako jedno ze stadium postępowania egzekucyjnego, związane jest z doręczeniem zobowiązanemu tytułu wykonawczego (art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a.). Doręczenia dokonuje organ egzekucyjny lub egzekutor w momencie przystąpienia do czynności egzekucyjnych, o ile odpis tytułu wykonawczego nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Wiąże się to z faktem, że organ egzekucyjny przystępując do czynności egzekucyjnych w egzekucji należności pieniężnych od razu dokonuje zajęcia wierzytelności lub innego prawa majątkowego (por.: art. 67 § 1 u.p.e.a.). Na tym etapie postępowania czynności organu egzekucyjnego mogą być kierowane wyłącznie do zobowiązanego. Należy przyjąć, że obowiązek doręczania pism dotyczy tylko pełnomocnika ustanowionego w sprawie, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a. Pełnomocnictwo winno być udzielone na piśmie bądź zgłoszone do protokołu, zaś pełnomocnik, w myśl art. 33 § 2 i 3 k.p.a. zobowiązany jest dołączyć do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Z przepisów tych wynika zatem, że organ musi zostać zawiadomiony o fakcie ustanowienia pełnomocnika w danej, konkretnej sprawie np. poprzez złożenie dokumentu pełnomocnictwa do akt. Dopiero od momentu zawiadomienia organ zobligowany jest doręczać pełnomocnikowi wszelkie pisma procesowe i zapewnić udział w postępowaniu tak, jak stronie tego postępowania (B. Adamiak, J. Borkowski. Polskie postępowanie administracyjne i sądowoadministracyjne, Warszawa 1993 , s. 79; A. Matan, w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, T. I, Warszawa 2010, s. 389; wyroki NSA: z dnia 1 marca 1999 r., II SA 1533/98, Lex nr 46787, z dnia 22 marca 2011 r., II FSK 695/10, z dnia 21 kwietnia 2011 r., II FSK 2075/09, z dnia 13 lipca 2011 r., II FSK 367/10 - publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Ponadto należy uznać za trafny pogląd,

że pełnomocnictwem udzielonym do reprezentowania strony w postępowaniu egzekucyjnym nie jest dokument, który został złożony do akt sprawy podatkowej. Pogląd taki jest do przyjęcia nawet wówczas, gdy sprawę prowadzi ten sam organ, ponieważ takie pełnomocnictwo nie wywołuje automatycznie skutku w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się z udziałem tej samej strony. Ustanowienie pełnomocnika jest prawem strony, zatem w każdym postępowaniu winna ona wskazać, czy chce działać przez pełnomocnika. W rozpoznawanej sprawie istotne jest czy, że reprezentujący skarżącą pełnomocnik złożył pełnomocnictwo

w postępowaniu egzekucyjnym przed datą doręczenia skarżącej zawiadomienia

o zajęciu rachunku bankowego, nie ma bowiem wątpliwości, że doręczenie tytułów wykonawczy nastąpiło w 2010r., natomiast czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego nastąpiła w 2014r. Z daty załączonego przez pełnomocnika skarżącej pełnomocnictwa wynika, że zostało ono udzielone pełnomocnikowi przez skarżącą po doręczeniu jej tytułów wykonawczych w 2010r., jednak z przedłożonego pełnomocnika jak również akt administracyjnych nie wynika, kiedy zostało złożone do akt postępowania administracyjnego. WSA podziela pogląd zaprezentowany przez NSA w wyroku z dnia 13 czerwca 2012r. w sprawie o sygn. akt II FSK 491/11 "że w egzekucji administracyjnej doręczenie tytułów wykonawczych, o którym mowa

w art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a., wszczyna egzekucję administracyjną i może być kierowane wyłącznie do zobowiązanego". W tym samym orzeczeniu jednocześnie stwierdzono, że " po doręczeniu tytułów wykonawczych dalsze pisma mogą być kierowane do pełnomocnika zobowiązanego, zgodnie z art. 40 § 2 k.p.a., mającym zastosowanie w związku z art. 18 u.p.e.a, o ile pełnomocnik zostanie ustanowiony

w sprawie", co prawdopodobnie wystąpiło w rozpoznawanej sprawie. Wskazać należy, że NSA w wyroku z dnia 28 maja 2015r., w sprawie II FSK 2931/12 stwierdził, iż rola pełnomocnika ustanowionego przez zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym nie ogranicza się wyłącznie do wnoszenia w jego imieniu środków zaskarżenia. Pełnomocnik powinien być również adresatem pism kierowanych przez organ egzekucyjny do zobowiązanego - w tym odpisów zawiadomień o zastosowanych środkach egzekucyjnych. Powyższe oznacza, że doręczenie zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego skarżącej a nie jej pełnomocnikowi, nie spełnia wymogu prawidłowego zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia

w rozumieniu art.70 § 4 O.p., który to przepis a nie art. 80 § 3 u.p.e.a. reguluje kwestię przerwania biegu terminu przedawnienia. Zatem podniesiony przez skarżącą zarzut naruszenia regulacji art.59 § 1pkt 2 u.p.e.a. może okazać się zasadny. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 70 § 1 O.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. W myśl § 4 wymienionego artykułu, bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego,

o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny (na temat zgodności art. 70 § 4 O.p. wypowiedział się Trybunał Konstytucyjny, który stwierdził zgodność tego przepisu z Konstytucją RP - zob. wyrok TK z dnia 21 czerwca 2011 r., P 26/10, OTK-A 2011/5/43).Sąd rozpoznający sprawę wbrew zarzutowi skargi, stwierdził, że organ odwoławczy dokonał trafnej wykładni przepisów Ordynacji podatkowej dotyczących przedawnienia zobowiązań podatkowych, w aspekcie treści przepisów przejściowych, towarzyszących kolejnym nowelizacjom art. 70 Ordynacji podatkowej, dokonanym w 2002 r. ustawą z dnia 12 września 2002 r. (Dz. U. Nr 169, poz. 1387), z mocą od dnia 1 stycznia 2003 r., oraz w 2005 r. ustawą z dnia 30 czerwca 2005 r. (Dz. U. Nr 143, poz. 1199), obowiązującą od dnia 1 września 2005 r. Art. 21 ostatnio wymienionej ustawy przewidywał, że do przedawnienia zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepis art. 70 § 4 ustawy w brzmieniu nadanym tą ustawą. Oznacza to, wbrew twierdzeniom skarżącej, że mimo

iż obciążające ją zobowiązania podatkowe powstały przed dniem 1 stycznia 2003 r., to do ich przedawnienia nie miał zastosowania przepis art. 20 ustawy nowelizującej Ordynację podatkową z dnia 12 września 2002 r., a w szczególności jego ust. 2, statuujący zasadę stosowania przepisów obowiązujących przed dniem wejścia

w życie tej noweli, jeżeli dotychczasowe przepisy określały korzystniejsze dla podatnika zasady i terminy przedawnienia zobowiązań podatkowych. Art. 21 ustawy z dnia z dnia 30 czerwca 2005 r. zasadę tę zniósł i od dnia 1 września 2005 r. wprowadził bezpośrednie działanie nowego brzmienia art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej( patrz NSA w wyroku z dnia 24 lutego 2012r., sygn. akt II FSK 1550/10). Mając na uwadze powyższe, sąd uznał, że organ dokonał błędnej interpretacji regulacji art.80§3 u.p.e.a., polegającej na przyjęciu, że skutecznym było zawiadomienie samej skarżącej a nie jej pełnomocnika o zastosowaniu środka egzekucyjnego, przez co prawdopodobnie doszło do naruszenia art.18 u.p.e.a w zw. z art. 40§2 k.p.a. a tym samym naruszenia regulacji art.70 § 4 O.p. i art.59 § 1pkt2 u.p.e.a., co skutkowało uchyleniem na podstawie art.145§1 pkt 1 lit. a) i c) P.p.s.a. zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę jednoznacznie ustali, kiedy zostało złożone do akt postępowania egzekucyjnego pełnomocnictwo z dnia [...] lipca 2010r., następnie uwzględni pogląd sądu dotyczący doręczenia pełnomocnikowi a nie stronie skarżącej zawiadomienia o zastosowaniu środka egzekucyjnego, w przypadku gdy wcześniej doręczono już odpis tytułu wykonawczego.