Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Jolanta Dargas, sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, asesor WSA Iwona Ścieszka (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Miasta [...] na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego 1. uchyla zaskarżone orzeczenie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz Miasta [...] kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej również: Kolegium) orzeczeniem z [...] czerwca 2020 r., działając na podstawie art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204), po rozpoznaniu wniosku K. P. o ustalenie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości oznaczonej jako działka [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...], jest nieuzasadniona, w oparciu o art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), umorzyło postępowanie w sprawie.

Kolegium uwzględniło, że Prezydent [...] w dniu [...] grudnia 2018 r. wypowiedział K. P. wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału w nieruchomości oznaczonej jako działka [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...]. Nowa wysokość opłaty rocznej miała obowiązywać od dnia 1 stycznia 2019 r.

W ustawowym terminie K. P. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wniosek o ustalenie, że podwyższenie opłaty z tytułu użytkowania wieczystego jest nieuzasadnione.

Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami, z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się postępowania, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem [...] stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Uznając, że w sprawie zachodziły warunki ustalone powyższym przepisem Kolegium stwierdziło, że zobowiązane było do umorzenia postępowania zainicjowanego pismem Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2018 r.

W pouczeniu orzeczenia Kolegium zawarło informację, że zgodnie z art. 79 ust. 3 i art. 80 ustawy o gospodarce nieruchomościami od orzeczenia Kolegium nie przysługuje środek odwoławczy, jednakże strona niezadowolona z orzeczenia może wnieść od niego sprzeciw w terminie 14 dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie sprzeciwu do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości.

Skargę na orzeczenie Kolegium wniosło w dniu [...] września 2021 r. Miasto [...], zwracając się jednocześnie o przywrócenie terminu do złożenia skargi w niniejszej sprawie. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciło:

1. naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 112 i art. 9 k.p.a. poprzez wskazanie przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] błędnego pouczenia w orzeczeniu w postaci wskazania środka odwoławczego, tj. sprzeciwu, czego konsekwencją było uniemożliwienie [...] wyczerpania drogi administracyjnej w przedmiotowej sprawie i utraty bez swojej winy prawa do oceny zaskarżonego orzeczenia SKO w [...], co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

2. naruszenie art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, poprzez błędną wykładnię pojęcia "nieruchomość", a w konsekwencji powyższego jego zastosowanie polegające na przyjęciu, że przedmiotowe postępowanie powinno być umorzone;

3. naruszenie art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a. poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie oraz wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w istotnej dla rozstrzygnięcia kwestii, tj. nieustalenie czy postępowanie w sprawie aktualizacji wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczęte po 5 października 2018 r. zostało skutecznie wypowiedziane wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., a w konsekwencji błędnej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W świetle powyższego Miasto [...] wniosło o uchylenie w całości tego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze. Jednocześnie w skardze zawarto wniosek o zasądzenie od Kolegium na rzecz skarżącego kosztów postępowania w niniejszej sprawie.

W toku postępowania sądowego wywołanego wniesioną w dniu [...] września 2021 r. skargą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ustalił, że Miasto [...] wniosło sprzeciw od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] do Sądu Rejonowego dla [...] w [...], który postanowieniem z [...]sierpnia 2021 r., sygn. akt [...] umorzył postępowanie wskazując, że skarżone orzeczenie rozstrzyga kwestię incydentalną i ma charakter administracyjnoprawny, a zatem służy od niego skarga do sądu administracyjnego. Prawomocnym postanowieniem z [...] grudnia 2021 r., sygn. akt [...] Sąd Okręgowy w [...][...] Wydział Cywilny Odwoławczy zmienił postanowienie Sądu Rejonowego dla [...] w [...] z [...] sierpnia 2021 r. w ten sposób, że odrzucił sprzeciw [...] od orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...].

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o oddalenie tej skargi, podtrzymując w całości stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym orzeczeniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku natomiast uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.

W tak przyjętym zakresie kognicji Sąd w pierwszej kolejności uznał, że wniesiona skarga jest dopuszczalna. Sąd podkreśla, że w sytuacji, gdy w danej sprawie sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, sąd administracyjny nie może odrzucić skargi z powodu braku właściwości sądu administracyjnego (art. 58 § 4 p.p.s.a.). Z uwagi na zastosowanie się skarżącego do zawartego w zaskarżonym orzeczeniu pouczenia o przysługującym stronie środku zaskarżenia w postaci sprzeciwu do sądu powszechnego, Sąd przyjął do rozpoznania wniesioną skargę uwzględniając – w zakresie terminu do jej wniesienia – że została ona złożona niezwłocznie po wydaniu postanowienia Sądu Rejonowego z [...] sierpnia 2021 r. o umorzeniu postępowania.

Przechodząc do kontroli zaskarżonego orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] Sąd uznał, że nie odpowiada ono prawu czyniąc skargę uzasadnioną.

Istotą sprawy jest wykładnia i prawidłowość stosowania art. 4 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na celem mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

W myśl z art. 4 ust. 1 tej ustawy, jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu [...] października 2018 r., a wypowiedzenie dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem [...] stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. Z kolei ust. 2 stanowi, że postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się.

Przesłanki ustalone w art. 4 ust. 1 ww. ustawy muszą być spełnione łącznie, dla wywołania ustalonego tym przepisem skutku, jak również pozostają istotną okolicznością dla możliwości skorzystania przez organ z umorzenia postępowania, przewidzianego w ust. 2.

W odniesieniu do pierwszego warunku, jakim jest termin wszczęcia postępowania, zaznaczyć trzeba, że o ile datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej (art. 61 § 3 k.p.a.), o tyle przepis ten nie reguluje zagadnienia daty wszczęcia postępowania z urzędu, jednak powszechnie przyjmuje się, że jest to dzień podjęcia pierwszej czynności w stosunku do strony. Taką czynnością w niniejszej sprawie jest pismo Prezydenta [...] z [...] grudnia 2018 r. o wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, co wypełnia przesłankę terminu wszczęcia postępowania ustaloną w ust. 1 art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na celem mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Druga z ustalonych powyższym przepisem przesłanek dotycząca doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. wymaga zauważenia, że dotyczy ona "wszystkich" współużytkowników wieczystych. W rozpoznawanej sprawie, jak wynika z nadesłanych akt administracyjnych, K. P. nie jest jedynym współużytkownikiem nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] z obrębu [...], położonej przy ul. [...]. Jego udziały wynoszą [...] i [...] części tej nieruchomości, a pozostała część udziałów pozostaje w użytkowaniu wieczystym Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "[...]" w [...] i niektórych z właścicieli wyodrębnionych lokali mieszkalnych. Wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej zostały skarżącemu doręczone [...] grudnia 2018 r. Brak natomiast w aktach sprawy informacji co do pozostałych współużytkowników wieczystych. Brak ustalenia przez Kolegium skuteczności doręczenia wszystkim współużytkownikom wieczystym wypowiedzenia dotychczasowej opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości będącej własnością [...], czyni przedwczesnym przyjęcie, że doszło do spełnienia warunków wynikających z ust. 2, czyli możliwości umorzenia postępowania. Tym samym Sąd uznał, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem zasad prawidłowego zebrania materiału dowodowego, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Powyższe braki uniemożliwiają Sądowi wypowiedzenie się co do spełnienia warunków wynikających z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na celem mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów.

Z tych względów i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. zasądzając od organu na rzecz skarżącej 200 zł tytułem uiszczonego wpisu od skargi. Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym

na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095).