Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 19 kwietnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alicja Jaszczak-Sikora Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Matczak Sędzia WSA Adam Matuszak (spr.) Protokolant Anna Głażewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 kwietnia 2012 roku sprawy ze skargi Nadleśnictwa na decyzję Wojewody z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz Nadleśnictwa kwotę 200 zł (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego; 3. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją z dnia "[...]", znak: "[...]", wydaną na podstawie art. 87 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r. Nr 102. poz. 651 ze zm.), Starosta dokonał Nadleśnictwu aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością położoną w "[...]’ przy ulicy "[...]", oznaczoną w rejestrze gruntów obrębu nr "[...]" miasta "[...]" jako działka nr "[...]", o pow. "[...]" i z dniem 1 stycznia 2012 r. ustalił ją w wysokości "[...]".

W odwołaniu od powyższej decyzji Nadleśnictwo wniosło o stwierdzenie jej nieważności lub uchylenie. Podniosło m.in., że aby decyzja aktualizująca opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu była skuteczna, Nadleśnictwo musiałoby posiadać decyzję ustalającą na jego rzecz trwały zarząd, a taka decyzja nigdy nie została wydana. Ponadto wskazało, że decyzja jest sprzeczna z zapisem w księdze wieczystej "[...]" oraz zapisem w ewidencji gruntów Starostwa Powiatowego w "[...]", gdzie wpisano zarząd Lasów Państwowych - Nadleśnictwa "[...]", a nie trwały zarząd. Konkludując wskazało, że działka nr "[...]" znajduje się w zarządzie Nadleśnictwa w rozumieniu art. 4 ustawy o lasach (Dz. U. z 2005 r. Nr 45, poz. 435 ze zm.).

Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewoda decyzją z dnia "[...]", Nr "[...]", utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji. Wskazał, iż z dokumentacji sprawy wynika, że umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia "[...]" Przedsiębiorstwo Państwowe Okręgowy Zarząd Lasów Państwowych w "[...]" nabyło na rzecz Skarbu Państwa, w zarząd i użytkowanie grunt zabudowany budynkiem mieszkalnym w stanie surowym zamkniętym, oznaczony w ewidencji gruntów w obrębie nr "[...]" miasta "[...]" jako działka nr "[...]". Zgodnie z art. 33 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, w brzmieniu ówcześnie obowiązującym, państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej uzyskują grunty stanowiące własność Skarbu Państwa w zarząd na podstawie decyzji rejonowego organu rządowej administracji ogólnej lub na podstawie zawartej, za zezwoleniem tego organu, umowy o przekazaniu między państwowymi jednostkami organizacyjnymi nie posiadającymi osobowości prawnej albo umowy, o której mowa w art. 9 ust. 2. Art. 9 ust. 2 stanowił, że nieruchomości nabyte w drodze umowy przez państwowe jednostki organizacyjne nie posiadające osobowości prawnej pozostają w ich zarządzie (własność Skarbu Państwa). Z powyższych przepisów oraz przedstawionej w sprawie dokumentacji wynika, że prawo zarządu Przedsiębiorstwa Państwowego Okręgowego Zarządu Lasów Państwowych w "[...]" do przedmiotowej nieruchomości i własności Skarbu Państwa do tej nieruchomości zostało ustanowione na mocy umowy sporządzonej w formie aktu notarialnego z dnia "[...]". W takim przypadku wydawanie odrębnej decyzji (ustalającej trwały zarząd), której domaga się Nadleśnictwo, było zbędne, gdyż nabycie w trybie umowy było jedną z dopuszczalnych prawnie form ustanowienia zarządu. Wojewoda podniósł, iż z dniem 1 stycznia 1998 r., na podstawie art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami zarząd nieruchomościami stanowiącymi własność Skarbu Państwa sprawowany przez jednostki organizacyjne przekształcił się w trwały zarząd. Z tego powodu decyzją Kierownika Urzędu Rejonowego w "[...]" z dnia "[...]" ustalono dla Nadleśnictwa "[...]" opłatę roczną z tytułu trwałego zarządu nieruchomością położoną w obrębie nr "[...]" miasta "[...]", oznaczoną jako działka nr "[...]". Z decyzji tej wynika, że przedmiotowa nieruchomość została oddana w zarząd z przeznaczeniem pod budownictwo mieszkaniowe i w związku z tym opłaty roczne z tytułu trwałego zarządu ustalone zostały na podstawie art. 83 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Z kolei, decyzją z dnia "[...]" Starosta "[...]" dokonał dla Nadleśnictwa "[...]" aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu przedmiotową nieruchomością również na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami. Zarówno decyzja z dnia "[...]", jak i z dnia "[...]" stały się ostateczne. Konkludując Wojewoda podniósł, iż obecnie przedmiotowa nieruchomość zabudowana jest wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, położona jest w zwartej zabudowie mieszkaniowej, na obszarze, dla którego nie ma opracowanego planu miejscowego. W tej sytuacji wykazywanie przez Nadleśnictwo, że zarząd przedmiotowej nieruchomości jest zarządem w rozumieniu ustawy o lasach oraz, że omawiana nieruchomość, znajdująca się na terenie zabudowy mieszkaniowej, winna być traktowana jako leśna w znaczeniu prawnym - nie znajduje uzasadnienia.

Skargę na powyższą decyzję Wojewody wniosło do Sądu Nadleśnictwo "[...]" żądając jej uchylenia. W uzasadnieniu skargi w całości przytoczyło argumentację zawartą w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.), sądy te sprawują kontrolę zaskarżonych decyzji pod względem zgodności z prawem. W związku z powyższym usunięcie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego może nastąpić tylko wówczas, gdy postępowanie sądowe dostarczy podstaw do uznania, że przy jej wydawaniu organy naruszyły prawo materialne lub przepisy postępowania określone art. 145 § 1 pkt 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako: p.p.s.a.). Zaznaczyć jednocześnie należy, że w myśl przepisu art. 133 p.p.s.a., podstawą wyrokowania sądu administracyjnego, są akta sprawy.

Dokonując w takich granicach oceny legalności zaskarżonej decyzji, w zakresie w jakim Sąd władny jest to uczynić uznać należy, iż wniesioną skargę należało uwzględnić albowiem decyzja ta uchybia prawu.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją tą Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Starosty w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu trwałego zarządu nieruchomością gruntową.

Przedmiot sporu pomiędzy stronami stanowi okoliczność, czy Nadleśnictwo włada zabudowaną nieruchomością stanowiącą własność Skarbu Państwa na zasadzie "trwałego zarządu" w rozumieniu przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami.

Uprzednio obowiązująca ustawa z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce nieruchomościami i wywłaszczaniu nieruchomości (tekst jedn. Dz. U z 1991 r. Nr 30, poz. 127 ze zm.) określała zasady gospodarowania gruntami zabudowanymi i gruntami przeznaczonymi w planach zagospodarowania przestrzennego na cele zabudowy, przy czym zabudowę w rozumieniu ustawy stanowiły budowle i urządzenia służące do funkcjonowania miast i wsi oraz inne budowle i urządzenia o znaczeniu krajowym lub regionalnym (art. 1 pkt 1). W ust. 2 art. 1 ww. ustawa stanowiła, iż zasady gospodarowania gruntami w niej określone nie obejmują gruntów zabudowanych, wchodzących w skład gospodarstw rolnych oraz związanych z państwowym gospodarstwem leśnym i położonym na obszarach przeznaczonych w planach zagospodarowania przestrzennego wyłącznie na cele gospodarki rolnej i leśnej. Odmienną regulację wprowadził natomiast art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym ustawa nie narusza innych ustaw w zakresie dotyczącym gospodarki nieruchomościami, a w szczególności ustawy o lasach (pkt 3).

Zgodnie z dyspozycją art. 4 ust. 1 i ust. 3 ustawy o lasach, lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe, zwane dalej "Lasami Państwowymi", które w ramach sprawowanego zarządu prowadzi gospodarkę leśną, gospodaruje gruntami i innymi nieruchomościami oraz ruchomościami związanymi z gospodarką leśną, a także prowadzi ewidencję majątku Skarbu Państwa oraz ustala jego wartość. Zasady gospodarowania mieniem Skarbu Państwa będącym w zarządzie Lasów Państwowych uregulowane zostały w przepisach rozdziału 6a powyższej ustawy.

Oznacza to w pierwszej kolejności, iż w obowiązującym stanie prawnym w zakresie gospodarki lasami i gruntami leśnymi stanowiącymi własność Skarbu Państwa ustawa o lasach ma pierwszeństwo w stosowaniu, jednakże ustawę o gospodarce nieruchomościami stosuje się w kwestiach nieuregulowanych w ustawie o lasach.

W myśl przepisu art. 6 pkt 1 ustawy o lasach gospodarka leśna oznacza działalność leśną w zakresie urządzania, ochrony i zagospodarowania lasu, utrzymania i powiększania zasobów i upraw leśnych, gospodarowania zwierzyną, pozyskiwania – z wyjątkiem skupu – drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego, a także sprzedaż tych produktów oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu.

Podkreślenia wymaga, że dla wykazania, iż określona nieruchomość jest wykorzystywana na cele związane z gospodarką leśną nie jest koniecznym utożsamianie jej z językową wykładnią definicji zawartej w art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o lasach. Wystarczającym jest ustalenie, iż grunt ma związek pośredni z gospodarką leśną i wykorzystywany jest dla potrzeb gospodarki leśnej. Skoro jest zatem zabudowany budynkami administracyjnymi wykorzystywanymi przez jednostkę organizacyjną Lasów Państwowych oraz budynkami mieszkalnymi służącymi zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych jej pracowników związek taki uznać należy za spełniony (por. wyrok NSA oz. We Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 1118/95, publ. Glosa 1997/2 str.27; wyrok WSA w Lublinie z dnia 6 lipca 2004 r. sygn. akt II SA/Lu 1270/03).

Nie można jednocześnie wykluczyć sytuacji, iż konkretna nieruchomość stanowiąca własność Skarbu Państwa została przekazana w zarząd państwowej jednostce organizacyjnej Lasów Państwowych na zasadach ogólnych tj. w trybie niezwiązanym z wypełnianiem ustawowych funkcji i zadań związanych z gospodarką leśną i nie miała nigdy charakteru leśnego w rozumieniu art. 3 i 4 ustawy o lasach. Taki "zarząd" sprawowany przez państwową jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, podlega regulacji ogólnej ustawy o gospodarce nieruchomościami, która wszakże nie wyłączyła spod swej regulacji jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych nieposiadających osobowości prawnej. Mogły one zatem niezależnie od zarządu uregulowanego przepisami ustawy o lasach sprawować także "zarząd" nad nieleśnym mieniem Skarbu Państwa na podstawie przepisów powyższej ustawy. Zarząd taki, jak zasadnie podnosi to organ odwoławczy, z mocy art. 199 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z dniem 1 stycznia 1998 r. z mocy prawa przekształcił się w trwały zarząd, uregulowany w art. 41-45 tej ustawy (patrz wyrok NSA z dnia 9 maja 2007 r. sygn. akt I OSK 854/06) .

Zasadnicze znaczenie w sprawie ma w tej sytuacji ustalenie, czy będąca przedmiotem sporu nieruchomość gruntowa zabudowana jest związana funkcjonalnie z gospodarką leśną - tak twierdzi strona skarżąca wskazując, że działka nr "[...]" znajduje się w zarządzie Nadleśnictwa w rozumieniu art. 4 ustawy o lasach - bądź zajęta jest pod wykorzystywane dla potrzeb tej gospodarki budynki, budowle.

Dokonując analizy zaskarżonej decyzji oraz akt administracyjnych sprawy w powyższym zakresie Sąd zważył, iż kwestii tych, ani w szczególności rzeczywistego charakteru i gospodarczego przeznaczenia przedmiotowej nieruchomości ani charakteru sprawowanego przez jednostkę organizacyjną Lasów Państwowych "zarządu" organy orzekające nie wyjaśniły właściwie i dostatecznie dla rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji nie dokonał jakichkolwiek ustaleń i rozważań w omawianym zakresie. Organ odwoławczy natomiast w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, iż do przedmiotowej nieruchomości nie mają zastosowania przepisy ustawy o lasach dotyczące zarządu bowiem obecnie nieruchomość ta zabudowana jest wielorodzinnym budynkiem mieszkalnym, położona jest w zwartej zabudowie mieszkaniowej, na obszarze, dla którego nie ma opracowanego planu miejscowego.

W ocenie Sądu poczynionych przez organ ustaleń, a w szczególności cytowanych wyżej wywodów uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie można zaakceptować jako wystarczających dla oceny prawnej formy władania sporną nieruchomością. W pierwszej kolejności należy wskazać, iż organ nie ustalił szczegółowo w jakim charakterze wykorzystywany jest budynek posadowiony na spornej nieruchomości, określenie go jako "wielorodzinny budynek mieszkalny" nie jest dostatecznie precyzyjne, należało zweryfikować w szczególności, czy jest wykorzystywany jako siedziba jednostek organizacyjnych Lasów Państwowych wykorzystywana do gospodarowania, czy nawet administrowania gospodarką leśną.

Niezbędne zatem jest uzupełnienia postępowania dowodowego w celu ustalenia nie tylko charakteru wykorzystania spornej nieruchomości, a w konsekwencji właściwego reżimu ustawowego określającego zasady gospodarowania nią. Ustaleń tych nie może w zastępstwie organów dokonać Wojewódzki Sąd Administracyjny, gdyż do jego kompetencji należy jedynie kontrola zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych.

Brak powyższych ustaleń stanowi naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., które w ocenie Sądu mogło mieć istotny wpływ na wynika sprawy. Wskutek tego nie jest na obecnym etapie postępowania możliwe dokonanie oceny prawidłowości zastosowania przez organy obu instancji unormowań zawartych w przepisach prawa materialnego.

Rozpoznając sprawę ponownie właściwy organ winien uwzględnić powyższe wskazania.

Mając powyższe na uwadze, zgodnie z przepisem art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, Sąd orzekł jak w sentencji.

Orzeczenie o wykonalności oparto o art. 152 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 i art. 205 p.p.s.a.