Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Andrzej Nogal (spr.), Sędziowie: sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Marcin Maszczyński, , Protokolant: ref. Tomasz Bilewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi P. Ś. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 27 maja 2025 r. znak: DOZ-OAiK.650.291.2025.AJ w przedmiocie nakazu przeprowadzenia robót budowlanych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz P. Ś. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga z dnia 2 lipca 2025 r. P. S., zwanego dalej Stroną lub Skarżącym na decyzję z dnia [...] maja 2025 r. Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dalej zwanego Organem lub Ministrem, utrzymującego w mocy decyzję W[...] W[...] K[...] Z[...] , z dnia [...] lutego 2025 r., nakazującą przeprowadzenie robót budowlanych w budynku dworu w P[...] S[...] , gm. S[...] , wpisanym do rejestru zabytków decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Z[...] w P[...] x dnia [...]listopada 1986 r.

Zaskarżona decyzja Ministra wydana została na podstawie na podstawie art. 7 pkt 1, art 49 ust 1, art. 89 pkt 1 i art. 93 ust 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 1292 ze zm.), dalej u.o.z.., oraz art. 17 pkt 2 i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. 2024 poz. 572), dalej k.p.a.

Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 października 2024 r. W[...] W[...] K[...] Z[...] przeprowadził kontrolę stanu zachowania budynku dworu w P[...] S[...] . Podczas oględzin stwierdzono m.in., że na dachach budynku widoczne jest znaczne zużycie papy oraz występują ubytki papy i deskowania przy okapach, z zawilgoconymi końcówkami krokwi. Skrzydło południowo-zachodnie w środkowej części zniszczone zostało pożarem, który wystąpił kilka lat temu. Spalone belki i inne elementy drewnianej konstrukcji leżą pod murami dworu i wewnątrz. System odprowadzenia wody opadowej niesprawny, brak rynien i rur spustowych. Elewacje pokryte są tynkiem wapienno- piaskowym z koszulką cementową, która blokuje odparowywanie wody z murów. Widoczne są ubytki koszulki oraz znacznych partii tynku. Odsłonięte cegły są zawilgocone, część z uszkodzonym, osypującym się licem. Obserwuje się wypłukanie spoinowania i zlasowanie cegieł, ubytki zniszczonej cegły (od wschodniej i zachodniej strony ryzalitu skrzydła nowszego). Cokół poza podmurówką starszego skrzydła pokryty grubą warstwą tynku cementowego, odpadającego całymi fragmentami, np. w elewacji zachodniej (pod nim zniszczone, zawilgocone cegły). W starszej części widoczny jest ubytek korony muru w elewacji południowej przy narożniku południowo-wschodnim. Występują pęknięcia murów, w tym najgroźniejsze w elewacji południowej ryzalitu z klatką schodową starszej części dworu - od parapetu okna do nadproża otworu drzwiowego. Stolarka okienna w znacznym stopniu zniszczona. Wnętrze pałacu jest trudno dostępne ze względu na zagrożenie zawaleniem. Schody zabiegowe w ryzalicie skrzydła północnego zachowane w złym stanie. Stropy w starszej części dworu (skrzydle północnym) posiadają oberwania podsufitek (w pomieszczeniu w narożniku południowo-wschodnim, w sieni, w pomieszczeniu północno-zachodnim), ukazujące zawilgocone, zbutwiałe belki i deskowanie. Nad przejściem pomiędzy pomieszczeniami we wschodniej części skrzydła północnego widoczne jest skośne pęknięcie nad nadprożem otworu drzwiowego. Poza tym na parterze brak podłóg (z wyjątkiem fragmentu w sieni), powyrywane ościeżnice, zniszczone piece, ubytki tynku na ścianie północnej. Na piętrze starego skrzydła zawalony strop ukazuje zawilgoconą więźbę dachową. W skrzydle nowszym zawalony i spalony strop i więźba dachowa w części zryzalitowanej blokuje dostęp do innych pomieszczeń. Piwnice w części nowszej sklepione odcinkowo, zagruzowane i zaśmiecone. Podczas oględzin wykonano dokumentację fotograficzną, potwierdzającą stan faktyczny.

Mając powyższe na uwadze decyzją z dnia [...] lutego 2025 r., W[...] W[...] K[...] Z[...] nakazał Skarżącemu przeprowadzenie następujących robót budowlanych przy zabytku t.j. dworze w miejscowości P[...] S[...], gm. S[...] , położonym na terenie działki nr [...] , wpisanym do rejestru zabytków pod nr [...] , na podstawie decyzji z dnia [...] listopada 1986r., w następującym zakresie:

- naprawa konstrukcji więźby dachowej nad starszą częścią dworu (skrzydło północne) metodą ciesielską, oczyszczenie belek wiązarowych, krokwi i innych elementów z korozji biologicznej, wykonanie koniecznych uzupełnień lub wymiana zniszczonych korozją elementów,

- wykonanie nowej konstrukcji dachowej nad zachodnim skrzydłem dworu w miejscu spalonej i zawalonej więźby dachowej (zryzalitowna część skrzydła),

- wykonanie nowego pokrycia dachowego z papy na wszystkich połaciach dachowych dworu, na pełnym deskowaniu,

- montaż opierzeń, rynien i rur spustowych,

- naprawa drewnianych stropów metodą ciesielską z oczyszczeniem belek stropowych z korozji biologicznej, usunięciem zawilgoconych podsufitek, wykonaniem koniecznych uzupełnień lub wymianą zniszczonych korozją elementów,

- wzmocnienie lub przemurowanie korony murów:

- skrzydła zachodniego, na której oparta zostanie nowa konstrukcja dachowa,

- w elewacji południowej przy narożniku południowo - wschodnim,

- naprawa spękań murów:

- pod oknem elewacji północnej na pierwszej od wschodu osi - od parapetu do cokołu;

- w gzymsie dobudowanego skrzydła w jego elewacji północnej;

- pod oknem parteru w elewacji wschodniej na pierwszej osi od północy;

- w elewacji południowej ryzalitu z klatką schodową skrzydła północnego - od parapetu okna do nadproża otworu drzwiowego,

- wewnątrz na parterze skrzydła północnego nad nadprożem otworu drzwiowego pomiędzy pomieszczeniami we wschodniej części skrzydła,

- usunięcie tynku cementowego z cokołu dworu, usunięcie odspojonych zawilgoconych tynków elewacji oraz uzupełnienie tynkowania zaprawą paroprzepuszczalną, np. tynkiem wapienno - piaskowym, - w terminie do 31 października 2027 r.

Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się Skarżący składając odwołanie, lecz Minister, po jego rozpatrzeniu utrzymał decyzję organu I instancji w mocy decyzją z dnia [...] lipca 2025 r.

Decyzja Ministra z dnia [...] lipca 2025 r. została zaskarżona przez Stronę skargą wywiedzioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W skardze zarzucono decyzji naruszenie przepisów prawa materialnego:

a) art. 4 pkt. 2, 3 i 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez jego błędne zastosowanie, tj. przyjęcie, że działania podjęte przez Organ I instancji są działaniami zapobiegającymi zagrożeniom mogącym uszczerbek dla wartości zabytku, podczas gdy w rzeczywistości przeprowadzone kontrole są działaniami dalece spóźnionymi i nie mają charakteru zapobiegawczego, gdyż zniszczenia zabytku postępowały od wielu lat (gdy stanowił on mienie publiczne] i są wysoce zaawansowane, nie można zatem mówić o zapobieganiu zagrożeniom, a obecne przerzucenie na właścicieli obowiązku w istocie odbudowy zabytku stanowi nadużycie prawa ze strony Organu;

b) art. 5 pkt 2, 3 i 4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez jego błędne zastosowanie, tj. uznanie, ze obowiązkiem właściciela lub posiadacza zabytku jest prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy tym zabytku, podczas gdy wprost z treści przepisu wynika, że obowiązek właściciela zabytku ogranicza się do zapewnienia warunków prowadzenia prac konserwatorskich, restauratorskich i robót budowlanych przy zabytku, nie można zatem mówić z perspektywy tego przepisu o obowiązku przeprowadzania wymienionych prac; nałożenie na właścicieli obowiązku odbudowy zabytku (który został przez nich nabyty już w stanie zdegradowanym w wyniku zaniedbań Skarbu Państwa] stanowi nadużycie prawa ze strony Organu;

a) art. 49 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, tj. nałożenie na właścicieli zabytku obowiązków nieznajdujących oparcia we wskazanym przepisie w postaci obowiązku przeprowadzenia robót budowlanych mających charakter prac odtworzeniowych, a nie prac zabezpieczających; nałożenie na właścicieli obowiązku odbudowy zabytku (który został przez nich nabyty już w stanie zdegradowanym w wyniku zaniedbań Skarbu Państwa] stanowi nadużycie prawa ze strony Organu; w art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 2067 ze zm.] jest mowa o konieczności przeprowadzenia robót w celu ochrony zabytku przed jego uszkodzeniem lub zniszczeniem i brak jest podstaw do zastosowania tego przepisu w przypadku, gdy zniszczenie zabytku już nastąpiło, ze względu na wieloletnie zaniedbania, nie tylko ze strony Skarbu Państwa jako właściciela zabytku, ale także organu ochrony konserwatorskiej, którego działania kontrolne i nakazowe są spóźnione; uprawnienia płynące z art. 49 ust. 1 nie mogą wymagać odtworzenia zabytku w jego pierwotnym kształcie, a do tego sprowadza się wydana decyzja; wykładnia tego przepisu nie pozwala na żądanie od właściciela dokonania robót budowlanych sprowadzających się w istocie do pełnej rekonstrukcji zniszczonego zabytku;

Dalej w skardze zarzucono naruszenie przepisów prawa procesowego:

a) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich niezastosowanie i niezbadanie przez organy obu instancji całokształtu okoliczności sprawy, w szczególności okoliczności, że zabytek znajdował się na nieruchomości bezprawnie odebranej spadkodawcom Skarżącego na mocy dekretu PKWN i pozostawał we władaniu jednostek Skarbu Państwa przez kolejne kilkadziesiąt lat, popadając w ruinę i niszczejąc, pomimo, iż został wpisany do rejestru zabytków w 1986 roku, podczas gdy Skarżący nabył udział we własności nieruchomości w roku 2020, a tym samym zabytek przez ponad 30 lat znajdował się w rękach Skarbu Państwa

b) art. 80 w zw. z art. 107 § 3 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez jednostronne potraktowanie materiału dowodowego i okoliczności sprawy, w szczególności nieprzeprowadzenie analizy i brak uzasadnienia nałożonych obowiązków w kontekście zabezpieczenia budynku przed jego dalszym zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem względem stanu budynku z daty jego wpisu do rejestru;

c) art 6 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez naruszenie obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie i w granicach prawa w postaci nałożenia na dysponentów zabytku obowiązków nieznajdujących oparcia we wskazanej w nakazie podstawie ich nałożenia;

d) art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 156 § 1 pkt. 5 kodeksu postępowania administracyjnego, poprzez ich błędne zastosowanie w postaci wydania ogólnikowego rozstrzygnięcia w sprawie, tj. wskazanie zakresu nakazywanych robót budowlanych w sposób ogólny i nieprecyzyjny, niewskazanie dokładnego planu niezbędnych prac oraz rodzaju materiałów, które mają zostać użyte, na skutek czego decyzja jest niewykonalna w dniu jej wydania;

Z uwagi na powyższe Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanego nią w mocy nakazu wydanego przez W[...] W[...] K[...] Z[...] z dnia [...] lutego 2025 r.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Przeprowadzona na płaszczyźnie zgodności z prawem kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem przepisów prawa w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi.

Materialnoprawną podstawę decyzji nakazującej stanowił art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz. U. z 2022 r. poz. 840 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "uoz", zgodnie z którym wojewódzki konserwator zabytków może wydać decyzję nakazującą osobie fizycznej lub jednostce organizacyjnej posiadającej tytuł prawny do korzystania z zabytku wpisanego do rejestru, wynikający z prawa własności, użytkowania wieczystego, trwałego zarządu albo ograniczonego prawa rzeczowego lub stosunku zobowiązaniowego, przeprowadzenie, w terminie określonym w tej decyzji, prac konserwatorskich lub robót budowlanych przy tym zabytku, jeżeli ich wykonanie jest niezbędne ze względu na zagrożenie zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem tego zabytku. Obowiązki nakładane na podmiot władający zabytkiem, związane z jego utrzymaniem i eksploatacją są określane nie tylko przez przepisy prawa prywatnego, ale również przez prawo publiczne, a przede wszystkim przepisy ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Do opieki nad zabytkiem, polegającej w szczególności na zabezpieczeniu i utrzymaniu zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, a także na korzystaniu z zabytku w sposób zapewniający trwale zachowanie jego wartości, zobowiązany jest nie tylko jego właściciel, ale również jego posiadacz (art. 5 uoz). Z powyższych przepisów wynika zatem, że do opieki nad zabytkami, w tym przeprowadzenia prac konserwatorskich i robót budowlanych, zobowiązany jest szeroki krąg podmiotów władających zabytkami, w tym również dzierżawców nieruchomości, których tytuł prawny do korzystania z zabytku wynika ze stosunku zobowiązaniowego. Tym samym w okresie obowiązywania umowy dzierżawy, to na dzierżawcy w pierwszej kolejności spoczywa obowiązek wykonywania wszelkich robót budowlanych, których przeprowadzenie jest niezbędne w celu zabezpieczenia i utrwalenia substancji zabytkowej obiektu oraz zahamowania procesu jego destrukcji, pomimo że również właściciel powinien egzekwować od dzierżawców zabytku nieruchomego wykonywanie obowiązków służących zachowania go we właściwym stanie, a w razie potrzeby podjęcia czynności przewidzianych w art. 694 kc w zw. z art. 667 § 2 kc.

Mając na uwadze treść akt administracyjnych, zły stan zachowania przedmiotowego budynku nie budzi wątpliwości. Wątpliwości Sądu wzbudził jednak zakres ingerencji organów, wskazana podstawa prawna i zakres i uzasadnienie nałożonych na Stronę obowiązków.

Podkreślić należy, że art. 3 pkt 6 i 8 uoz zawiera legalną definicję prac konserwatorskich i robót budowlanych, przez które odpowiednio rozumie się działania mające na celu zabezpieczenie i utrwalenie substancji zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji oraz dokumentowanie tych działań oraz roboty budowlane w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego, podejmowane przy zabytku lub w otoczeniu zabytku. Zdaniem Sądu, w związku z trybem w jakim toczyło się niniejsze postępowanie, organy konserwatorskie nie miały obowiązku badania stanu technicznego i zachowania poszczególnych elementów zabytku, jak również zasadności konkretnych robót w celu utrzymania statusu zabytku. Zakres prac konserwatorskich lub robót budowlanych, które mogą być nałożone na mocy art. 49 ust. 1 uoz determinowany jest wyłącznie zagrożeniem, zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem zabytku. Z treści powołanego przepisu wynika, że przesłanką jego zastosowania jest to, aby nakazywane prace konserwatorskie lub roboty budowlane przy zabytku zmierzały wyłącznie do zabezpieczenia go przed obiektywnie grożącym zniszczeniem lub uszkodzeniem. Jest to jedyny cel nakazu, wydawanego w trybie art. 49 ust. 1 uoz. Nie jest natomiast przesłanką do jego zastosowania zły wprawdzie stan zabytku, ale niepowodujący realnego zagrożenia. W konsekwencji, żadne prace konserwatorskie lub odtworzeniowe, których celem jest należyte utrzymanie zabytku i przywrócenie jego stanu, np. z daty wpisania do rejestru zabytków nie mogą być przez konserwatora zabytków nakładane w tym trybie (vide wyrok NSA z dnia 28 maja 2024 r., II OSK 2142/21). W orzecznictwie podkreśla się ponadto, że art. 49 ust. 1 uoz ma zapewnić osiągnięcie założonego przez ustawodawcę celu, którym jest zapewnienie możliwie szybkiej i efektywnej ochrony wartości zabytku, zahamowanie procesów jego destrukcji fizycznej przez podjęcie przy nim aktywnego działania w możliwie najkrótszym czasie. Charakteryzuje to w efekcie rodzaj prac zabezpieczających i konserwacyjnych, jako prace tymczasowe i możliwe do szybkiego wykonania, czemu nie odpowiadają roboty odtworzeniowe wymagające nie tylko zwiększonych nakładów pracy, ale i o wiele dłuższego okresu prac projektowych, uzyskania stosownych uzgodnień, pozwoleń na budowę, itp. Określając w decyzji rodzaj i zakres czynności niezbędnych do wykonania przez dysponenta zabytku, organ związany jest więc funkcją stricte ochronną tego przepisu, a treść nakazanych działań nie może wykraczać poza granice wyznaczone w tym przepisie. Rodzaj i zakres prac bądź robót, jakie mają być przeprowadzone, muszą być określone w sposób precyzyjny i wyczerpujący (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2022 r., II OSK 1723/21).

Powyższa uwaga jest istotna, gdyż organ I instancji nakazał skarżącemu w istocie wykonanie – oprócz prac zabezpieczających, robót budowlanych typowo odtworzeniowych i prac restauratorskich (art. 3 pkt 7 uoz). Do takich robót zaliczyć należy praktycznie wszystkie prace wskazane w decyzji organu I instancji.

Podkreślić należy przy tym, iż ani organ I ani II instancji nie uzasadniły szczegółowo, dlaczego uważają, że poszczególne wymienione prace należy uznać za prace zabezpieczające, a nie odtworzeniowe lub restauratorskie, jak wynika zdaniem Sądu literalnie z treści nakazu.

Przyjęcie, bez głębszego uzasadnienia, że wymienione wyżej roboty budowlane posiadają charakter robót zabezpieczających lub konserwacyjnych, doprowadziło organy do naruszenia art. 49 ust. 1 uoz poprzez nałożenie na skarżącego obowiązków nieznajdujących oparcia w tym przepisie. Co do zasady, nie umożliwia on organom nałożenia na dysponenta zabytku obowiązków, które są porównywalne do prac restauratorskich, zmierzających do odtworzenia zabytku (w całości lub w części) według stanu sprzed wpisu do rejestru. Organy muszą mieć na uwadze, że wpis zabytku do rejestru nastąpił w jego określonym stanie zachowania i poprzez uprawnienia płynące z art. 49 ust. 1 uoz nie mogą wymagać odtworzenia zabytku w jego pierwotnym kształcie. Stanowiłoby to zachwianie równowagi na linii państwo - dysponent zabytku, które to podmioty są współodpowiedzialne (choć w różny sposób i w różnym zakresie) za dany zabytek. Zaskarżona w sprawie decyzja wykracza natomiast poza dyspozycję art. 49 ust. 1 uoz, czyli prac konserwatorskich i robót budowlanych mających na celu zabezpieczenie zabytku przed jego zniszczeniem, ponieważ wykaz prac objętych decyzją w pkt 2 lit. a-h wskazuje, że należy zakwalifikować je jako stricte odbudowę (odtworzenie) zniszczonego zabytku, w tym wyeksponowanie jego wartości artystycznych i estetycznych. Wskazać w tym miejscu również należy, że choć decyzja podejmowana na podstawie art. 49 ust. 1 uoz należy do sfery uznania administracyjnego, to organy nie są zwolnione od obowiązku zebrania dowodów na okoliczność stanu zabytku i aktualnie posiadanych przez niego wartości zabytkowych, tak aby nałożone obowiązki były adekwatne do celu, który ma zostać osiągnięty przez ich wykonanie. Tymczasem organy przyjmując, że całość nałożonych obowiązków mieści się w hipotezie art. 49 ust. 1 uoz w ogóle nie przeprowadziły analizy ani należycie nie uzasadniły, które z nałożonych obowiązków należy traktować jako zmierzające do zabezpieczenia zabytku przed jego dalszym zniszczeniem lub istotnym uszkodzeniem (względem stanu z daty wpisu do rejestru), jak wymaga tego prawidłowo zinterpretowany art. 49 ust. 1 uoz. W szczególności brak jest odniesienia tych obowiązków do stanu zabytku jaki istniał w momencie jego wpisu do rejestru. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II OSK 2273/20 na podstawie art. 49 ust. 1 uoz można w pewnych wyjątkowych sytuacjach nałożyć na właściciela zabytku nieruchomego tego rodzaju obowiązki, które odnosić się będą do stanu sprzed jego wpisu do rejestru. Wynika to z zawartej we wskazanym przepisie reguły ochrony i niepogarszania stanu zachowania zabytku wpisanego do rejestru. Każda tego rodzaju ingerencja w prawa właściciela (dysponenta zabytku) wymaga jednak bardzo szczegółowego odniesienia i uzasadnienia, stanowi bowiem istotną i dolegliwą ingerencję w prawa danej jednostki (tak w sferze właścicielskiej, jak i w sferze finansowej). W rozpoznawanej sprawie organy obu instancji wymogom tym nie sprostały. Należy podkreślić, że zabytek nieruchomy dopiero z momentem wpisu podlega ochronie konserwatorskiej, co powoduje konieczność utrzymywania go w należytym stanie technicznym wymagającym podejmowania czynności i wykonywania robót budowlanych mających na celu zabezpieczenie jego wartości chronionej. Zasadą wyrażoną w art. 6 ust. 1 uoz jest bowiem ochrona zabytków i sprawowanie nad nimi opieki bez względu na stan ich zachowania. Nie oznacza to jednak przerzucenia w całości obowiązku dbania o zabytek na jego dysponenta, tym bardziej, jeżeli dany obiekt formalnie "staje się zabytkiem" w określonych okolicznościach faktycznych i przy jego określonym stanie zachowania, co organ następnie pomija, nakładając daleko idące obowiązki, które zrównać należy z nakazem odbudowy zabytku (zob. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 28 maja 2024 r., II OSK 2142/21 wydany w podobnym stanie faktycznym). Nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego co do zakresu ochrony zabytku na skutek jego uszkodzeń - występujących po dokonaniu wpisu do rejestru - powoduje, że organy obu instancji naruszyły art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy doprowadziło organy do niewłaściwego zastosowania rozwiązań prawnych przewidzianych w uoz - art. 49 ust. 1 poprzez nałożenie na skarżącego obowiązków nieznajdujących oparcia w tym przepisie.

Rozpatrując sprawę ponownie, rzeczą organów orzekających w sprawie będzie uwzględnić oceną prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w uzasadnieniu tego wyroku, wiążące organ na mocy art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.).

Z przedstawionych względów Sąd uznał skargę za zasadną i orzekł jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na mocy art. 200 tej ustawy, które obejmują kwotę uiszczonego wpisu sądowego od skargi i wynagrodzenie pełnomocnika. Jednocześnie Sąd wskazuje, że powołane orzeczenia w treści niniejszego uzasadnienia dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).