Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 3 grudnia 2019 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Masternak - Kubiak (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Mirosław Gdesz Protokolant: starszy asystent sędziego Rafał Kopania po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2019 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej przy udziale Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców skargi kasacyjnej Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej z/s w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 kwietnia 2019 r. sygn. akt VII SA/Wa 229/19 w sprawie ze skargi Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej z/s w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. akt VII SA/Wa 229/19, oddalił skargę Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji.

Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: Zaskarżoną decyzją Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, po rozpatrzeniu wniosku Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej (dalej: PIKE) o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2014 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia "Tabel stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem", uchylił zaskarżoną decyzję i odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia "Tabel stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno - Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem" oraz decyzji Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2002 r., nr [...], utrzymującej w mocy ww. orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego.

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] lutego 1995 r., nr [...], Stowarzyszenie Polskich Artystów Wykonawców Muzyki Rozrywkowej SAWP (obecnie: Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP) uzyskało zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi w zakresie artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno-muzycznych. Treść tego zezwolenia została następnie zmieniona decyzją Ministra Kultury i Sztuki z dnia [...] marca 1998 r.

Orzeczeniem z dnia [...] lipca 2001 r., wydanym na podstawie wówczas obowiązującego art. 108 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (zwanej dalej: "ustawa o prawie autorskim"), Komisja Prawa Autorskiego, po rozpoznaniu wniosku SAWP, zatwierdziła częściowo "Tabele stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem", zwane dalej "tabelami wynagrodzeń SAWP". Zatwierdzona tabela obejmowała "Nadania telewizyjne i reemisje kablowe" oraz "Nadania radiowe". Decyzją Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2002 r. nr [...], przedmiotowe orzeczenie zostało utrzymane w mocy.

Pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. PIKE wystąpiła do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z wnioskiem o stwierdzenie nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP z uwagi na jego wydanie z rażącym naruszeniem prawa. PIKE wskazało w uzasadnieniu wniosku, że zezwolenie Ministra na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi udzielone SAWP w 1998 r., na którym organizacja ta oparła się wnosząc o zatwierdzenie tabeli wynagrodzeń, nie obejmowało pola eksploatacji "reemisja", gdyż na gruncie ówcześnie obowiązujących przepisów ustawy prawo autorskie artyści wykonawcy nie mieli prawa do pobierania wynagrodzenia za korzystanie z ich wykonań na tym polu. Wniosek ten został złożony przez PIKE jako stronę postępowania o stwierdzenie nieważności ww. orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego. W razie uznania przez Ministra, że PIKE nie posiada statusu strony tego postępowania, PIKE wnioskowała o potraktowanie jej pisma, jako wniosku organizacji społecznej o wszczęcie przedmiotowego postępowania z urzędu, połączonego z równoczesnym wnioskiem o dopuszczenie PIKE do udziału w tak zainicjowanym postępowaniu.

W dniu [...] kwietnia 2014 r. Minister wydał postanowienie o odmowie wszczęcia na wniosek PIKE postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP, zaś pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP oraz wezwał SAWP do zajęcia stanowiska w sprawie. Ponadto postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r. Minister dopuścił PIKE do toczącego się postępowania oraz powiadomił o podjętych w sprawie czynnościach. Pismem z dnia [...] kwietnia 2014 r. SAWP przedstawiło stanowisko w sprawie, wskazując, że orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego nie spełnia przesłanek koniecznych do stwierdzenia jego nieważności, w tym w szczególności nie zostało wydane bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto w piśmie wskazano, że uchylenie art. 108 ust. 3 ustawa o prawie autorskim, który stanowił podstawę wydania spornego orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego - wskutek wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r., sygn. akt SK 40/04 - nie pozbawiło zatwierdzonych tabel ich wiążącej mocy. Jednocześnie SAWP wskazało, że PIKE nie posiada przymiotu organizacji społecznej, która może brać udział w przedmiotowym postępowaniu, a dodatkowo za wszczęciem tego postępowania nie przemawiał interes społeczny w rozumieniu art. 31 kpa.

W dniu [...] lipca 2014 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wydał decyzję, w której odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia tabel wynagrodzeń SAWP. Minister nie podzielił stanowiska SAWP, zgodnie z którym Polska Izba Komunikacji Elektronicznej nie posiada przymiotu organizacji społecznej uzasadniającego jej udział w przedmiotowym postępowaniu. Minister uznał, że Polska Izba Komunikacji Elektronicznej spełniła wymienione w art. 31 § 1 kpa przesłanki uprawniające ją do żądania wszczęcia postępowania i dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, tj.: posiada status organizacji społecznej w rozumieniu art. 5 § 2 pkt 5 kpa, żądała wszczęcia postępowania niedotyczącego tej organizacji, żądanie to było zgodne ze statutowym celem jej działania, a za wszczęciem postępowania i udziałem w nim PIKE przemawia interes społeczny.

Pismem z dnia [...] lipca 2014 r. Polska Izba Komunikacji Elektronicznej złożyła do Ministra wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w całości. We wniosku tym zawarła zarzuty zarówno o charakterze formalnoprawnym jak i materialnym. Zarzuty o charakterze formalnoprawnym dotyczyły braku obiektywnej i kompleksowej oceny powołanych przez PIKE dowodów w sprawie, mających świadczyć o niewykonywaniu przez SAWP przed 2003 r. zbiorowego zarządu na polu reemisji oraz dokonanej w 2003 r. zmiany zezwolenia na zbiorowe zarządzanie, przy równoczesnym jednostronnym przyznaniu słuszności stanowisku prezentowanemu przez SAWP.

Pismem z dnia [...] października 2014 r. SAWP wniosło o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji Ministra podnosząc, że Minister w sposób prawidłowy i kompleksowy dokonał oceny całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego uchylił zaskarżoną decyzję oraz odmówił stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. oraz decyzji Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2002 r., utrzymującej w mocy ww. orzeczenie Komisji Prawa Autorskiego. Organ ten wskazał, że w stanie prawnym obowiązującym w dniu [...] lipca 2001 r. (a także w dniu [...] stycznia 2002 r.) uprawnienia majątkowe artystów wykonawców obejmowały pole eksploatacji określane, jako "reemisja" albo "równoczesne i integralne nadanie", które było jednym z rodzajów nadawania, zatem posiadane w tym dniu przez SAWP zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami pokrewnymi do artystycznych wykonań na polu eksploatacji "nadawanie" obejmowało także reemisję (równoczesne i integralne nadanie), nawet jeśli ustawodawca w tamtym czasie posługiwał się różną terminologią opisującą to samo zjawisko.

Skargę na powyższą decyzję złożyła Polska Izba Komunikacji Elektronicznej wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016 r., sygn. akt VII SA/Wa 2478/15, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] lipca 2014 r. znak [...].

Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 14 listopada 2018 r. po rozpoznaniu skarg kasacyjnych Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP uchylił zaskarżony wyrok ze skargi kasacyjnej Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz oddalił skargę kasacyjną Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP z siedzibą w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, iż organ wydał reformatoryjne rozstrzygnięcie w stosunku do własnej decyzji z dnia [...] lipca 2014r. zmieniając przedmiot postępowania. Okoliczność, iż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego – po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy - dostrzegając własny błąd uchylił swoją decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. i orzekł merytorycznie odmawiając stwierdzenia nieważności zarówno orzeczenia Komisji Prawa Autorskiego z dnia [...] lipca 2001 r. w przedmiocie zatwierdzenia "Tabel stawek wynagrodzeń Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SAWP za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem", jak i decyzji Ministra Kultury z dnia [...] stycznia 2002 r. (utrzymującej w mocy powyższe orzeczenie Komisji), nie oznacza dokonania przez organ zmiany przedmiotu postępowania i rozszerzenia zakresu postępowania nadzwyczajnego. Ponownie rozpoznając skargę, wskazanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał ją za niezasadną. W uzasadnieniu wskazał, że przed tym Sądem toczyło się kilka spraw ze skarg Polskiej Izby Komunikacji Elektronicznej, które dotyczyły uznania skarżącej za organizacje społeczną uprawnioną do udziału w postępowaniu administracyjnym (sygn. VII SA/Wa 2714/15, sygn. VII SA/Wa 2621/15, sygn. VII SA/Wa 2622/15, sygn. VII SA/Wa 2713/15).

W rozpoznawanych wyżej sprawach Sąd doszedł do przekonania, że Polska Izba Komunikacji Elektronicznej nie może być uznana za organizacje społeczną uprawnioną do udziału w postępowaniu administracyjnym w sprawach dotyczących zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa.

We wszystkich wskazanych sprawach Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargi kasacyjne (sygn. II OSK 499/17, sygn. II OSK 295/17, sygn. II OSK 498/17, sygn. II OSK 294/17). W uzasadnieniach tych orzeczeń NSA wskazał między innymi, że nie można utożsamiać interesu społecznego z interesem członków organizacji społecznej. Polska Izba Komunikacji Elektronicznej – zgodnie z § 1 pkt 3 Statutu – jest organizacją samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców. Przedmiotem zaś postępowania, o którego wszczęcie wnioskowała, miało być cofnięcie udzielonego podmiotowi zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu eksploatacji reemisja kablowa. W takiej sprawie Polska Izba Komunikacji Elektronicznej działa w swoim indywidualnie pojętym interesie, tj. w interesie zrzeszonych w niej przedsiębiorców, nie zaś w interesie społecznym. Udział natomiast organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidualnym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie.

Pogląd ten Sąd Wojewódzki rozstrzygający przedmiotową sprawę w całości podzielił. Wskazał nadto, że powyższy pogląd wyrażono w sprawach dotyczących cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa. Natomiast niniejsza sprawa dotyczy zatwierdzenia tabel stawek wynagrodzeń za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Nadto zatwierdzenie tabel wynagrodzeń jest decyzją skierowaną do podmiotu, który wcześniej uzyskał zezwolenie na zbiorowe zarządzanie prawami i jest decyzją wydaną na podstawie udzielonego zezwolenia oraz wykonującą to zezwolenie. Zatem krąg podmiotów uprawnionych do udziału w postępowaniu o zatwierdzenie tabel wynagrodzeń nie może być w ocenie Sądu meriti szerszy niż w podstawowym postępowaniu dotyczącym uzyskania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami.

Podsumowując Sąd Wojewódzki wskazał, że interes społeczny nie przemawiał za dopuszczeniem Izby do udziału w tej sprawie. Okoliczność, zgodnie z którą Izba ta reprezentuje przedsiębiorców i chroni ich interesy gospodarcze wskazuje przede wszystkim na ochronę celu partykularnego samych członków takiej Izby, a nie ochronę interesu społecznego. Oznacza to, że Izba z naruszeniem art. 31 § 1 K.p.a. została dopuszczona do udziału w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym.

Mając powyższe na uwadze Sąd pierwszej instancji uznał, że w tej sprawie PIKE nie spełniła przesłanki materialnoprawnej wynikającej z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – dalej: "P.p.s.a.", ponieważ nie wykazała interesu społecznego, który by uzasadniał jej udział w postępowaniu administracyjnym.

Skargę kasacyjną od tego wyroku wniosła PIKE. Zaskarżając go w całości Izba zarzuciła naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, poprzez uznanie przez WSA, że skarżący nie miał legitymacji procesowej do wniesienia skargi, przejawiające się w tym, że w ocenie WSA skarżący nie spełnił przesłanki materialnoprawnej wynikającej z art. 50 § 1 P.p.s.a., to znaczy nie wykazał interesu społecznego, który by uzasadniał jego udział w postępowaniu administracyjnym, w wyniku czego WSA uznał, że skarżący nie posiadał legitymacji procesowej do wniesienia skargi do WSA i oddalił skargę, podczas gdy art. 50 § 1 P.p.s.a. nie wymaga wykazywania posiadania przez organizację społeczna interesu społecznego w celu wniesienia skargi do WSA. co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r., pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności;

b) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez oddalenie skargi z uwagi na rzekomy brak legitymacji skargowej skarżącego, spowodowany rzekomym brakiem interesu społecznego w dopuszczeniu PIKE do udziału w postępowaniu administracyjnym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, podczas gdy adresatem art. 31 § 1 K.p.a. był Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, który prawidłowo zastosował ten przepis stwierdzając interes społeczny w dopuszczeniu PIKE do udziału w postępowaniu administracyjnym, a nie WSA, który zastosował go nieprawidłowo, bezpodstawnie stwierdzając brak interesu społecznego w dopuszczeniu PIKE do udziału w postępowaniu administracyjnym przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r., pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności;

c) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 50 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 31 § 1 K.p.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji ich niewłaściwe zastosowanie, poprzez błędne uznanie, że skarżącemu nie przysługuje legitymacja procesowa do wniesienia skargi, ponieważ nie wykazał interesu społecznego, który by uzasadniał jego udział w postępowaniu administracyjnym, pomimo że interes społeczny w dopuszczeniu PIKE do postępowania administracyjnego istniał i został on przez skarżącego wykazany, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r., pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności;

d) art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 170 P.p.s.a. w zw. z art. 183 § 2 P.p.s.a. przez ich błędną wykładnię i w konsekwencji ich niezastosowanie, poprzez stwierdzenie braku posiadania przez Skarżącego legitymacji procesowej do wniesienia skargi do WSA, podczas gdy WSA był związany prawomocnym wyrokiem Naczelnego Sadu Administracyjnego z 14 listopada 2018 r., sygn. akt II OSK 2755/18, w którego uzasadnieniu NSA wyraźnie wskazał, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a., a jedna z takich okoliczności byłby właśnie brak legitymacji skargowej skarżącego, a zatem NSA w żaden sposób nie zakwestionował legitymacji skargowej skarżącego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r., pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności;

e) art. 134 § 1 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niewłaściwe zastosowanie, poprzez nierozpoznanie przez WSA podniesionych przez skarżącego w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 77 § 1 K.p.a. w zw. z art. 8 K.p.a., art. 78 § 1 K.p.a., art. 136 i 138 K.p.a. w zw. z art. 127 § 3 K.p.a. i art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz zarzutów naruszenia prawa materialnego, tj.: art. 50 pkt 12 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz. U. z 2000 r. Nr 80, poz. 904 ze zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania Orzeczenia przez Komisję, dalej: "Dawny PrAut" oraz art. 86 ust. 3 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (dalej: "PrAut"), a jedynie stwierdzenie przez WSA braku legitymacji skargowej skarżącego, podczas gdy legitymacja ta nie była kwestionowana przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego ani SAWP w jakichkolwiek skargach ani na rozprawach przed sądami administracyjnymi, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r. pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności;

2. przepisów prawa materialnego, tj. art. 45 § 1 Konstytucji RP przez jego błędną wykładnię i w konsekwencji jego niezastosowanie, poprzez pozbawienie skarżącego konstytucyjnego prawa do sądu, przejawiające się w odmowie prawa do zaskarżenia do sądu administracyjnego decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, w którym Skarżący uczestniczył, podczas gdy konstytucyjnie zagwarantowano każdemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, co miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez oddalenie skargi PIKE, nierozpoznanie zarzutów PIKE względem decyzji z 2015 r. oraz z 2014 r., a w konsekwencji ich nieuchylenie i niezobowiązanie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego do stwierdzenia nieważności decyzji z 2002 r. oraz orzeczenia z 2001 r., pomimo istnienia wykazanych przez skarżącego podstaw dla takiego stwierdzenia nieważności.

W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie na podstawie art. 176 P.p.s.a. w zw. z art. 185 § 1 P.p.s.a. zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie: rozpoznanie niniejszej skargi kasacyjnej na rozprawie, zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wyżej wymienione zarzuty szerzej umotywowano.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną uczestnik postępowania Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno – Muzycznych SAWP wniosło o jej oddalenie oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zdaniem Stowarzyszenia rozstrzygnięcie zawarte w decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r. odpowiada prawu i powinno się ostać, zaś skarga złożona przez skarżącego powinna zostać oddalona, jako niemająca podstaw, a tym samym skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie na zasadzie art. 184 P.p.s.a., gdyż nawet gdyby uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie błędnie uzasadnił zaskarżony wyrok, to orzeczenie to odpowiada prawu.

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. swój udział w postępowaniu zgłosił Rzecznik Małych i Średnich Przedsiębiorców. Rzecznik w pełni podzielił stanowisko i argumentację zawartą w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami skargi kasacyjnej, albowiem według art. 183 § P.p.s.a., rozpoznaje sprawę w jej granicach, z urzędu zaś bierze pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie żadna z wymienionych w art. 183 § 2 P.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania nie zaistniała, wobec czego kontrola Naczelnego Sądu Administracyjnego ograniczyć się musiała wyłącznie do zbadania zawartych w skardze zarzutów sformułowanych w granicach podstaw kasacyjnych.

Strona skarżąca kasacyjnie zarzuca naruszenie zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania. Zgodnie z art. 174 pkt 2 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zwrot normatywny: "mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", należy wiązać z hipotetycznymi następstwami uchybień przepisom postępowania sądowoadministracyjnego. Ponadto w przytoczonym przepisie nałożono na wnoszącego skargę kasacyjną obowiązek wykazania nie tylko tego, że zaskarżony wyrok narusza przepisy postępowania, lecz również tego, że naruszenie to mogło wywrzeć istotny wpływ na wynik sprawy. Skuteczne wniesienie takiego zarzutu wymaga, zatem uprawdopodobnienia istnienia związku przyczynowego między stopniem naruszenia a treścią rozstrzygnięcia, polegającego na tym, że gdyby do tego uchybienia nie doszło, to treść rozstrzygnięcia podjętego wyrokiem byłaby inna. Oznacza to po stronie skarżącej obowiązek uzasadnienia, że następstwa stwierdzonych uchybień były na tyle istotne, że zasadniczo kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia (por. wyrok NSA z dnia 10 kwietnia 2008 r., sygn. akt I FSK 232/07, LEX nr 480247; J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. 3, Warszawa 2008, s. 426). Analiza zarzutów skargi prowadzi do konstatacji, że strona skarżąca kasacyjnie wykazała skutecznie istnienie związku przyczynowego między naruszeniem przepisów postępowania sądowoadministracyjnego, a treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. W ocenie składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego błędne jest stanowisko Sądu Wojewódzkiego, że PIKE nie ma legitymacji skargowej do wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Kluczowym jest rozstrzygnięcie, czy PIKE była uprawniona do wniesienia skargi na podstawie art. 50 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z art. 50 § 1 P.p.s.a.: "Uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym." Tym samym z powyższego przepisu wynika, że legitymacja skargowa organizacji społecznej podobnie jak prokuratora, Rzecznika Praw Obywatelskich i Rzecznika Praw Dziecka oparta jest na przesłankach formalnych, czyli jest to legitymacja formalna.

P.p.s.a. stanowi w art. 9, że: "Organizacja społeczna, w zakresie swojej działalności statutowej, może brać udział w postępowaniu w przypadkach określonych w niniejszej ustawie". Według art. 25 § 4 P.p.s.a. "Zdolność sądową mają ponadto organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób". Przepis art. 25 § 4 P.p.s.a. przyznaje zatem organizacjom społecznym zdolność sądową w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, zaś przepis art. 33 § 2 stanowi o uprawnieniach procesowych w granicach tej zdolności: "Udział w charakterze uczestnika może zgłosić (...) także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie".

P.p.s.a. przyznając zdolność sądową organizacji społecznej nie określa zakresu podmiotowego pojęcia "organizacja społeczna", ponieważ nie definiuje pojęcia organizacji społecznej. O ile przy określeniu zakresu podmiotowego strony skarżącej, gdy organizacja społeczna wnosi skargę, broniąc własnego interesu prawnego, nie ma to znaczenia bowiem granice zdolności sądowej określone w art. 25 § 1 (osoba prawna) i w art. 25 § 2 (organizacja społeczna nieposiadająca osobowości prawnej) będą wystarczające, to w przypadku konstrukcji legitymacji organizacji społecznej do wniesienia skargi do sądu w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób (art. 50 § 2 P.p.s.a.), jak i dopuszczenia takiej organizacji do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym w tych sprawach (art. 33 § 2), ustalenie zakresu podmiotowego pojęcia organizacja społeczna ma zasadnicze znaczenie.

W kontekście postępowania administracyjnego, w art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a., określono co rozumie się przez organizację społeczną. Jest to określenie otwarte, gdyż ustawodawca posłużył się definicją, według której przez organizację społeczną rozumie się: "organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne". PIKE jest organizacją społeczną, co wynika z faktu, że spełnia przesłanki organizacji społecznej określone w art. 5 § 2 pkt 5 K.p.a. Jako izba gospodarcza jest organizacją samorządową, o której mowa w tym przepisie. PIKE działa legalnie na podstawie przepisów prawa, jak też posiada ściśle wyodrębniony, trwały statutowy cel działania i funkcjonuje poza strukturą aparatu państwowego, dodatkowo przedstawia swoją działalnością rys nie tylko stricte gospodarczy, lecz także społeczno-kulturalny (działalność edukacyjna, szkoleniowa, wydawnicza, organizowanie konferencji), w szczególności z udziałem operatorów sieci telewizji kablowej, parlamentarzystów, przedstawicieli administracji, nadawców programów, producentów i dystrybutorów sprzętu komunikacji kablowej, przedstawicieli środowisk zawodowych i społecznych związanych z komunikacją kablową. Izba złożyła skargę w zakresie swojej statutowej działalności, do której należy zgodnie ze statutem, reprezentacja i ochrona interesów gospodarczych członków PIKE, w szczególności wobec organów państwowych i unijnych, samorządu terytorialnego oraz innych instytucji i podmiotów krajowych i zagranicznych. Sprawa dotyczy interesów prawnych innych osób, tj. użytkowników, w tym - ale nie wyłącznie - przedsiębiorców zrzeszonych w PIKE. Skarżąca PIKE brała udział w postępowaniu administracyjnym mając status organizacji społecznej, gdyż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., dopuścił PIKE do toczącego się postępowania, jako organizację społeczną, zaś w decyzji z dnia [...] lipca 2014 r. ([...]), odmawiającej stwierdzenia nieważności orzeczenia Komisji z 2001 r. Minister stwierdził, że PIKE spełniła wymienione w art. 31 § 1 K.p.a. przesłanki uprawniające ją do żądania wszczęcia postępowania nieważnościowego i dopuszczenia jej do udziału w nim, w szczególności, jeżeli chodzi o posiadanie interesu społecznego. Należy jednocześnie podkreślić, że ani organ, ani Stowarzyszenie Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych nie kwestionowali w postępowaniu sądowoadministracyjnym posiadania przez Izbę legitymacji procesowej do wniesienia skargi. Co więcej również WSA, rozpatrując po raz pierwszy skargę, nie miał takich zastrzeżeń wydając w dniu 17 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/WA 2478/15) wyrok, w którym uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia [...] lipca 2014 r. ([...]), jak i NSA, który rozpatrywał skargi kasacyjne Stowarzyszenia Artystów Wykonawców Utworów Muzycznych i Słowno-Muzycznych SWAP i Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na ww. wyrok, ostatecznie go uchylając i przekazując sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Wojewódzkiemu.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Wojewódzki uznał, że PIKE nie ma legitymacji procesowej do wniesienia skargi, gdyż nie wykazała interesu społecznego, który by uzasadniał udział w postępowaniu administracyjnym. Jednak Sąd nie wskazał na jakim etapie PIKE miała wykazać ten interes społeczny oraz z jakiego przepisu P.p.s.a wynika obowiązek jego wykazania. Nawet jeżeli przyjąć, że posiadanie interesu społecznego jest przesłanką formalną przyznania organizacji społecznej legitymacji procesowej do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej, to PIKE ten interes społeczny wykazała w postępowaniu administracyjnym.

Konstytucja w art. 17 ust. 2 gwarantuje prawo tworzenia samorządu gospodarczego. W wyroku z dnia 22 maja 2001 r., sygn. K 37/00, (OTK 2001, nr 4, poz. 86), Trybunał Konstytucyjny podkreślił, że Konstytucja nie określa żadnych celów tego samorządu, ustanowiła natomiast pewne granice ich aktywności. Samorządy te nie mogą bowiem naruszać wolności wykonywania zawodu ani ograniczać wolności podejmowania działalności gospodarczej. Celem statutowym PIKE jest wspomaganie członków w ich codziennej działalności, przede wszystkim przez zabieganie o warunki prawne i regulacyjne, które wspierają rozwój branży i rynku. PIKE zajmuje się także popularyzacją idei nowoczesnej komunikacji elektronicznej. Jako organizacja samorządu gospodarczego PIKE bierze również udział w tworzeniu sprzyjającego rozwojowi przedsiębiorstw prawa oraz współtworzy zasady działania polskiego rynku audiowizualnego. Reprezentuje aktywnie interesy operatorów w relacjach z instytucjami legislacyjnymi, regulatorami rynku, bierze udział w procesie legislacyjnym, zwłaszcza na etapie konsultacji społecznych, przedkładając swoje stanowiska i propozycje regulacji prawnych. Współpracuje przy powstawaniu przepisów regulujących działalność branży, takich jak przepisy ustawy o radiofonii i telewizji, przepisy prawa telekomunikacyjnego oraz przepisy ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Wobec wskazanych celów i zadań wykonywanych przed PIKE, uzasadnionym jest występowanie przez nią także, w roli organizacji zrzeszającej przedsiębiorców branży telekomunikacyjnej, w postępowaniach administracyjnych. W taki sposób PIKE urzeczywistnia przyświecające Izbie zasady - jak najskuteczniejszej reprezentacji jej członków, a zarazem pełni rolę organizacji o społecznym charakterze.

PIKE jest izbą gospodarczą działającą na podstawie ustawy z dnia 30 maja 1989 r. o izbach gospodarczych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 579). Zgodnie z art. 2 tej ustawy: “Izba gospodarcza jest organizację samorządu gospodarczego, reprezentującą interesy gospodarcze zrzeszonych w niej przedsiębiorców, w szczególności wobec organów władzy publicznej". Interes społeczny PIKE wyraża się zatem w reprezentowaniu i ochronie interesów gospodarczych członków PIKE (podmiotów korzystających z utworów lub przedmiotów praw pokrewnych), co stanowi cel w myśl § 6 pkt 1 Statutu. Podkreślenia wymaga, że ustawodawca ex lege ustanowił również samorząd gospodarczy uczestnikiem postępowań dotyczącej konkretnej sprawy. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, że organizacje zbiorowego zarządzania reprezentują branżę twórców i podmiotów uprawnionych z tytułu praw pokrewnych i ich status strony postępowania administracyjnego, czy sądowoadmlnlstracyjnego, jak też występowanie w tychże postępowaniach, jako organizacja społeczna, nie budzi wątpliwości. Tak samo symetrycznie należy traktować organizacje reprezentujące branżę użytkowników, do których należy PIKE, które występują w szeroko pojętym interesie społecznym. Wskazane cele statutowe spełniają kryterium interesu społecznego, warunkującego możliwość złożenia wniosku. Organizacja społeczna ubiegająca się o dopuszczenie jej do udziału w postępowaniu winna uprawdopodobnić, że przyczyni się do lepszego wypełnienia przez postępowanie administracyjne jego celów. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 czerwca 2009 r. Sygn. II OSK 1038/08 (LEX nr 563531) stanął na stanowisku, że: “dopuszczenie do postępowania administracyjnego organizacji społecznej, której statutowe cele są zbieżne z celami (przedmiotem) konkretnego postępowania administracyjnego można postrzegać jako zwiększenie prawdopodobieństwa lepszego wyjaśnienia okoliczności faktycznych kluczowych dla sprawy. Udział organizacji może zmniejszyć ujemne konsekwencje inkwizycyjności postępowania administracyjnego przez wprowadzenie quasi-kontradyktoryjności między (odnosząc to do realiów niniejszej sprawy) uczestnikiem postępowania - z jednej strony, a organizacją społeczną, będącą rzecznikiem interesu społecznego - z drugiej strony".

W zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki podniósł, że nie jest związany wcześniejszymi ustaleniami organów administracji w przedmiocie dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu. Nie przedstawił jednak żadnego uzasadnienia dla możliwości badania legitymacji skargowej organizacji społecznej, w przypadku gdy ta nie była kwestionowana ani na etapie rozpoznawania skargi przez WSA po raz pierwszy, ani też na etapie skarg kasacyjnych. Pomimo, że żaden przepis P.p.s.a nie wskazuje, na jakim etapie powinno być badane posiadanie przez organizację społeczną legitymacji procesowej do wniesienia skargi sądowoadministracyjnej, to z wykładni literalnej przepisu art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 50 §1 P.p.s.a. wynika, że powinno się to stać już na etapie badania formalnego skargi. W przypadku bowiem stwierdzenia, że brak legitymacji skargowej jest ewidentny, skarga powinna zostać odrzucona jako niedopuszczalna. Jeżeli jednak istnieją wątpliwości co do tego, czy skarżący ma legitymację procesową do jej wniesienia, wtedy sprawa powinna być skierowana na rozprawę i w przypadku, gdy sąd ustali, że skarżący jej nie ma, powinien skargę oddalić (zob. W. Chróścielewski, Legitymacja skargowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym, ZNSA 2010 r., nr 5-6, s. 81-82). W przedmiotowej sprawie, Sąd Wojewódzki rozpatrując po raz pierwszy skargę, ani jej nie odrzucił na etapie jej formalnego badania, ani też nie powziął żadnych wątpliwości co do istnienia legitymacji skargowej po stronie PIKE w dalszym toku sprawy.

Sąd Wojewódzki, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stwierdził, że PIKE działała: "w swoim indywidualnie pojętym interesie, tj. interesie zrzeszonych w niej przedsiębiorców nie zaś w interesie przedsiębiorców. [...] Udział organizacji społecznej w postępowaniu nie może służyć indywidulanym interesom organizacji, lecz musi odpowiadać racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w indywidualnej sprawie." Sąd Wojewódzki nie przedstawił jednak żadnej argumentacji uzasadniającej przyjęcie takiego poglądu, oprócz wskazania, że jest to pogląd wyrażony w wyrokach NSA w sprawach o sygn. akt: II OSK 294/17, II OSK 295/17, II OSK 498/17 i II OSK 499/17. Jednak przywołane przez Sąd Wojewódzki orzeczenia dotyczyły cofnięcia zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi do utworów na polu eksploatacji reemisja kablowa. Przedmiotowa sprawa natomiast dotyczy zatwierdzenia tabel stawek wynagrodzeń za korzystanie z artystycznych wykonań objętych zbiorowym zarządzaniem. Ponadto zauważyć należy, że sprawy o sygn. akt: II OSK 294/17 oraz II OSK 498/17, dotyczyły wyłącznie rozstrzygnięcia, czy skarżącej Izbie przysługuje status strony w postępowaniu o cofnięcie organizacji zbiorowego zarządzania zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji, gdyż Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego konsekwentnie odmawiał uznania skarżącej za stronę wskazanych postępowań. Natomiast sprawy o sygn. akt: II OSK 295/17 i II OSK 499/17 miały za przedmiot wyłącznie rozstrzygnięcie, czy skarżącemu przysługuje status organizacji społecznej, o której mowa w art. 31 § 1 K.p.a. i w konsekwencji, że nie może ona żądać wszczęcia postępowania o cofnięcie organizacji zbiorowego zarządzania, zezwolenia na zbiorowe zarządzanie prawami autorskimi na polu reemisji. Również w tych postępowaniach Minister konsekwentnie odmawiał tym razem przyznania skarżącej statusu organizacji społecznej. W czterech pierwszych sprawach Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego odmówił bowiem wszczęcia postępowania administracyjnego na wniosek PIKE i nie wszczął postępowania z urzędu. Na marginesie trzeba zaznaczyć, że wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: II OSK 294/17, II OSK 295/17, II OSK 498/17 i II OSK 499/17 oraz wyrok NSA w sprawie rozpoznania skarg kasacyjnych od wyroku WSA z dnia 17 sierpnia 2016 r. (sygn. akt VII SA/WA 2478/15), zapadły tego samego dnia czyli 14 listopada 2018 r. w tych samych składach sędziowskich. Świadczy to o tym, że NSA nie miał żadnych wątpliwości, że PIKE posiadało legitymację do wniesienia skargi w przedmiotowej sprawie, w przeciwieństwie do skarg złożonych w tamtych sprawach. Świadczy to także o nietrafności analogii iuris poczynionej przez Sąd Wojewódzki i błędnym odczytaniu intencji NSA w przywoływanych czterech wyrokach.

W świetle powyższych rozważań należy podzielić zarzut skargi naruszenia zaskarżonym wyrokiem art. 170 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że: “orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby.". Określona w tym przepisie moc wiążąca orzeczenia, w odniesieniu do sądów oznacza, że muszą one przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu, co powinno skutkować uwzględnieniem treści prawomocnego wyroku w wydawanych przez nie rozstrzygnięciach. Zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana (por. J. Kunicki, Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 21 października 1999 r., I CKN 169/98, OSP z 2001 r., z. 4, poz. 63). Sąd Wojewódzki pominął, że był związany prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 14 listopada 2018 r., sygn. II OSK 2755/16. W jego uzasadnieniu, NSA uznał, że w sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 P.p.s.a. Jedną z takich okoliczności byłby właśnie brak legitymacji skargowej skarżącej. NSA natomiast w żaden sposób nie zakwestionował legitymacji skargowej PIKE.

Sąd Wojewódzki odmawiając skarżącej Izbie prawa do zaskarżenia, do sądu administracyjnego decyzji wydanych w postępowaniu administracyjnym, w którym skarżący uczestniczył, pozbawił skarżącą konstytucyjnego prawa do sądu. Oddalając skargę, nie zagwarantował prawa do sprawiedliwego, bez nieuzasadnionej zwłoki, rozpatrzenia sprawy, przez niezależny, niezawisły i bezstronny sąd, w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP. Podkreślić należy, że warunkiem podstawowym i koniecznym umożliwienia jednostce realizacji prawa wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP jest zapewnienie jej dostępu do sądu, rozumianego jako możliwość uruchomienia stosownej procedury jurysdykcyjnej. Dopiero po przekroczeniu tego progu, doniosłości nabierają pozostałe elementy składowe prawa do sądu (tak Trybunał Konstytucyjny w wyrokach z dnia 24 października 2007 r., sygn. SK 7/06, OTK ZU nr 9/A/2007, poz. 108 oraz z dnia 21 lipca 2009 r., sygn. K 7/09, OTK ZU nr 7/A/2009, poz. 113, s. 1186-1187).

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.

Na podstawie art. 207 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, że zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie. W istocie rzeczy w rozpatrywanej sprawie wyłączną przyczyną sprawiającą, że doszło do postępowania kasacyjnego, było wadliwe orzeczenie Sądu pierwszej instancji, które spowodowało wniesienie skargi kasacyjnej uwzględnionej przez Naczelny Sąd Administracyjny. W realiach sprawy brak jest zatem dostatecznych podstaw do tego, aby obciążyć Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego kosztami postępowania kasacyjnego.