Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2017 r. sprawy ze skargi A. F. na postanowienie Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności oddala skargę.

Przedmiotem skargi A. F. jest postanowienie Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] maja 2016 nr [...] utrzymujące w mocy postanowienie Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w S. z dnia [...] kwietnia 2016 r. o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015.

Zaskarżone postanowienie to zostało wydane w następującym stanie faktycznym:

W dniu 15 czerwca 2015 r. (data nadania) A. F. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w S. wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015. Podczas kontroli kompletności wniosku stwierdzono braki formalne w postaci: braku podpisu skarżącej na ostatniej stronie wniosku; dla działki rolnej D nie został złożony podpisany załącznik graficzny wraz z wyrysowanymi granicami tej działki; dla działek rolnych A3 i A4 nie wypełniono wszystkich obowiązkowych pól. W związku z powyższym, w dniu 1 lipca 2015 r. organ działając na podstawie art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego wystosował do strony wezwanie do usunięcia braków we wniosku o przyznanie płatności. Wezwanie to skarżąca odebrała w dniu 16 lipca 2015 r. W dniu 17 lipca 2015 r. skarżąca złożyła korektę wniosku uzupełniającą braki formalne wraz z prośbą o przywrócenie terminu.

W dniu [...] kwietnia 2016 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał postanowienie, którym odmówił wszczęcia postępowania w sprawie przyznania płatności na rok 2015.

Wskazanym na wstępie postanowieniem, wydanym po rozpoznaniu zażalenia strony, Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że strona uzupełniła braki we wniosku dopiero w dniu 17 lipca 2015 r., a zatem z uchybieniem podstawowego terminu na złożenie wniosku (15 czerwca 2015 r.) oraz z uchybieniem ostatecznego terminu sankcyjnego (10 lipca 2015 r.). Powyższy termin jest terminem prawa materialnego i nie jest terminem, który podlega przywróceniu. Wobec powyższego brak jest podstaw materialnoprawnych do wszczęcia postępowania administracyjnego i na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. należało odmówić jego wszczęcia.

Od powyższego rozstrzygnięcia strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jego uchylenia w całości. W uzasadnieniu skargi strona stwierdziła, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem art. 21 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który przewiduje, że wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. W ocenie skarżącej brak podpisu na ostatniej stronie wniosku nie oznacza, że wniosek ten nie został złożony. Została bowiem podpisana integralna część wniosku – załącznik graficzny i mapka z tego względu po wniesieniu poprawek w dniu 17 lipca 2016 r. wniosek został konwalidowany z dniem 15 czerwca 2015 r., a więc z datą jego złożenia.

Następnie skarżąca podkreśliła, że przyjęcie przez organ, że usunięcie braków formalnych wniosku złożonego w terminie, dokonane po upływie terminu na wnoszenie uzupełnień, uniemożliwia przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, jest naruszeniem art. 18 ust 2 i 3 ustawy o płatnościach z dnia 26 stycznia 2007 r. oraz art. 23 ust 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 poprzez ich błędną interpretację i niewłaściwe zastosowanie. Skarżąca wskazała również, że wydane postanowienie jest dodatkowo obarczone naruszeniem art. 3 ust. 2 pkt 1 ww. ustawy w zw. z art. 8 i 64 § 2 k.p.a. poprzez wystosowanie do skarżącej wezwania do usunięcia braków formalnych wniosku w terminie który nie gwarantuje, iż wezwanie to dotrze do adresata przed upływem terminu na wniesienie uzupełnień. Na poparcie swojego stanowiska skarżąca powołała liczne orzeczenia wojewódzkich sądów administracyjnych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Organom nie można bowiem zarzucić naruszenia prawa procesowego. Brak też podstaw do przyjęcie naruszenia przepisów prawa materialnego, czy to poprzez niewłaściwą wykładnię, czy też nieprawidłowe ich zastosowanie.

Na wstępie wskazać należy, że podniesione w skardze zarzuty odwołujące się do naruszenia przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 oraz ustawy z dnia stycznia 2007 r. nie mogły zostać uwzględnione, ponieważ powołane akty prawne nie były w niniejszej sprawie stosowane i organ nie mógł ich naruszyć. Zastosowanie w rozpoznawanej sprawie miały przepisy ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. oraz przepisy rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, o czym mowa poniżej. Z tego względu za uwzględnieniem skargi nie mogły też przemawiać powołane w jej uzasadnieniu wyroki wojewódzkich sądów administracyjnych zapadłe w nieobowiązującym w rozpoznawanej sprawie stanie prawnym.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ww. ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity Dz.U. z 2015 r. poz. 1551), wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Stosownie do art. 13 rozporządzenia nr 809/2014 wnioski oraz dokumenty, które należy złożyć wraz z wnioskiem o przyznanie płatności w ramach wsparcia bezpośredniego, składa się od 15 marca do 15 czerwca. Z kolei z mocy art. 2 ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2015 r., poz. 653) w roku 2015 wniosek o przyznanie płatności bezpośredniej i płatności niezwiązanej do tytoniu składa się w terminie do 15 czerwca.

Według art. 21 ust. 2 ww. ustawy, termin, o którym mowa w ust. 1, nie podlega przywróceniu. Termin ten ma zatem charakter materialny. Skutkiem upływu terminu materialnego jest wygaśnięcie prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji. Termin taki ogranicza w czasie możliwość dochodzenia (lub innej realizacji) prawa podmiotowego. Jak wskazuje się w doktrynie "uchybienie terminu materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. W takim przypadku stosunek materialnoprawny nie może być nawiązany, nie ma zatem przedmiotu postępowania administracyjnego, postępowanie nie może być wszczęte, a wszczęte jako bezprzedmiotowe, podlega umorzeniu", (vide: B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 9 wydanie, wyd. C.H. Beck, str. 336). Z tego względu materialny charakter terminu do złożenia wniosku o przyznanie płatności powoduje, że jego upływ skutkuje wygaśnięciem bądź niemożnością dochodzenia przed organem administracji roszczenia o przyznanie płatności. Terminy materialne nie podlegają przywróceniu na podstawie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Przywróceniu mogą podlegać jedynie - w przypadku ich uchybienia - terminy procesowe.

W art. 13 ust. 1 i 3 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.Urz.UE.L 181, str. 48 z 2014 r.), określono konsekwencje dla rolnika w przypadku złożenia wniosku po terminie. Mianowicie z wyjątkiem przypadków siły wyższej i nadzwyczajnych okoliczności, o których mowa w art. 4, złożenie wniosku o przyznanie pomocy lub wniosku o płatność na podstawie niniejszego rozporządzenia, po ostatecznym terminie złożenia wniosku ustalonym przez Komisję na podstawie art. 78 lit. b rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, prowadzi do zmniejszenia o 1% za każdy dzień roboczy kwot, do których beneficjent byłby uprawniony, gdyby wniosek został złożony w terminie. Jeśli zaś takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przyznaje się pomocy lub wsparcia. Ostatecznym terminem na złożenie wniosku o przyznanie płatności w roku 2015 pozostawał zatem dzień 10 lipca 2015 r.

Poprawki w pojedynczym wniosku lub wniosku o płatność są dopuszczalne tylko do najpóźniejszego możliwego terminu wyznaczonego dla składania po terminie pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, jak jednoznacznie wskazano w ust. 1 akapit trzeci. Jeżeli jednak ten najpóźniejszy termin jest wcześniejszy niż ostateczny termin wnoszenia poprawek do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność, o którym to terminie mowa w ust. 1 akapit pierwszy niniejszego artykułu, bądź gdy terminy te przypadają w tym samym dniu, za niedopuszczalne uznaje się poprawki do pojedynczego wniosku lub wniosku o płatność wniesione po tym terminie (art. 13 ust. 3 omawianego rozporządzenia).

Jeżeli zatem takie opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny, a beneficjentowi nie przydziela się żadnych uprawnień do płatności ani, w stosownych przypadkach, nie zwiększa się wartości jego uprawnień do płatności.

W rozpoznawanej sprawie skarżąca została wezwana do usunięcia braków wniosku o płatność i zobowiązania tego nie wykonała w terminie, o którym mowa wyżej. Uzupełnienie braków nastąpiło bowiem w dniu 17 lipca 2015 r.

W ocenie Sądu, organy zasadnie powołując się na art. 13 ust. 1 akapit trzeci rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uznały wniosek skarżącej za niedopuszczalny i w konsekwencji odmówiły wszczęcia postępowania na podstawie 61a § 1 k.p.a. Wobec materialnoprawnego charakteru terminu jest bowiem bez znaczenia czy rolnik został prawidłowo poinformowany o istniejących brakach wniosku, a nawet czy w ogóle organ wezwał do usunięcia tych braków. Upływ terminu materialnoprawnego do złożenia kompletnego wniosku o płatność jest bowiem całkowicie od tych okoliczności niezależny. Ewentualne zaniedbanie organów obowiązkowi określonemu w art. 23 ust. 1 ustawy o płatnościach, może rodzić odpowiedzialność odszkodowawczą, nie przywróci jednak prawa do otrzymania płatności.

W konsekwencji zaskarżone postanowienie, a także poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, wydane zostały bez naruszenia wskazanych w skardze przepisów postępowania administracyjnego, zaś uzasadnienia tych rozstrzygnięć odpowiadają wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a., bowiem wskazują klarownie przyjęte ustalenia i dowody, na których się oparto, a także podstawy prawne rozstrzygnięcia.

Z przytoczonych względów na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.