Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Siegień, , , po rozpoznaniu w dniu 15 września 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia L.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 222/19 o odrzuceniu sprzeciwu L. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 222/19 w sprawie ze sprzeciwu L.S. i M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia [...] grudnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działkach postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 222/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił sprzeciw L. S. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 222/19, w którym odmówiono M.S. przyznania prawa pomocy.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że prawo do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 222/19 o odmowie ustanowienia na rzecz M.S. radcy prawnego przysługiwało wyłącznie M. S., natomiast L.S. przysługiwało prawo do złożenia sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z tej samej daty o sygn. akt II SPP/Rz 221/19, którym rozpoznano jego wniosek.

W ocenie Sądu pierwszej instancji, L.S. nie złożył sprzeciwu od postanowienia opatrzonego sygn. akt II SPP/Rz 221/19, bowiem w sprzeciwie, który podpisał razem z żoną, wskazano jedynie sygn. akt II SPP/Rz 222/19. Nie był on zatem legitymowany do złożenia sprzeciwu od postanowienia o sygn. akt II SPP/Rz 222/19, co skutkuje odrzuceniem jego sprzeciwu na podstawie art. 259 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302, dalej: "ppsa").

L. S. wniósł na powyższe postanowienie zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego, domagając się jego uchylenia. Zarzucił Sądowi pierwszej instancji formalistyczne podejście, wskazując w tym zakresie, że sprzeciw wniósł razem z żoną na jednym piśmie, jednak z treści jego wynikało, że nie zgadza się z nieprzyznaniem mu prawa pomocy. Podkreślił, że nie zwrócił uwagi na sygnaturę akt sprawy, bowiem od początku sprawa była jedna i dotyczyła zarówno jego, jak i żony. Ponadto wskazał, że wniosek o przyznanie prawa pomocy także złożył razem z żoną na jednym piśmie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ppsa, sąd administracyjny w razie uzasadnionej potrzeby udziela stronom występującym w sprawie bez adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Istotne jest to, aby strona, nie korzystając z profesjonalnego pełnomocnika nie została pozbawiona możliwości wpływu na toczący się proces i w ten sposób zrealizowania własnych uprawnień.

W przedmiotowej sprawie małżonkowie L. S. i M. S. wnieśli w dniu 17 września 2019 r. sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w przedmiocie ustanowienia radcy prawnego. W sprzeciwie tym podali jedną sygn. akt, tj. II SPP/Rz 222/19, jednak z treści tego pisma wprost wynika, że oboje kwestionują fakt nieprzyznania im prawa pomocy. Skoro zatem intencją ich, wyrażoną wprost w sprzeciwie, było zaskarżenie postanowienia w przedmiocie odmowy ustanowienia na rzecz ich obojga radcy prawnego, to obowiązkiem Sądu było wezwanie L. S., w trybie art. 49 ppsa, do sprecyzowania, czy wnosi sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r. w sprawie o sygn. akt II SPP/Rz 221/19. Należy podkreślić, że skarżący, działający w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika, mogli nie wiedzieć, że sprzeciw muszą złożyć na dwóch odrębnych pismach, opatrzonych dwoma odrębnymi sygnaturami. Powyższe jest uzasadnione także tym, że do tej pory, tak jak zostało to słusznie podniesione w zażaleniu, pisma procesowe składali w jednym egzemplarzu i opatrywali je dwoma podpisami. Także przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony na urzędowym formularzu PPF z dnia 16 sierpnia 2019 r. został wniesiony przez skarżących na jednym piśmie (oryginał wniosku - k. 5 i 6 akt o sygn. II SPP/Rz 222/19 oraz odpis wniosku - k. 5 i 6 akt o sygn. II SPP/Rz 221/19).

Nieskierowanie zatem do L. S. takiego dodatkowego wezwania stanowi brak realizacji zasady procesowej wyrażonej w art. 6 ppsa co do konieczności udzielania stronie występującej bez zawodowego pełnomocnika niezbędnych pouczeń co do czynności procesowych i skutków ich zaniedbań. Powyższe uchybienie, skutkujące w konsekwencji naruszeniem uprawnienia skarżącego do skutecznego złożenia, a następnie rozpoznania przez Sąd sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt II SPP/Rz 221/19 sprawia, że należało uchylić zaskarżone postanowienie.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 ppsa, postanowił jak w sentencji.