Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Czajecka-Szpringer (sprawozdawca), Sędziowie WSA Małgorzata Fita, WSA Wiesława Achrymowicz, po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. H. na bezczynność Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa w przedmiocie umorzenia zasądzonych na rzecz Skarbu Państwa kosztów zastępstwa procesowego w zakresie wniosku o wyłączenie referendarzy sądowych: J. H., M. M. i A. P.-M. postanawia: oddalić wniosek.

Pismem z dnia [...] r. J. H., wystąpił o wyłączenie od podejmowania jakichkolwiek decyzji procesowych w tej sprawie referendarzy sądowych J. H., M. M. i A. P.-M.

W uzasadnieniu wniosku wskazał, że referendarze sądowi "działają razem i w zmowie", a swoje "fałszywe spostrzeżenia przekazują między sobą". Jako przykład takiego działania podał "odkrycie" przez referendarzy w [...] r. faktu, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego.

W aktach sprawy znajdują się oświadczenia referendarzy sądowych: A.P.-M., M. M. i J. H., z których wynika, że nie znają wnioskodawcy osobiście, nie przejawiali przy rozpatrywaniu składanych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy emocjonalnego stosunku ani do niego ani do przedmiotu spraw prowadzonych z jego udziałem, a także że nie zachodzą inne okoliczności wskazane w art. 18 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej - P.p.s.a.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Wniosek skarżącego o wyłączenie referendarzy nie może zostać uwzględniony.

Instytucja wyłączenia referendarza opiera się na odpowiednim stosowaniu podstaw prawnych wyłączenia sędziego (art. 24 § 1 P.p.s.a.). Jej celem jest zapewnienie bezstronności przy orzekaniu w danej sprawie, w zakresie czynności podejmowanych przez referendarza sądowego. Chodzi o zapobieżenie temu, aby na treść rozstrzygnięcia miały wpływ osobiste zapatrywania i uprzedzenia osoby biorącej udział w jego podjęciu.

Przepisy ustawy przewidują dwie grupy podstaw wyłączenia referendarza – wyłączenie z mocy prawa oraz na wniosek strony (lub na żądanie referendarza). Zgodnie z art. 18 § 1 P.p.s.a., referendarz jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach: w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki; swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia, osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli; w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron; w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą; w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator; dotyczących skarg na decyzję albo postanowienie, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu w sprawie brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie; w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej. Niezależnie od wskazanych przyczyn, zgodnie z art. 19 P.p.s.a. sąd wyłącza referendarza na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli między nim, a jedną ze stron lub jej przedstawicielem zachodzi stosunek osobisty tego rodzaju, że mógłby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności.

W ocenie sądu żadna z wymienionych przyczyn wyłączenia nie zachodzi w badanej sprawie. Przyczyny wyłączenia z art. 18 P.p.s.a. należy wykluczyć, wobec treści znajdujących się w aktach sprawy oświadczeń referendarzy.

Wniosek J. H. odwołuje się natomiast do innych przyczyn, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności referendarzy (art. 19 P.p.s.a.). Należy wyjaśnić, że wniosek o wyłączenie referendarza mogą uzasadniać jedynie takie okoliczności, które obiektywnie mogą wywołać wątpliwości co do jego bezstronności, takich zaś przyczyn nie wskazano w sprawie.

Skarżący upatruje istnienia "zmowy" między referendarzami, której wyrazem ma być powoływanie się w ich orzeczeniach na fakt zatajenia przez wnioskodawcę informacji o posiadaniu gospodarstwa rolnego, nie biorąc pod uwagę faktu, że rozpoznając wnioski o przyznanie prawa pomocy referendarze mają dokonać skrupulatnej oceny przesłanek skorzystania z tej formy pomocy państwa, zastrzeżonej dla osób rzeczywiście znajdujących się w trudnej sytuacji finansowej. Trudno zatem aby referendarze pomijali w prowadzonym postępowaniu kluczowy dla oceny sytuacji finansowej wnioskodawcy fakt, tylko dlatego, że jest on dla wnioskodawcy niekorzystny. Oczywistym jest też, że jeśli skarżący składa kilkadziesiąt wniosków o przyznanie prawa pomocy, w krótkich odstępach czasu, to ocena jego sytuacji finansowej będzie opierała się na podobnej argumentacji. W każdej ze spraw pojawia się konieczność prawidłowego ustalenia stanu majątkowego i rodzinnego wnioskodawcy, związana z koniecznością weryfikacji składanych przez niego oświadczeń. Przedmiotem ustaleń w poszczególnych postępowaniach jest bowiem sytuacja majątkowa tej samej osoby w tym samym lub zbliżonym czasie, trudno zatem czynić zarzut, z tego, że sytuacja ta została oceniona jednolicie, a ustalona w jednym postępowaniu okoliczność nie miała wpływu na inne postępowania.

Konkludując, niezadowolenie skarżącego ze sposobu rozstrzygania składanych przez niego wniosków o przyznanie prawa pomocy nie daje podstaw do wyłączenia referendarzy sądowych. Podkreślić również należy, że gwarancją praw skarżącego do bezstronnego i rzetelnego rozpoznaniem składanych przez niego wniosków jest przewidziany w P.p.s.a. system środków odwoławczych przysługujących od wydawanych w tym zakresie rozstrzygnięć.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 24 § 1 w zw. z art. 22 § 1 i 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.