Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 26 marca 2013 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: sędzia NSA Leszek Kamiński sędzia del. WSA Mariola Kowalska (spr.) Protokolant asystent sędziego Justyna Rosińska po rozpoznaniu w dniu 26 marca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 334/11 w sprawie ze skargi M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r., sygn. akt II SA/Rz 334/11, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił skargę M. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zwanego dalej "SKO", w R. z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...], w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. W uzasadnieniu wyroku Sąd przytoczył następujące okoliczności faktyczne i prawne sprawy.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r., nr [...], Burmistrz P., na podstawie art. 29 ust 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. nr 239, poz. 2019 ze zm.), odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom w obrębie działki nr [...] stanowiącej własność A. i G. F., zam. [...] wobec braku zmiany stanu wody na ww. działce i niewystąpienia szkód na działce nr [...], stanowiącej własność M. Z., zam. [...] oraz na działce nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako pastwiska, aktualnie będącej drogą dojazdową do domostw i pól stanowiącą współwłasność: A. i G. F., K. M., M. M., M. Z. (P.), P. W. oraz "[...]" S.A. w R.

Wydanie decyzji organu I instancji poprzedzone było czterokrotnie prowadzonym przez Burmistrza P. postępowaniem zakończonym kolejno decyzjami z dnia [...] czerwca 2008 r., znak [...]; z dnia [...] grudnia 2008 r., znak [...]; z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak [...]; z dnia [...] grudnia 2009 r., znak [...], uchylonych przez SKO z powodów formalnoprawnych.

W ocenie organu I instancji, z analizy akt sprawy wynika, że inwestycja budowlana A. i G. F. została zrealizowana na podstawie decyzji Starosty D. z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...], o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego, osadnika ścieków na działce [...] położonej w B. Podstawę do jej wydania stanowił zatwierdzony projekt budowlany opracowany na podstawie decyzji o warunkach zabudowy nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r.

Zgłoszeniem inwestora z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...], natomiast objęte zostało wykonanie robót budowlanych polegających na utwardzeniu podwórza kostką brukową i wykonaniu podjazdów dla niepełnosprawnych.

Wszystkie roboty budowlane były przedmiotem kontroli dokonanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego, zwanego dalej "PINB", w D. w dniu [...] listopada 2010 r., która wykazała, że zakres wykonanych robót jest całkowicie zgodny z zakresem robót objętych zgłoszeniem, a więc utwardzenie i odwodnienie placu, zachowanie różnicy poziomów między wejściem do budynku, a poziomem terenu u podnóża podjazdów jako 0,45 m od strony zachodniej i 0,65 m od strony wschodniej. Zaprojektowane i wykonane zagospodarowania terenu i kształtowania ładu przestrzennego jest zgodne z decyzją Burmistrza P. z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], o warunkach zabudowy, w tym także zapisem o zachowaniu naturalnego systemu wodnego, jak wynika z dwukrotnie przeprowadzonej kontroli przez organ uprawniony.

W zakresie odwodnienia budynku mieszkalnego w odniesieniu do szczególnego korzystania z wód, jak wskazał organ, wody opadowe pochodzące z dachu budynku mieszkalnego jednorodzinnego uprzednio rozlewały się na teren działki inwestora, co było zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami, natomiast z chwilą uzyskania pozwolenia wodnoprawnego, wody z dachu oraz z terenu utwardzonego kierowane są do rowu melioracyjnego biegnącego wzdłuż jego nieruchomości od strony południowej. W okresie nawałnic i ulew wody te dodatkowo zabezpiecza w obrębie posesji inwestora wysoki murek ogrodzeniowy, który wewnętrznie zamyka je całkowicie i dlatego wody opadowe nie są kierowane i nie mają spływu na grunt sąsiedni.

Ponadto organ stwierdził, że działka nr [...], będąca własnością Państwa F., graniczy z działką nr [...], będącą również ich własnością, oraz działką nr [...] stanowiąca współwłasność stron i innych użytkowników drogi, zatem działka M. Z. nie jest sąsiednia w stosunku do działki nr [...].

Przeprowadzona dwukrotnie przez PINB w D. kontrola, której wynikami posiłkował się organ I instancji oraz jego własna analiza sprawy nie pozwala na stwierdzenie dokonania zmiany stanu wody na działce, która mogłaby szkodliwie wpłynąć na grunty sąsiednie. Nie ma więc podstaw do uwzględnienia żądań M. Z. w świetle art. 29 ust. 1 pkt 1 Prawa wodnego.

Ponadto organ I instancji stwierdził, że nie ma potrzeby badania okoliczności sprawy przez biegłych specjalistów, gdyż zgromadzona dokumentacja bez żadnych wątpliwości obrazuje prawidłowość stanu wody na gruncie.

Odwołanie od decyzji organu I instancji złożyła M. Z., wnosząc o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia lub wydania orzeczenia przez organ II instancji (we własnym zakresie), co do istoty sprawy. Zarzuciła organowi I instancji naruszenie kardynalnych zasad postępowania administracyjnego (art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 75 § 1, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80, art. 84 § 1 K.p.a.) oraz art. 29 Prawa wodnego.

Zaskarżoną decyzją SKO w R., nie znajdując podstaw do uwzględnienia ww. odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Organ II instancji stwierdził, że postępowania administracyjne było prowadzone przy zapewnieniu czynnego udziału stron w postępowaniu, a organ I instancji skutecznie zebrał materiał dowodowy, dający podstawy do podjęcia rzetelnego rozstrzygnięcia w sprawie. Na gruncie prowadzonego postępowania wyjaśniającego, przy zastosowaniu możliwych środków dowodowych, nie stwierdzono dokonania zmiany stanu wody na gruncie państwa F., który szkodliwie wpływałby na grunty sąsiednie, w tym działki nr [...] i [...]. Dodatkowo organ I instancji przy badaniu sprawy wziął pod uwagę wyjaśnienia PINB w D., który stwierdził zgodność wykonanej inwestycji z pozwoleniem na budowę oraz stwierdził, że podniesienie poziomu teren wokół budynku nie powoduje zmiany stanu wody na gruncie.

W ocenie organu odwoławczego, w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego organ I instancji zasadnie przyjął, że zmiana stanu wody na gruncie nie nastąpiła, nie można także mówić o kierowaniu wód opadowych na grunty sąsiednie.

Organ II instancji, odnosząc się do treści art. 29 Prawa wodnego, podkreślił, że zakazana jest taka zmiana stanu wody na gruncie, która odbywa się ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Wnioskując a contrario, ewentualna zmiana stanu wody na gruncie przy braku szkodliwego jej oddziaływania na grunt sąsiedni jest dozwolona. Strona natomiast nie wykazała, że poniosła na działce szkodę i że w ogóle doszło do zmiany stanu wody na gruncie. Nie może być to szkoda nierealna i hipotetyczna, a taką strona wskazała w toku postępowania administracyjnego.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie M. Z., wnosząc o jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie:

- przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, a to przez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności stanu faktycznego sprawy, przede wszystkim art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. w związku z art. 29 § 1 i § 3 Prawa wodnego, poprzez zaniechanie dokładnego wyjaśnienia sprawy, zgromadzenia wyczerpującego materiału dowodowego;

- przepisów prawa materialnego - art. 29 § 1 pkt 1 i § 3 Prawa wodnego, poprzez błędne ustalenie, że nie nastąpiła zmiana stosunków wodnych na gruncie i w związku z tym nie wystąpiła szkoda na działce skarżącej.

W uzasadnieniu skargi skarżąca powtórzyła argumenty zawarte w uzasadnieniu odwołania.

W odpowiedzi na skargę SKO w R. wniósł o jej oddalenie, argumentując tak jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wyrokiem z dnia 16 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Rz 334/11, oddalając skargę stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza obowiązujących przepisów, a w szczególności wskazanych w skardze przepisów procesowych oraz art. 29 Prawa wodnego. Sąd I instancji, powołując się na treść art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1 i art. 75 § 1 K.p.a., przedstawił na czym polega istota postępowania wyjaśniającego prowadzonego przez organ administracyjny. W tym zakresie Sąd I instancji, mając na względzie zarzut skarżącej dotyczący nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego, wskazał, że jeżeli z przepisu administracyjnego prawa materialnego nie wynika obowiązek zastosowania konkretnego środka dowodowego, to wybór właściwego środka dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające. Pogląd ten pozostaje w zgodzie z art. 7 i art. 77 K.p.a., gdyż obowiązkiem organu jest podejmowanie wszelkich kroków do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego celem realizacji zasady prawdy obiektywnej. Żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabrania podmiotowi, którego zamiarem jest wykazanie istnienia okoliczności, które w jego ocenie mogą mieć istotne znaczenie w sprawie przedłożenia własnych dowodów zwłaszcza, gdy celem jest wykazanie błędnego działania organu. Skarżąca w toku postępowania nie złożyła formalnego wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Dodać należy, że zaskarżona decyzja jest kolejną decyzją w sprawie, a sprawę zainicjowała skarżąca wnioskiem z dnia [...] lutego 2008 r.

Z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy wynika, że organ w dniach [...] marca 2008 r. oraz [...] maja 2008 r. przeprowadził rozprawy administracyjne w terenie połączone z wizją lokalną. Z przeprowadzonych czynności organ sporządził protokoły, a do protokołu z dnia [...] maja 2008 r. dołączono materiał fotograficzny. Z treści protokołu wynika, że skarżąca oraz jej mąż obawiają się zalania ich działki w przyszłości, co spowodowane jest zmianą ukształtowania terenu w wyniku realizacji inwestycji polegającej na budowie domu jednorodzinnego, murków ogrodzenia, co zmieniło kierunek spływu wód opadowych z drogi krajowej relacji [...] – [...]. W protokole rozprawy administracyjnej z dnia [...] listopada 2008 r. mąż skarżącej oświadczył, że na ich nieruchomości wystąpiły szkody polegające na zabrudzeniu kostki brukowej. W protokole tym organ stwierdził, że od dnia ostatniej wizji lokalnej zmieniono sposób odwodnienia dachu, gdyż woda z rynien spustowych rozlewa się po działce nr [...] (własność A. G. F.); sporna droga jest sucha, w drodze nie ma dziur oraz dołków; teren przylegający do budynku A. G. F. nie został zmieniony; teren posesji ogrodzony murkiem ogrodzeniowym. Pod tymi ustaleniami bez zastrzeżeń podpisała się skarżąca. G. F. zobowiązał się dołączyć do materiału dowodowego oryginalny projekt budowlany, pozwolenia na budowę, zgłoszenie wykonania robót budowlanych. Dokumenty te znajdują się w aktach administracyjnych sprawy.

W piśmie z dnia [...] września 2008 r., nr [...], PINB w D. stwierdził, że budynek mieszkalny zrealizowano zgodnie z udzielonym pozwoleniem na budowę. W dniu kontroli, tj. [...] lipca 2008 r. inwestor przedłożył zgłoszenie robót budowlanych niewymagających pozwolenia na budowę z dnia [...] czerwca 2008 r. polegających na wykonaniu utwardzenia kostką brukową i wykonaniu podjazdów dla osób niepełnosprawnych z kostki brukowej na podsypce z kruszywa naturalnego. W zgłoszeniu podana została różnica poziomów pomiędzy wejściem do budynku, a poziomem terenu u podnóża podjazdów. Organ stwierdził, że roboty budowlane polegające na utwardzeniu terenu oraz pochylni, całkowicie mieszczą się w obrębie nieruchomości inwestora. Podniesienie poziomu terenu nie powoduje zmiany stanu wodnego na tym terenie i dlatego brak było podstaw do decyzyjnej ingerencji w tej sprawie. Postępowanie kontrolne została wszczęte na skutek wniosku skarżącej, co potwierdza treść ww. pisma oraz jego tzw. rozdzielnik.

W piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...], stanowiącym odpowiedź dla Burmistrza Miasta P., PINB w D. powtórzył swoje stanowisko wyrażone w piśmie z dnia [...] grudnia 2008 r., nr [...].

Organ I instancji w dniu [...] listopada 2009 r. przeprowadził kolejną rozprawę i wizję lokalną. A. G. - pełnomocnik G. F. przedłożyła do akt sprawy decyzję Starosty D. z dnia [...] października 2009 r., którą udzielono A. i G. F. pozwolenie wodnoprawne na wykonanie wylotów kanalizacji deszczowej, służących do odprowadzania wód opadowych z dachu budynku mieszkalnego i utwardzonego placu przed budynkiem zlokalizowanym na działce nr [...] do rowu odwadniającego. Zaznaczyła, że wody opadowe nigdy nie wypływały z tej nieruchomości ze względu na wysokie mury ogrodzeniowe.

Przed wydaniem zaskarżonej decyzji organ I instancji zawiadomieniem z dnia [...] listopada 2010 r. poinformował strony postępowania o możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym i możliwości zgłaszania wniosków dowodowych i zastrzeżeń. Strony z takiej możliwości nie skorzystały. Nadto Sąd stwierdził, że organ prawidłowo ustalił strony postępowania i prawidłowo doręczył decyzję, gdyż uwzględnił cofnięcie pełnomocnictw przez G. F. pełnomocnikom wymienionym w jego piśmie z dnia [...] listopada 2009 r. Natomiast pełnomocnictwo A. G. obejmowało tylko udziału w rozprawie administracyjnej i wizji lokalnej w dniu [...] listopada 2009 r.

W ocenie Sądu organy orzekające w niniejszej sprawie wyczerpująco przeprowadziły postępowanie dowodowe i nie uchybiły cytowanym przepisom, w konsekwencji prawidłowo zastosowały przepis prawa materialnego w tym przypadku art. 29 ust. 3 Prawa wodnego.

Następnie Sąd I instancji powołując się na treść art. 29 Prawa wodnego stwierdził, że warunkiem wydania decyzji o nakazaniu przywróceniu stanu poprzedniego na gruncie albo wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom jest wykazanie, że nastąpiła zmiana stanu wód na gruncie, która szkodliwie wpływa na grunty sąsiednie. Adresatem obowiązku wynikającego z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego jest właściciel gruntu, na którym nastąpiła zmiana stanu wód. Sąd wskazał, że ocena materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie (kilkukrotnie przeprowadzona rozprawa administracyjna i wizje w terenie) nie wykazała, że zaistniała zmiana stanu wód, która miałaby szkodliwe oddziaływać na grunty sąsiednie, nie wykazano też powstania szkód na gruntach sąsiednich. Sytuacja odprowadzania wód gruntowych i deszczowych do rowu melioracyjnego na podstawie uzyskanego przez G. F. pozwolenia wodnoprawnego pokazuje, że inwestor podejmuje działania w celu wykluczenia jakiegokolwiek oddziaływania wód opadowych na działki sąsiednie w tym działkę skarżącej.

Sąd I instancji zgodził się ze stanowiskiem SKO w R., że potencjalne powstanie szkody nie może być przesłanką do orzekania o nałożeniu obowiązku określonego w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Szkoda w rozumieniu tego przepisu musi być realna i objawiać się negatywnym uszczerbkiem majątkowym w aktywach strony, albo powodować sytuację, w której niemożliwym byłoby użytkowanie nieruchomości w sposób dotychczasowy.

W ocenie Sądu I instancji, materiał dowodowy sprawy świadczy o tym, że skarżąca sama zwróciła się do organów nadzoru budowlanego o zbadanie legalności wzniesionego domu mieszkalnego i wykonanych robót budowlanych. Powołanie wyników kontroli w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie świadczy o tym, że organ uchylał się od przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ, wydając zaskarżoną decyzję, nie ograniczył się wyłącznie do stanowiska PINB w D., gdyż jak to wyżej opisano ustalenie stanu faktycznego w sprawie było poprzedzone podejmowaniem czynności dowodowych, w których skarżąca uczestniczyła lub była z nimi zapoznawana, a ocena tego materiału dowodowego nie nosi cech dowolności. Rolą organu w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 29 Prawa wodnego nie jest też kontrola decyzji o ustaleniu warunków zabudowy, gdyż zakres przedmiotowy tego postępowania w istocie sprowadza się do ustalenia istnienia związku przyczynowego pomiędzy zmianą stanu wody na gruncie, a powstaniem szkody na gruntach sąsiednich. Ocena materiału dowodowego nie nosi cech dowolności, gdyż uzasadnienie zaskarżonej decyzji i utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji zawierają uzasadnienie faktyczne i prawne, co czyni zadość warunkom określonym w art. 80 i art. 107 K.p.a. Z tych przyczyn Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty zawarte w skardze dotyczące zakresu prowadzenia postępowania przez organy nadzoru budowlanego i w postępowaniu w trybie art. 29 Prawa wodnego.

W ocenie Sądu nie można również mówić o naruszeniu prawa własności skarżącej, bo nieruchomość jest wykorzystywana zgodnie z wolą właściciela bez żadnych ograniczeń.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku opartą na przesłankach z art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", złożyła M. Z., zaskarzając ww. wyrok w całości oraz wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania i uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Rzeszowie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania wg norm przepisanych.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, poprzez uznanie, że na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w B., stanowiącej własność A. i G. F., nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, a w związku z tym nie wystąpiła szkoda na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w B., stanowiącej własność skarżącej.

Ponadto zaskarzonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a., polegające na niepodjęciu przez te organy wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy z uwzględnieniem słusznego interesu skarżącej oraz niezebraniu i nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Naczelny Sąd Administracyjny, jak stanowi art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to zatem, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej i uznał, że podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego i procesowego nie zawierają usprawiedliwionych podstawy.

Na wstępie wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia orzeczeń sądów administracyjnych, w tym winna zawierać wskazanie podstaw kasacji i ich uzasadnienie. Skarga kasacyjna nie może zatem zostać skonstruowana w dowolny sposób, dlatego postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego, stosownie do treści art. 174 pkt 1 p.p.s.a., winno wiązać się ze wskazaniem przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, czy mamy do czynienia z błędną wykładnią lub niewłaściwym zastosowaniem określonego przepisu prawa materialnego. W niniejszej sprawie choć strona skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut naruszenie prawa materialnego, tj. art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, to jednak naruszenia tego przepisu nie powiązała ani z błędną wykładnią, ani też z błędnym jego zastosowaniem. Stawiając ten zarzut strona skarżąca kasacyjnie powiązała z oceną stanu faktycznego, jaką sformułował Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku, a mianowicie, że na nieruchomości oznaczonej, jako działka nr [...], położonej w B., stanowiącej własność A. i G. F., nie doszło do zmiany stosunków wodnych na gruncie, a w związku z tym nie wystąpiła szkoda na nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w B., stanowiącej własność skarżącej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zarówno z treści postawionego zarzutu, jak i uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że strona de facto kwestionuje ocenę stanu faktycznego jaką sformułował Sąd I inistancji, która jej zdaniem jest błędna. Ww. zarzut naruszenia prawa materialnego został więc powołany w kontekście ustaleń stanu faktycznego sprawy, co oznacza, że tak postawiony zarzut został błędnie sformułowany. Stawiając ten zarzut strona skarżąca kasacyjnie nie wykazała bowiem na czym polega naruszenie art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, co w zasadzie pozbawia Naczelny Sąd Administracyjny możliwości odniesienia się do tak postawionego zarzutu. Strona skarżąca winna mieć na względzie, że treść prawa materialnego w zasadzie determinuje kształt postępowania wyjaśniającego jakie winno być przeprowadzone w sprawie. To właśnie w wyniku tak przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego następuje ustalenie stanu faktycznego sprawy. Z kolei tak dokonane ustalenia stanu faktycznego sprawy winny determinować treść rozstrzygnięcia jakie wydaje organ administracyjny w następstwie ich oceny. Dla prawidłowego postawienia zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wymagane jest więc wykazanie, że dla zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego został błędnie zastosowany lub nie - któryś z jego elementów jako normy prawnej. Chodzi tu więc o wykazanie niewłaściwego podstawienia normy prawnyej pod ustalony skan faktyczny sprawy (tzw. subsumcję). Nie wystaczy w tym względzie oprzeć takiego zarzutu wyłącznie na ustaleniach stanu faktycznego sprawy, czyniąc to w zupełnym oderwaniu od treści normy prawnej.

Jak już wyżej wskazano, kształt postępowania dowodowego determinuje treść normy prawa materialnego. W niniejszej sprawie był to art. 29 Prawa wodnego, dotyczący nieuprawnionej zmiany stanu wody na gruncie lub jej spływu na grunty sąsiednie. Zgodnie z art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, w przypadku ww. nieuprawnionych zmian jeżeli powodują one następstwo w postaci szkodliwego wpływu na grunty sąsiednie, właściwy organ może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegającym szkodom.

W ramach tak zakreślonego postępowania administracyjnego, w trakcie postępowania wyjaśniającego organ winien zatem ustalić, czy nastąpiła zmiana stanu wody na gruncie lub jej spływ na grunt sąsiedni, i czy takie działania szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie. Dopiero w przypadku pozytywnych ustaleń możliwe jest wydanie decyzji nakazującej właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Jak wynika z akt sprawy, Sąd I instancji, wydając zaskarżony wyrok, poddał ocenie wszystkie z wyżej wymienionych elementów koniecznych z punktu widzenia zastosowania art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego. Jak trafnie wskazał Sąd I instancji postępowanie administracyjne w tym zakresie nie wykazało żadnych nieprawidłowości. Żadne z przeprowadzonych na przestrzeni kilku lat dowodów, ani twierdzenia strony skarżącej nie potwierdziły, że w wyniku podwyższenia terenu na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie lub jej spływu na grunty sąsiednie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że postępowania dowodowe w tym zakresie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy i nie nosi znamion dowolności. W tym kontekście Sąd I instancji prawidłowo przywołał art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 84 § 1, art. 75 § 1 i art. 107 K.p.a., wyprowadzając zarazem prawidłowe wnioski dla oceny wyniku postępowania administracyjnego. Skoro w trakcie postępowania nie stwierdzono aby w ogóle w sprawie doszło do spełnienia dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, to brak było postaw do powołania z urzędu biegłego, ponieważ dla stwierdzenia, że w związku z podwyższeniem terenu na działce nr [...] nie nastąpiły żadne negatywne skutki dla gruntów sąsiednich nie jest wymagane posiadanie wiadomości specjalnych. Dlatego stanowisko Sądu I instancji, który stwierdził, że jeżeli z przepisu administracyjnego prawa materialnego nie wynika obowiązek zastosowania konkretnego środka dowodowego, to wybór właściwego środka dowodowego należy do organu prowadzącego postępowanie wyjaśniające, należy uznać za prawidłowe. Jeszcze raz wskazania wymaga, że skoro postępowanie wyjaśniające przeprowadzone przez organ nie potwierdziło, że w sprawie rzeczywiście na działce nr [...] doszło do zmiany stanu wody na gruncie lub jej spływu na grunty sąsiednie ze szkodą dla gruntów sąsiednich, to w ramach oceny takich ustaleń stanu faktycznego organ nie miał podstaw do powołania z urzędu osoby biegłego dla potwierdzenia oceny stanu faktycznego jaki wynikł w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego. Poza tym jak wynika z treści wniosku inicjującego postępowanie, oświadczeń, skargi oraz skargi kasacyjnej, strona wnosząca skargę kasacyjną chciała wyłącznie potwierdzić to, czy w wyniku podwyższenia terenu na działce nr [...] może dojść potencjalnie do zalania terenu jej działki nr [...]. Stosownie do treści art. 29 Prawa wodnego nie jest możliwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego w sposób abstrakcyjny, tj. w oderwaniu od zaistniałego stany faktycznego sprawy. Skoro w związku z podniesieniem terenu na działce nr [...] strona wnosząca skargę kasacyjną nie wykazała, że w jej następstwie doszło do takiej zmiany stanu wody na gruncie lub jej spływu na grunty sąsiednie, która powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich, w tym dla działki nr [...], to brak było podstaw do podważenia oceny jaką zawarł w zaskarżonym wyroku Sąd I instancji, który w całość zaakceptował sposób przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego (dowodowego), ocenę dokonaną przez organ administracyjny oraz treści rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonej decyzji. W tym miejscu wskazania wymaga, że jeżeli strona miała inne stanowisko w sprawie, to zawsze na każdym etapie postępowania administracyjnego mogła przedstawić własne dowody, w tym z opinii biegłego. Dlatego Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że żaden przepis Kodeksu postępowania administracyjnego nie zabrania podmiotowi, którego zamiarem jest wykazanie istnienia okoliczności, które w jego ocenie mogą mieć istotne znaczenie w sprawie przedłożenia własnych dowodów zwłaszcza, gdy celem jest wykazanie błędnego działania organu. W niniejszej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną pomimo odmiennego stanowiska ani nie przedstawiła żadnego dowodu, ani nie wskazała na istnienie takowego dowodu, który mógłby podważyć ocenę stanu faktycznego, zawartą w zaskarżonym wyroku.

Z powyższego wywodu wynika, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć art. 133 § 1 p.p.s.a., poprzez pominięcie wynikającego z akt sprawy naruszenia przez organy administracyjne przepisów art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a., ponieważ wbrew twierdzeniom strony skarzącej kasacyjnie Sąd I instancji dokonał oceny sposobu w jaki organ przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w tym odnosząc się do kwestii braku powołania w sprawie biegłego. Ponadto nie ulega wątpliwości, że obowiązkiem organów administracji publicznej orzekających w niniejszej sprawie było zgodnie ze wskazanymi wyżej zasadami postępowania wynikającymi z ww. przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, dokładne ustalenie, czy nastąpiła zmiana stanu wody, czy zmiana ta wywołuje szkody na gruntach sąsiednich. Skoro takiego negatywnego oddziaływania na grunty sąsiednie w niniejszej sprawie nie stwierdzono, to brak było podstaw do przyjęcia odmiennego stanowiska oraz powołania biegłego z urzędu, którego udział w sprawie byłby wymagany z uwagi na konieczność uzyskania informacji przekraczających wiedzę ogólną, tj. fachowej wiedzy i dokonania specjalistycznych wyliczeń. W tym miejscu wskazania wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje samej konieczności udziału biegłego w sprawie naruszenia stosunków wodnych na gruncie, a jedynie wskazuje, że konieczność taka jest uzależniona od konkretnych ustaleń stanu faktycznego sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną winna mieć na względzie, że uzyskanie wiedzy fachowej wymaga przede wszystkim wskazanie przez organ, w jaki sposób właściciel gruntu, który dokonał zmiany stanu wód ma zapobiegać szkodom w przyszłości. Nakazanie przez organ wykonania określonych urządzeń wymaga bowiem precyzyjnej znajomości ich działania, a do tego potrzebna jest specjalistyczna wiedza. W innym wypadku taka specjalna wiedza nie jest konieczna, czego strona wnosząca skargę kasacyjną zdaje się nie respektować, powołując się nie na określone fakty, które winny potwierdzać spełnienie dyspozycji art. 29 ust. 3 Prawa wodnego, a więc i decydować o udziale biegłego, lecz na subiektywne odczucia, co do możliwości wystąpienia w przyszłości potencjalnych zagrożeń. W związku z treścią art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. ww. subiektywne odczucia nie stanowią podstawy do powołania w sprawie biegłego, ponieważ są oderwane od realiów sprawy administracyjnej, podczas której ani organ administracyjny, ani żadna ze stron postępowania nie wykazały, że w wyniku podniesienia terenu na działce nr [...] doszło do takiej zmiany stanu wody na gruncie lub jej spływu na grunty sąsiednie, która powoduje szkodę dla gruntów sąsiednich, w tym dla działki nr [...]. Istotną zasadą postępowania, wypływającą z ww. przepisów K.p.a., na które powołuje się sama strona skarżąca kasacyjnie, jest zasada prawdy obiektywnej. Obowiązywanie tej zasady nie ma nic wspólnego z subiektywnymi odczuciami strony co do potencjalnej możliwości wystąpienia jakichś zagrożeń. Właściwe przeprowadzenie postępowania administracyjnego oparte jest zatem na konkretnych realiach sprawy (dowodach i ich ocenie) - w niniejszej sprawie na braku wystąpienia jakichkolwiek zagrożeń, o jakich mowa w art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego, czego skutkiem była odmowa nakazania przywrócenia stanu poprzedniego lub wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom w obrębie działki nr [...] stanowiącej własność A. i G. F., zam. [...] wobec braku zmiany stanu wody na ww. działce i niewystąpienia szkód na działce nr [...], stanowiącej własność M. Z., zam. [...] oraz na działce nr [...] oznaczonej w ewidencji gruntów jako pastwiska, aktualnie będącej drogą dojazdową do domostw i pól stanowiącą współwłasność: A. i G. F., K. M., M. M., M. Z. (P.), P. W. oraz "[...]" S.A. w R. W tych warunkach dowodowych sprawy Sąd I instancji przez pryzmat art. 133 § 1 p.p.s.a. prawidłowo dokonał oceny materiału dowodowego, uznając działania organu, jako zgodne z obowiązującym prawem.

Zarzuty strony skarżącej kasacyjnie dotyczące naruszenia przez Sąd I instancji art. 29 ust. 1 i 3 Prawa wodnego oraz art. 133 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 6, art. 7, art. 8, art. 10, art. 11, art. 75, art. 77, art. 78 i art. 80 K.p.a. nie zawierają zatem usprawiedliwionych podstaw.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.