Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Dargas Sędziowie WSA Bożena Marciniak (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant referent – stażysta Beata Karczewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. sprawy ze skargi G. M. i M. M. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oddala skargę.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r., nr [...], Minister Inwestycji i Rozwoju (dalej jako "Minister"), po rozpatrzeniu odwołania spółki [...] S.A. z siedzibą w [...] (dalej jako "[...]"), uchylił w całości decyzję Wojewody [...] (dalej jako "Wojewoda") z [...] lipca 2016 r., nr [...], (pkt 1), stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem [...] czerwca 2003 r. prawa własności gruntu położonego w [...], obręb [...], oznaczonego jako dz. nr [...] o pow. [...] ha, uregulowanego w księdze wieczystej nr [...] (pkt 2), stwierdził nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu oraz prawa własności znajdującego się na tym gruncie fragmentu linii kolejowej nr [...] (pkt 3), wskazał, że okres użytkowania wieczystego gruntu wynosi 99 lat z możliwością jego przedłużenia na dalszy okres (pkt 4) oraz odstąpił od ustalenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zajętego pod infrastrukturę kolejową (pkt 5).

Decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Wnioskiem z [...] października 2012 r. [...] wystąpiły do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez Skarb Państwa prawa własności przedmiotowego gruntu oraz nabycie przez PKP prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności znajdującego się na nim fragmentu linii kolejowej.

Decyzją z [...] lipca 2016 r., działając na podstawie art. 37a ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160, ze zm.) oraz art. 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1594, ze zm.), Wojewoda odmówił stwierdzenia nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności przedmiotowego gruntu oraz nabycia z mocy prawa w ww. dacie przez [...] prawa użytkowania wieczystego tego gruntu wraz z prawem własności urządzeń na nim się znajdujących.

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, w dziale II "Własność" jako właściciele wpisani są G. M. i M. M. (dalej jako "skarżący"). Z kolei z informacji uzyskanych od Starosty [...] wynika, że odnaleziono kopię prawomocnego orzeczenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej [...] o wywłaszczeniu nieruchomości z [...] lutego 1956 r., nr [...], które obejmowało m.in. dz. nr [...]. Jednakże ujawnienie własności Skarbu Państwa wynikającego z ww. orzeczenia nie jest możliwe, z uwagi na fakt, że skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość od osób fizycznych, na podstawie umowy sprzedaży z 2007 r. Chroni ich zatem rękojmia wiary publicznej wynikająca z art. 5 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (wówczas Dz.U. z 2016 r. poz. 790 ze zm.). Wojewoda zauważył, że skutek prawny zaistniały z mocy prawa, z którym art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 września 2000 r. wiąże wywłaszczenie osoby fizycznej, powinien być oceniany według dat 28 lutego 2003 r. oraz 1 czerwca 2003 r., warunkując jednak jego zaistnienie, a w konsekwencji jego potwierdzenie, deklaratoryjną decyzją oraz nie naruszaniem praw osób trzecich wynikającym z art. 37a ust. 5 ww. ustawy. W niniejszej sprawie wydanie decyzji deklaratoryjnej, potwierdzającej nabycie praw, o których mowa w art. 37a ww. ustawy na rzecz Skarbu Państwa oraz [...], naruszałoby prawa skarżących. Organ uznał zatem, że pomimo że sporny grunt w datach 28 lutego 2003 r. oraz 1 czerwca 2003 r. nie stanowił własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego ani [...] oraz zajęty był linią kolejową, to jednak z uwagi na treść art. 37a ust. 5 ww. ustawy, nie można wydać decyzji zgodnej z wnioskiem [...].

Odwołanie od powyższej decyzji wniosły [...] wskazując na błędne przyjęcie, że w sprawie wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia w postaci naruszenia praw osób trzecich.

Decyzją z [...] czerwca 2019 r. Minister uchylił w całości decyzję z [...] lipca 2016 r. (pkt 1), stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności przedmiotowej działki (pkt 2), stwierdził nabycie przez [...] z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa użytkowania wieczystego gruntu oraz prawa własności znajdującego się na nim fragmentu linii kolejowej nr [...] (pkt 3), wskazał, że okres użytkowania wieczystego gruntu wynosi 99 lat z możliwością jego przedłużenia na dalszy okres (pkt 4) oraz odstąpił od ustalenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zajętego pod infrastrukturę kolejową (pkt 5).

W uzasadnieniu decyzji wskazał, że dla spełnienia przesłanek z art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy z 8 września 2000 r. wystarczy stwierdzenie, że na gruncie w dniu 28 lutego 2003 r. usytuowana była linia kolejowa, [...] w tym dniu władała przedmiotową nieruchomością oraz że nieruchomość nie stanowiła w tym dniu własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...]. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 28 lutego 2003 r. właścicielami dz. nr [...] byli A. M., J. G., K. E., J. P., E. K., J. W., E. G. oraz J. G.. Następnie na podstawie umowy sprzedaży z 10 sierpnia 2007 r., zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A Nr [...], prawo własności tej działki zostało przeniesione na rzecz skarżących, co potwierdza treść księgi wieczystej prowadzonej m.in. dla dz. nr [...]. Oznacza to, że w dniu 28 lutego 2003 r. nieruchomość nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...], a tym samym spełniona została pierwsza przesłanka z art. 37a ustawy. W tej sytuacji, w ocenie Ministra, niezasadnie uznał Wojewoda, że uwłaszczenie doprowadziłoby do naruszenia praw osób trzecich, a zatem wystąpienia negatywnej przesłanki uwłaszczeniowej. Minister zauważył, że decyzja wydawana na podstawie art. 37a ustawy ma charakter deklaratoryjny, to jest potwierdza jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny. Decyzja taka nie ma charakteru uznaniowego, gdyż w chwili jej wydawania organ zobowiązany jest jedynie do stwierdzenia, że zachodzi określony stan faktyczny, z którym przepis ustawy wiąże określony skutek prawny. Dlatego ziszczenie się pozytywnych przesłanek uwłaszczenia w dniu 28 lutego 2003 r. (przy braku przesłanki negatywnej) uprawnia organ do wydania decyzji uwłaszczeniowej, niezależnie od tego, jakie czynności prawne zostały podjęte w stosunku do nieruchomości w okresie między ww. datą a wydaniem tej decyzji. Tym samym, do wydania decyzji w tym trybie nie ma znaczenia zbycie nieruchomości dokonane po dniu 28 lutego 2003 r.

W ocenie Ministra, w sprawie spełnione zostały również pozostałe przesłanki uwłaszczenia, tj. zajętość przedmiotowej nieruchomości pod czynną linię kolejową oraz pozostawanie we władaniu [...]. Fakt zajęcia dz. nr [...] pod linię kolejową i władania nią przez [...] potwierdza w szczególności wyciąg z ewidencji środków trwałych grupy II będących w użytkowaniu [...] w stanie na dzień 28 lutego 2003 r. położonych na ww. działce. Ewidencja ta potwierdza bowiem, że na ww. działce, zarówno w dniu 28 lutego 2003 r., jak i obecnie, znajduje się tor główny zasadniczy linii nr [...], którego data budowy określona jest na rok 1924. Powyższe potwierdza również pismo Starosty [...] z [...] grudnia 2012 r., zgodnie z którym w dniu 28 lutego 2003 r. dz. nr [...] znajdowała się we władaniu [...], ze względu na fakt, że zlokalizowany na działce tor kolejowy istnieje od 1925 r. Aktualnie tor ten nadal jest użytkowany przez [...]. Minister wskazał, że w aktach sprawy znajduje się również oświadczenie osób upoważnionych do reprezentowania [...] z 22 października 2012 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań określonej w art. 233 § 1 Kodeksu Karnego, z którego wynika że ww. działka położona w [...], w obrębie [...], zajęta jest pod infrastrukturę kolejową składającą się z linii kolejowej nr [...] relacji [...]. Powyższa dokumentacja, w ocenie Ministra, nie budzi wątpliwości i jest wiarygodna, zatem należy przyjąć, że w sprawie zostały spełnione przesłanki uwłaszczenia określone w art. 37a ustawy z 8 września 2000 r., co skutkuje uchyleniem decyzji Wojewody i stwierdzeniem nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności ww. gruntu oraz nabycia z mocy prawa w ww. dacie przez [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu wraz z prawem własności fragmentu toru głównego linii nr [...] znajdującego się na tym gruncie. Końcowo Minister wskazał, że z uwagi na treść art. 8 ustawy o transporcie kolejowym odstąpiono od naliczenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skardze na powyższą decyzję skarżący wnieśli o jej uchylenie zarzucając:

1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:

- art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece - poprzez ich niezastosowanie;

- art. 21 Konstytucji RP - poprzez jego niezastosowanie;

- art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy uwłaszczeniowej poprzez jego błędne zastosowanie;

- art. 37a ust. 5 ustawy uwłaszczeniowej poprzez jego niezastosowanie,

2. naruszenie przepisów postępowania, tj.:

- art. 6 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do ogólnej reguły działania organów administracji zgodnie z prawem;

- art. 8 K.p.a. poprzez niezastosowanie się do ogólnej zasady działania organów w sposób pogłębiający zaufanie obywateli,

- art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. poprzez zaniechanie zgromadzenia i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych o istotnym znaczeniu dla rozstrzygnięcia sprawy, błędną ocenę dowodów i faktów dotyczących prowadzonej sprawy.

Skarżący wnieśli ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z:

- fotografii nr od 1 do 17, wykonanych w dniu 23 lipca 2019 r. i utrwalonych w formie zapisu na płycie CD-R - na okoliczność aktualnego stanu infrastruktury kolejowej na terenie dz. nr [...] i w jej sąsiedztwie;

- uchwały nr 24/2019 Zarządu Związku Gmin i Powiatów Subregionu [...] Województwa [...] w [...] z 15 marca 2019 r. wraz z załącznikiem nr 1 - stanowiącej informację publiczną zamieszczoną na stronie internetowej bip.subregion.pl - na okoliczność aktualnego stanu linii kolejowej nr [...], w tym wykazania, że linia jest nieczynna i nie jest eksploatowana;

- uchwały nr 1177/2017 Zarządu [...] S.A. z 5 grudnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia "Statutu sieci kolejowej" oraz Załącznika 1.2 do Statutu Sieci [...] S.A. "Wykaz odcinków linii stanowiących infrastrukturę nieczynną" - opublikowanych na stronie internetowej [...] S.A. - na okoliczność, że linia kolejowa nr [...] aktualnie stanowi infrastrukturę nieczynną w rozumieniu art. 4 ust. 1b) ustawy o transporcie kolejowym.

Skarżący wnieśli także o zobowiązanie [...] do przedstawienia dokumentów i przeprowadzenie z nich dowodów, tj.:

- decyzji zarządcy infrastruktury o wyłączeniu linii kolejowej nr [...] z ruchu kolejowego;

- dokumentacji przeglądów technicznych linii kolejowej nr [...] za okres od 22 października 2012 r. do chwili obecnej;

- uchwały nr 1177/2017 Zarządu [...] S.A. z 5 grudnia 2017 r. w sprawie wprowadzenia "Statutu sieci kolejowej" oraz Statutu Sieci [...] S.A wraz z załącznikami.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że 10 sierpnia 2007 r. skarżący nabyli dz. nr [...] od jej ówczesnych właścicieli ujawnionych w księdze wieczystej. Stosownie natomiast do art. 37a ust. 5 ustawy z 8 września 2000 r., nabycie praw, o których mowa w ust. 1 i 2 tego przepisu, nie może naruszać praw osób trzecich. Ponadto, zgodnie z art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawa rzeczowe. Skarżący, jako nabywcy nieruchomości, działali w granicach rękojmi publicznej wiary ksiąg wieczystych. Zatem zachodzi przeszkoda do wydania decyzji uwłaszczeniowej. Okoliczność, że decyzja ta ma jedynie charakter deklaratoryjny nie wyłącza działania ww. reguł. W tej sytuacji Minister naruszył zarówno art. 37a ust. 5 ustawy z 8 września 2000 r., jak i art. 3 ust. 1 oraz art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. W ocenie skarżących, Minister naruszył również zasadę postępowania z urzędu (art. 7, art. 75 K.p.a.), która wymaga, aby w toku postępowania organy podejmowały wszelkie kroki niezbędne do wyjaśnienia i załatwienia sprawy i dopuszczały jako dowód wszystko, co może przyczynić się do jej wyjaśnienia, a nie jest sprzeczne z prawem. W niniejszej sprawie Minister wydał decyzję w oparciu o dokumentację pochodzącą z 2012 r., podczas gdy w ciągu siedmiu lat zaszły istotne zmiany w zakresie stanu faktycznego i prawnego dotyczącego przedmiotowej linii kolejowej. Linia kolejowa nr [...], według wiedzy skarżących, wschodzi w skład przedsiębiorstwa [...] S.A. Linia ta powstała w latach 1914-49, zaś we wrześniu 1981 r. definitywnie zamknięto ją dla ruchu pasażerskiego. Była ona jednak eksploatowana do przewozów towarowych. Wykorzystywała ją kopalnia "[...]" oraz zakład odzysku węgla w [...]. W lipcu 2015 r. [...] rozpoczęły procedurę likwidacji 15-kilometrowego odcinka linii pomiędzy [...] a [...]. Likwidacja była związana z zaprzestaniem wydobycia węgla kamiennego w ww. kopalni pod koniec 2011 r. Obecna infrastruktura istniejąca na dz. nr [...] nie spełnia zatem przesłanki określonej w art. 37a ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej, tj. "gruntu wchodzącego w skład linii kolejowej", którego definicja wynika z art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r. Z kolei, według brzmienia art. 4 ust. 2 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym, linia kolejowa to wyznaczona przez zarządcę infrastruktury droga kolejowa przystosowana do prowadzenia ruchu pociągów. Aktualny stan torów kolejowych i innych urządzeń związanych z ruchem kolejowym wskazuje ewidentnie, że powyższe straciły charakter "linii kolejowej" - tory kolejowe są zdegradowane, porośnięte trawą i krzakami, urządzenia i systemy służące zapewnieniu bezpieczeństwa ruchu drogowego i pieszego są zdewastowane i nie działają. Obecnie stanowią infrastrukturę nieczynną. Skoro zatem art. 37a ust. 1 ustawy z 8 września 2000 r. odnosi się do "gruntów wchodzących w skład linii kolejowych", to tym samym nie można uznać, że przesłanka ta została spełniona. Zdaniem skarżących, przepisu tego nie można również interpretować w oderwaniu od konstytucyjnie zagwarantowanej zasady ochrony prawa własności, wyrażonej w art. 21 Konstytucji RP oraz art. 1 Protokołu Nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności (Dz. U. z 1995 r., Nr 36, poz. 1751, ze zm.). Obecny stan nieużywanej od wielu lat i zdegradowanej infrastruktury kolejowej wskazuje, że nie istnieje aktualnie żaden interes publiczny w pozbawieniu właściciela prawa własności.

W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 10 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", oddalił wnioski dowodowe zawarte w skardze.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest niezasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "[...]" (Dz. U. z 2014 r., poz. 1160, ze zm., dalej zwanej "ustawą uwłaszczeniową").

Zgodnie z art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy uwłaszczeniowej, grunty wchodzące w skład linii kolejowych, pozostające w dniu 28 lutego 2003 r. we władaniu [...], niestanowiące własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...], stają się z dniem 1 czerwca 2003 r. z mocy prawa własnością Skarbu Państwa za odszkodowaniem, z zastrzeżeniem ust. 7. Do gruntów, o których mowa w ust. 1, [...] przysługuje z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawo użytkowania wieczystego i prawo własności budynków, lokali i innych urządzeń znajdujących się na tych gruntach.

Powołany przepis określa zatem trzy przesłanki, od których łącznego spełnienia uzależnione jest nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności gruntów, a przez [...] prawa użytkowania wieczystego tych gruntów i własności znajdujących się na nim naniesień. Są to:

- zagospodarowanie gruntu w dniu 28 lutego 2003 r. infrastrukturą techniczną, która stanowi linię kolejową,

- władanie gruntem w tej dacie przez [...] oraz

- nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub [...] prawa własności do tego gruntu.

Przechodząc do oceny pierwszej z ww. przesłanek zauważyć trzeba, że kluczowe znaczenie ma interpretacja użytego w art. 37a ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej zwrotu normatywnego "linia kolejowa". Tylko bowiem grunty wchodzące w skład tej linii podlegały wywłaszczeniu. Sama ustawa nie definiuje tego pojęcia. W tym zakresie należy zatem odwołać się do definicji zawartych w ustawie z 27 czerwca 1997 r. o transporcie kolejowym (Dz. U. Nr 96, poz. 591 ze zm.), w wersji wówczas obowiązującej. I tak, w myśl art. 4 ust. 2 tej ustawy (w brzmieniu obowiązującym w dniu 28 lutego 2003 r.), linia kolejowa oznacza - drogę szynową wraz z przyległym pasem gruntu, a także budynki, budowle i urządzenia przeznaczone do prowadzenia ruchu kolejowego oraz zajęte pod nie grunty. Natomiast przyległy pas gruntu oznacza pasy gruntu wzdłuż drogi szynowej usytuowane po obu jej stronach oraz przestrzeń nad i pod powierzchnią gruntu, niezbędne do bezpiecznego prowadzenia ruchu kolejowego (art. 4 pkt 4 ww. ustawy). W niniejszej sprawie fakt zajęcia dz. nr [...] pod linię kolejową (pierwsza przesłanka z art. 37a ust. 1 ustawy uwłaszczeniowej), jak i władania nią przez [...] (druga przesłanka) potwierdza w szczególności wyciąg z ewidencji środków trwałych grupy II będących w użytkowaniu [...] w stanie na dzień 28 lutego 2003 r. położonych na spornej działce. Z ewidencji tej wynika, że na działce tej, zarówno w dniu 28 lutego 2003 r., jak i obecnie, znajduje się tor główny zasadniczy linii nr [...], którego data budowy określona jest na rok 1924. Powyższe potwierdza również pismo Starosty [...] z [...] grudnia 2012 r., nr [...], zgodnie z którym dz. nr [...] w dniu [...] lutego 2003 r. znajdowała się we władaniu [...] ze względu na fakt, że zlokalizowany na działce tor kolejowy istnieje od 1925 r. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie osób upoważnionych do reprezentowania [...] z 22 października 2012 r., złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań określonej w art. 233 § 1 Kodeksu Karnego, z którego wynika, że działka ta, położona w [...], w obrębie [...], zajęta jest pod infrastrukturę kolejową składającą się z linii kolejowej nr [...].

W ocenie Sądu, powyższe dokumenty potwierdzają ziszczenie się w niniejszej sprawie dwóch pierwszych przesłanek uwłaszczenia, tj. zajętości nieruchomości pod linię kolejową w dniu 28 lutego 2003 r., jak i władania przedmiotowym gruntem przez [...] w tej dacie.

Odnosząc się zaś do zawartego w skardze wniosku dowodowego podnieść trzeba, że na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Przedłożone natomiast przez skarżących kopie dokumentów (tj. uchwały Zarządu Związku Gmin i Powiatów Subregionu [...] Województwa [...] w [...] z [...] marca 2019 r., nr [...], z załącznikiem, czy też uchwały Zarządu [...] S.A. z [...] grudnia 2017 r., nr [...], w sprawie wprowadzenia "Statutu sieci kolejowej" i załącznika 1.2 do Statutu Sieci [...] S.A. "Wykaz odcinków linii stanowiących infrastrukturę nieczynną"), jak również dokumentacja fotograficzna, w żaden sposób powyższych wymogów nie spełniają, bowiem nie przyczyniają się do wyjaśnienia istotnych dla sprawy wątpliwości. Podkreślić bowiem ponownie należy, że decyzja wydawana w trybie art. 37a ustawy uwłaszczeniowej jest decyzją deklaratoryjną, potwierdzającą zaistnienie przewidzianych w ww. przepisie okoliczności (m.in. zajętości gruntu pod linię kolejową i władanie nią przez [...]), ale na dzień 28 lutego 2003 r. Z kolei skarżący przedłożonymi dokumentami pochodzącymi z 2017 i 2019 r. dążą do wykazania, jaki jest aktualny stan linii kolejowej nr [...] oraz że w rzeczywistości linia ta jest nieczynna i nie jest eksploatowana. Jednocześnie w uzasadnieniu skargi przywołują okoliczności potwierdzające jedynie stanowisko Ministra, że w dacie 28 lutego 2003 r. przedmiotowa działka była zajęta pod linię kolejową i pozostawała we władaniu [...]. Wskazują bowiem, że linia kolejowa nr [...] wschodząca w skład przedsiębiorstwa [...] S.A., powstała w latach 1914-49, zaś we wrześniu 1981 r. definitywnie zamknięto ją dla ruchu pasażerskiego. Linia ta była jednak eksploatowana dalej do przewozów towarowych. Wykorzystywała ją kopalnia "[...]" oraz zakład odzysku węgla w [...]. W lipcu 2015 r. [...] rozpoczęły procedurę likwidacji 15-kilometrowego odcinka linii pomiędzy [...] a [...]. Likwidacja była związana z zaprzestaniem wydobycia węgla kamiennego w ww. kopalni pod koniec 2011 r. W tej sytuacji Sąd uznał, że wskazane przez skarżących dokumenty nie były niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sprawie, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a. i wnioski dowodowe z ww. dokumentów oddalił.

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie spełniona została również ostatnia przesłanka uwłaszczenia, tj. nieprzysługiwanie Skarbowi Państwa, jednostce samorządu terytorialnego lub [...] prawa własności do przedmiotowego gruntu.

Z akt administracyjnych wynika bowiem, że w dniu 28 lutego 2003 r. właścicielami dz. nr [...] byli A. M., J. G., K. E., J. P., E. K., J. W., E. G. oraz J. G.. Następnie na podstawie umowy sprzedaży z [...] sierpnia 2007 r., zawartej w formie aktu notarialnego rep. A Nr [...], prawo własności tej działki zostało przeniesione na rzecz skarżących, co potwierdza treść księgi wieczystej prowadzonej m.in. dla ww. działki. Bezsporne jest zatem, że w dniu 28 lutego 2003 r. nieruchomość ta nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...].

Mając powyższe na uwadze, za niezasadne należy uznać zarzuty skargi dotyczące naruszenia art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy uwłaszczeniowej poprzez ich błędne zastosowanie.

Wbrew twierdzeniom skarżących Minister nie naruszył również art. 37a ust. 5 ustawy uwłaszczeniowej. W przedmiotowej sprawie uwłaszczenie nie doprowadziło bowiem do naruszenia praw osób trzecich, a zatem nie wystąpiła negatywna przesłanka uwłaszczenia. Jak już zauważono powyżej, decyzja wydawana na podstawie art. 37a ustawy uwłaszczeniowej ma charakter deklaratoryjny, a zatem mocą tej decyzji potwierdza się jedynie istniejący obiektywnie stan faktyczny i prawny na dzień 28 lutego 2003 r. Inaczej mówiąc, do stwierdzenia w drodze decyzji nabycia przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności nieruchomości oraz nabycia z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. przez [...] prawa użytkowania wieczystego gruntu wraz z prawem własności urządzeń znajdujących się na tym gruncie, nie ma znaczenia zbycie nieruchomości dokonane po dacie 28 lutego 2003 r., jak miało to miejsce w przypadku skarżących (nabycie nastąpiło dopiero w dniu 10 sierpnia 2007 r.). Podobnie niezasadne okazały się zarzuty naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Wskazać bowiem należy, że wpis w księdze wieczystej dotyczący uwłaszczanej nieruchomości ma zasadnicze znaczenie przy ustaleniu stanu faktycznego i prawnego nieruchomości, jednakże stanu zachodzącego w określonej dacie, wynikającej z przepisów ustawy uwłaszczeniowej, a następnie przy ocenie legalności mającej ją za przedmiot decyzji. Jak już wcześniej wskazano, postępowanie dotyczące spornej nieruchomości prowadzone było na podstawie art. 37a ustawy uwłaszczeniowej, zaś decyzja w nim wydawana jest decyzją o charakterze deklaratoryjnym, która stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dacie 28 lutego 2003 r. Decyzja ta nie jest zatem źródłem nabycia przez Skarb Państwa prawa własności nieruchomości i przez [...] prawa jej użytkowania wieczystego, a tylko potwierdza ten fakt i umożliwia tym podmiotom skuteczne powoływanie się w obrocie cywilnoprawnym na przysługujący im tytuł. W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 37a ustawy uwłaszczeniowej Minister badał zatem, czy przedmiotowe mienie stanowiło w dniu 28 lutego 2003 r. własność osób fizycznych i w tym zakresie związany był wpisem tego prawa do księgi wieczystej. Z kolei wzruszenie aktu, na podstawie którego dokonano takiego wpisu do księgi wieczystej, jak i następnie samego wpisu, nie może nastąpić w postępowaniu w przedmiocie uwłaszczenia. Wynikająca z art. 3 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece zasada jawności materialnej (domniemanie iuris tantum) – zgodności z rzeczywistym stanem prawnym jawnego prawa własności wpisanego do księgi wieczystej – wiąże organy administracji i sąd administracyjny aż do czasu skutecznego obalenia tego domniemania przed sądem powszechnym przez osobę posiadającą w tym interes prawny. Omawiane domniemanie jest nieodłącznym atrybutem ksiąg wieczystych i idzie w parze z ustrojową funkcją ustalania stanu prawnego nieruchomości w trybie wpisu do księgi wieczystej oraz zasadą jawności ksiąg wieczystych. Podsumowując, dla wydania decyzji uwłaszczeniowej istotny był stan prawny i faktyczny istniejący w dniu 28 lutego 2003 r., zaś w tej dacie właścicielami dz. nr [...] byli A. M., J. G., K. E., J. P., E. K., J. W., E. G. oraz J. G.. Nie można więc Ministrowi zarzucić naruszenia art. 3 ust. 1 i art. 5 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.

W ocenie Sądu, Minister nie naruszył również art. 21 Konstytucji RP, bowiem wywłaszczeniu w niniejszej sprawie podlegała nieruchomość zajęta w dacie 28 lutego 2003 r. pod linię kolejową, natomiast kwestia ustalenia odszkodowania jest odrębnym postępowaniem administracyjnym prowadzonym przez inny organ, na mocy art. 37a ust. 7 ustawy uwłaszczeniowej.

Konkludując wskazać należy, że skoro dz. nr [...] nie stanowiła własności Skarbu Państwa, jednostek samorządu terytorialnego lub [...], zajęta była pod linię kolejową i w dniu 28 lutego 2003 r. pozostawała we władaniu [...], to prawidłowo Minister stwierdził nabycie przez Skarb Państwa z mocy prawa z dniem 1 czerwca 2003 r. prawa własności przedmiotowej działki oraz nabycie w tej dacie na 99 lat przez [...] prawa użytkowania wieczystego ww. gruntu oraz prawa własności znajdującego się na nim fragmentu linii kolejowej nr [...]. Prawidłowo również organ odstąpił od ustalenia opłat z tytułu użytkowania wieczystego gruntu zajętego pod infrastrukturę kolejową, co miało miejsce zgodnie z art. 8 ustawy z 28 marca 2003 r. o transporcie kolejowym.

W ocenie Sądu, w sprawie nie naruszono także wskazywanych w skardze przepisów postępowania. Minister wnikliwie i wszechstronnie rozpatrzył stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.), szczegółowo wyjaśnił motywy, jakimi kierował się przy jej rozstrzyganiu oraz uzasadnił swoje rozstrzygnięcie (art. 107 § 1 i 3 K.p.a.).

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.