Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 1 sierpnia 2025 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I.Z. na bezczynność Burmistrza S. w przedmiocie przyłącza kanalizacji sanitarnej - p o s t a n a w i a - I. odrzucić skargę; II. zwrócić I.Z. kwotę 100 zł /słownie: sto złotych/, uiszczoną tytułem wpisu od skargi.

W dniu 19 grudnia 2024 r. I.Z. (dalej: "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę, wskazując, że przedmiotem zaskarżenia jest wieloletnia bezczynność Burmistrza S. (dalej: "Burmistrz" lub "organ") w sprawie problemu przyłącza kanalizacyjnego, sąsiedniej działki nr [...] zlokalizowanego również na terenie nieruchomości Skarżącej nr [...] i wspólnej studzienki dla obu nieruchomości, położonych w S.

W uzasadnieniu skargi podała między innymi, że sprawa spornego przyłącza kanalizacyjnego jest rozpatrywana przez Burmistrza od 2014 r. W piśmie z dnia 24 lipca 2014 r. I.Z. i A.Z. zwrócili się do organu o niezwłoczne podjęcie działań celem usunięcia urządzeń właścicieli sąsiedniej działki [...]. Zasygnalizowali, że mogło dojść do samowoli budowlanej oraz zwracali uwagę na błędy w dokumentacji odnośnie przyłącza kanalizacyjnego.

W ocenie Skarżącej sprawa nie została do dzisiaj załatwiona. Podniosła, że organ nie wydał decyzji w sprawie naruszenia stosunków wodnych wywołanych nielegalnym działaniem właścicieli sąsiedniego gruntu, co w tej sytuacji jest oczywiste i przyczynił się w dużej mierze do funkcjonowania tego wadliwego przyłącza. W związku z powyższymi okolicznościami, które skarżąca bardzo szeroko opisała w złożonej skardze - wniosła o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz o zobowiązanie organu do "podjęcia niezwłocznych czynności celem usunięcia nielegalnej rury, którą podrzucane są ścieki z sąsiedniej nieruchomości do naszej studzienki".

W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie. Organ zaprzeczył, że pozostaje w jakiejkolwiek bezczynności. Potwierdził, że pierwsze pismo w ww. sprawie faktycznie zostało złożone w 2014 r., jednak nie zawierało ono wniosku o wszczęcie postępowania w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych. Zgodnie z wyjaśnieniami organu, Skarżąca składała szereg pism, na które na bieżąco udzielano odpowiedzi. Burmistrz podał, że dopiero pismem z dnia 2 sierpnia 2020 r. skarżąca wystąpiła o wszczęcie postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszenia stosunków wodnych na działce o nr ewid. [...] położonej w S., wynikającego z wykonania przez jej właściciela samowolnego przyłącza kanalizacyjnego do studzienki zlokalizowanej na jej działce. Wskazał, że postępowanie w tej sprawie zostało przeprowadzone bez zbędnej zwłoki i zakończyło się decyzją z dnia 29 marca 2021 r. nr [...], na podstawie której Burmistrz umorzył w całości przedmiotowe postępowanie. Ponadto, w ramach tej sprawy, w dniu 31 stycznia 2021 r. skarżąca wniosła ponaglenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie (dalej: "SKO", "Kolegium"), natomiast w dniu 4 lutego 2021 r., złożyła odwołanie do SKO od decyzji Burmistrza z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...].

Organ wyjaśnił dalej, że ponaglenie i odwołanie przesłane zostało do Kolegium pismami z dnia 8 lutego 2021 r. W dniu 15 lutego 2021 r. Kolegium umorzyło postępowanie w przedmiocie bezczynności Burmistrza w prowadzeniu ww. postępowania, postanowieniem nr [...]. Następnie w dniu 8 marca 2021 r. po rozpatrzeniu sprawy z ww. odwołania, Kolegium decyzją nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję Burmistrza w mocy. Na decyzję SKO skarżąca wniosła skargę, którą Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie odrzucił prawomocnym postanowieniem z dnia 22 września 2021 r., sygn. akt II SA/Rz 813/21.

Sąd dodatkowo wezwał skarżącą do sprecyzowania wniesionej skargi, celem jednoznacznego ustalenia przedmiotu zaskarżenia. W piśmie z dnia 3 marca 2025 r. skarżąca wyjaśniła między innymi, że przedmiotem skargi jest brak wszczęcia prawidłowej procedury przez Burmistrza S. odnośnie naruszenia stosunków wodnych poprzez nawiezienie ogromu mas ziemnych i zmianę naturalnego spływu wód na działce sąsiedniej. Dodała również, że wszczęcie postępowania nastąpiło dopiero w 2020 r., pomimo że Burmistrz o powyższym posiadał wiedzę od 2014 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje;

Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania sprawy Sąd w pierwszej kolejności obowiązany jest ocenić dopuszczalność skargi. Zgodnie bowiem z art. 58 § 1 pkt 1 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: P.p.s.a.), jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego albo skarga jest niedopuszczalna z innych przyczyn, podlega ona odrzuceniu. Jej rozpoznanie rodziłoby bowiem nieważność postępowania (art. 183 § 2 pkt 1 P.p.s.a.).

Sąd wyjaśnia, że w dniu 22 czerwca 2020 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie siedmiu sędziów w sprawie o sygn. II OPS 5/19 podjął następującą uchwałę: wniesienie skargi na bezczynność po zakończeniu przez organ administracji publicznej prowadzonego postępowania poprzez wydanie decyzji ostatecznej stanowi przeszkodę w merytorycznym rozpoznaniu takiej skargi przez sąd administracyjny w zakresie rozstrzygnięcia podjętego na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a. W uzasadnieniu uchwały wskazano, że zakończenie postępowania, którego sposób prowadzenia jest skarżony, skutkuje ustaniem stanu podlegającego kontroli sądowej tj. stanu bezczynności. Naczelny Sąd Administracyjny zanegował tym samym pogląd o dopuszczalności nielimitowanego żadnym terminem orzekania w przedmiocie bezczynności. W związku z powyższym kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność stan rzeczy, musi być w dacie wniesienia tej skargi aktualny nie zaś historyczny.

Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie zachodzi opisana wyżej sytuacja, gdyż skarga na bezczynność organu została wniesiona po wydaniu decyzji w sprawie.

Z przedstawionego stanu faktycznego sprawy wynika, że skarżąca domagała się załatwienia przez Burmistrza sprawy przyłącza kanalizacji sanitarnej. W ocenie skarżącej doszło do naruszenia stosunków wodnych, a organ po dziś dzień pozostaje w bezczynności. Zdaniem skarżącej, Burmistrz winien bowiem wydać decyzję stwierdzającą naruszenie stosunków wodnych, a nie czyniąc tego, przyczynił się do funkcjonowania wadliwego przyłącza kanalizacji.

Na podstawie nadesłanych przez Burmistrza akt administracyjnych, Sąd bezspornie ustalił, że na skutek wniosku skarżącej z dnia 2 sierpnia 2020 r. (data wpływu wniosku do organu – 3 sierpnia 2020 r.), w którym poinformowała o samowolnej budowie przyłącza kanalizacyjnego przez właścicieli sąsiedniej nieruchomości oraz o związanej z powyższym zmianie ukształtowania terenu, Burmistrz w dniu 29 września 2020 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce nr ewid. [...] położonej w S. Z akt sprawy wynika, że w dniu 15 października 2020 r. odbyła się rozprawa administracyjna w terenie, w której skarżąca wzięła udział, jednak odmówiła podpisania protokołu. Decyzją z dnia 29 stycznia 2021 r. nr [...], Burmistrz umorzył w całości postępowanie w sprawie naruszenia stosunków wodnych na działce o nr ewid. [...], położonej w S. Następnie w wyniku rozpatrzenia odwołania od przedmiotowej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Rzeszowie, decyzją z dnia 8 marca 2021 r. nr [...] utrzymało decyzję Burmistrza w mocy. I.Z. i A.Z. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie ze skargą na ww. decyzję Kolegium. Skarga ta została odrzucona postanowieniem tut. Sądu z dnia 22 września 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 813/21, ponieważ skarżący nie uzupełnili jej braków fiskalnych. Postanowienie to stało się prawomocne z dniem 2 października 2021 r.

W tych okolicznościach stwierdzić należało, że sprawa z wniosku I.Z. z dnia 2 sierpnia 2020 r. została ostatecznie i prawomocnie zakończona wydaniem przez Burmistrza S. decyzji o umorzeniu postępowania. Natomiast skarżąca fakt umorzenia postępowania administracyjnego błędnie utożsamia z brakiem załatwienia sprawy przez organ w ogóle, ponieważ wedle jej stanowiska szeroko opisanego w aktualnie złożonej skardze, organ winien wydać decyzję o naruszeniu stosunków wodnych, zobowiązując właścicieli sąsiedniej działki do podjęcia określonych czynności zmierzających do usunięcia wskazywanych przez nią naruszeń. Przypomnieć zatem należy, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął czynności w sprawie lub prowadził postępowanie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności. Celem skargi na bezczynność organu administracji jest zwalczanie braku jego działania (zwłoki) w załatwianiu sprawy administracyjnej i wymuszenie na organie załatwienia danej sprawy. Ma ona służyć ochronie praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa.

Jak wynika z nadesłanych przez organ akt, sprawa z wniosku skarżącej dotyczącego naruszenia stosunków wodnych na dzień wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie była już ostatecznie zakończona. Sąd orzekający jest związany stanowiskiem wyrażonym w wymienionej uchwale NSA, zgodnie z art. 269 § 1 P.p.s.a. Przepis ten nie pozwala żadnemu składowi sądu administracyjnego rozstrzygnąć sprawy w sposób sprzeczny ze stanowiskiem zajętym w uchwale i przyjąć wykładni prawa odmiennej od tej, która została zaakceptowana przez poszerzony skład Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wobec powyższego, skoro stan bezczynności kończy się wraz z załatwieniem sprawy przez organ, to oczywiste jest, że skarga nie może dotyczyć przedmiotu, który nie istnieje już w chwili jej wniesienia. Kontrolowany w wyniku skargi na bezczynność organu stan rzeczy musi być w dacie skargi aktualny, a nie historyczny.

W tych okolicznościach skarga I.Z. była niedopuszczalna, co musiało skutkować jej odrzuceniem przez Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a.

O zwrocie uiszczonego wpisu od skargi Sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 P.p.s.a.