Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący asesor WSA Anna Szymańska (spr.), Sędziowie sędzia WSA Zbigniew Rudnicki,, sędzia WSA Jarosław Stopczyński, Protokolant Dominik Niewirowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2005 r. sprawy ze skargi L. R. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowa wznowienia postępowania w sprawie przejęcia na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Ministra Finansów z dnia [...] grudnia 2003 r. [...]; II. zasądza od Ministra Finansów na rzecz L. R. kwotę 455,00 zł (czterysta pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2003r. Minister Finansów na podstawie art. 149§3 w zw. z art. 148§1 kpa odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia [...] września 2003r.

Decyzją z dn. [...] września 2003r. Minister Finansów utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lipca 2001r. odmawiającą uchylenia decyzji Ministra Finansów stwierdzającej przejście na rzecz Skarbu Państwa udziału w wysokości - w prawie własności nieruchomości położonych w K. przy ul. [...], [...]oraz [...] na podstawie ustawy z dn. 09 kwietnia 1968r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych (Dz.U. Nr 12, poz.65).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż 3 listopada 2003r. do Ministra Finansów wpłynął wniosek L. R. o wznowienie postępowania zakończonego decyzją Ministra Finansów z dnia [...] września 2003r. w sprawie wyżej wymienionych nieruchomości. We wniosku o wznowienie strona wskazała, iż Minister Finansów wydając decyzje

w sprawach nieruchomości przy ul. [...] i [...] oraz [...] w K. nie wziął pod uwagę porządku dziedziczenia po ich współwłaścicielach tj. G. K. i P. L., co doprowadziło do błędnego ustalenia, że H. L. i S. G. przysługiwał łącznie udział w wysokości -, podczas gdy powinien wynosić 4/9.

Zdaniem Ministra w pierwszej kolejności należy zbadać czy został dochowany termin jednego miesiąca do złożenia wniosku o wznowienie. Wykazanie, iż został dochowany termin należy do strony wnioskującej o wznowienie. W ocenie Ministra nadesłane dokumenty noszą daty poprzedzające postępowanie w sprawie przedmiotowych nieruchomości, co sugeruje, iż nie było żadnych przeszkód, aby strona złożyła te dokumenty jeszcze w toku poprzedniego postępowania. Ponadto Minister jest związany powagą rzeczy osądzonej tj. swoją decyzją z dnia [...] września 2003r.

Wskutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2004r. utrzymał w mocy poprzednio wydaną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, iż L. R. we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy podniosła następujące zarzuty:

- już wcześniej była podnoszona okoliczność prawidłowego ustalenia następstwa prawnego - w pismach z dn. 08.01.2003r. oraz z dnia 26.09.2003r.,

- organ winien pismo z 26.09.2003r. potraktować jako wniosek o wznowienie postępowania,

- strona po uzyskaniu potrzebnych informacji i dokumentów niezwłocznie złożyła jego organowi, a więc dochowała terminu,

- możliwe było przesłuchanie wnioskodawczyni w drodze pomocy prawnej,

- termin miesięczny nie może rozpocząć biegu przed datą doręczenia stronie ostatecznej decyzji.

Rozpatrując powyższe zarzuty Minister podniósł, iż strona już w dniu 8 stycznia 2003r. podniosła konieczność ustalenia następstwa prawnego. Zatem w tej dacie sformułowała podstawę wznowieniową, na której opiera swój obecny wniosek.

Organ w niniejszym postępowaniu ograniczył się do zbadania terminu do złożenia wniosku i tym samym nie mógł odnieść się do kwestii postępowania dowodowego, które było prowadzone w postępowaniu, którego dotyczy wznowienie. Ponadto strona przeglądała akta z dn. 19.10.2003r. i wówczas mogła złożyć wniosek

o przedłużenie postępowania, objętego wznowieniem.

Organ podniósł ponownie, iż przedłożone kopie i tłumaczenia dokumentów noszą daty poprzedzające postępowanie w sprawie przedmiotowych nieruchomości,

a zatem nie było przeciwwskazań, aby zostały one złożone w trakcie tego postępowania.

Minister podkreślił, iż kpa nakłada na stronę obowiązek udowodnienia, iż zachowała termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania. Nawet oświadczenie strony byłoby wystarczającym dowodem, jednakże nie zostało ono nigdy złożone.

W skardze do sądu administracyjnego L. R. reprezentowana przez pełnomocnika wniosła o uchylenie obydwu decyzji Ministra Finansów. Zarzuciła zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to:

- naruszenie art. 148§1 kpa w zw. z art. 145§1 pkt 5 kpa polegające na przyjęciu, iż skarżąca uchybiła terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania,

w sytuacji gdy dokumenty potwierdzające porządek dziedziczenia po G. K. i P. L. uzyskała dopiero w połowie października 2003,

- naruszenie art. 147 kpa w zw. z art. 76§1 kpa w zw. z art. 4 ustawy z dn. 29.09.1986r. Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz. U. Nr 36, poz. 180 ze zm.) poprzez pominięcie wnioskowanych dokumentów stanowiących wyłączne dowody powiązań rodzinnych współwłaścicielek nieruchomości przy ul. [...] i [...] oraz [...]

w K.,

- naruszenie art. 77§1 kpa w zw. z art. 78 kpa i 75 kpa poprzez pominięcie wniosku

o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżącej na okoliczność daty, kiedy uzyskała wiadomości stanowiące podstawę wznowienia.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, iż skarżąca badając akta sprawy dotyczące wznowienia postępowania w sprawie przejścia na rzecz Skarbu Państwa udziału

w wysokości - w wyżej wskazanych nieruchomościach powzięła wątpliwość odnośnie wysokości tego udziału. Dwoma pismami z dn. 08.01.2003r. oraz 26.09.2003r. wskazała na konieczność poczynienia ustaleń co do porządku dziedziczenia po współwłaścicielkach. Nie można przyjąć, że już w tej dacie skarżącej znana była okoliczność wadliwego ustalenia porządku dziedziczenia. Wątpliwości z tego tytułu powzięła bowiem jedynie na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach, a zatem doskonale znanych organowi. W ocenie skarżącej Minister winien z urzędu przeprowadzić dowody w sytuacji, gdy istniała wątpliwość co do porządku dziedziczenia. Wobec powyższego skarżąca rozpoczęła poszukiwanie dowodów, co było niezwykle utrudnione. Takie dokumenty uzyskała dopiero w połowie października 2003r., a 29 października 2003r. złożyła wniosek

o wznowienie postępowania wznowieniowego. Termin zatem został zachowany.

Skarżąca twierdzi, iż termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania nie może rozpocząć biegu jeszcze przed datą doręczenia stronie ostatecznej decyzji

w sprawie.

Wywodzi, iż celem rozstrzygnięcia sprawy konieczne było ustalenie jaki udział w nieruchomości przypadł H. L. i S. G. Jeżeli w posiadaniu Ministra Finansów znalazły się dokumenty wskazujące, iż udział tych właścicielek jest mniejszy niż przyjęty przez organ, winien z urzędu wznowić postępowanie wznowieniowe. Minister ponadto nie uwzględnił wniosku o przesłuchanie skarżącej na okoliczność zachowania terminu do złożenia wniosku - w drodze pomocy prawnej.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie, zajmując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie, a zarzuty w niej zawarte należy uznać za trafne.

Art. 145§1 pkt 5) kpa wskazując podstawy wznowieniowe rozróżnia dwie niezależne od siebie przesłanki, których wystąpienie powoduje wznowienie postępowania. Jedna z nich to ujawnienie nowych okoliczności faktycznych, druga natomiast to ujawnienie nowych dowodów. Każda z tych przesłanek stanowi samoistną przesłankę do wznowienia postępowania. Przy czym zarówno "nowe okoliczności faktyczne", jak i "nowe dowody" mogą stanowić podstawę wznowienia, o ile są dla sprawy istotne, a zatem muszą dotyczyć przedmiotu sprawy oraz mieć znaczenie prawne. Jednocześnie muszą istnieć w dniu wydania decyzji ostatecznej. Nie mogła być nadto znane organowi, który wydał decyzję.

W niniejszej sprawie organ nie dokonał rozróżnienia tych przesłanek, uznając, iż zarówno nowe okoliczności, jak i dowody znane były skarżącej znacznie wcześniej,

a mianowicie w dacie złożenia do postępowania wznowieniowego pisma z dn. 08.01.2003r. oraz z dn. 26.09.2003r. W pismach tych bowiem skarżąca podnosi kwestię konieczności ustalenia porządku dziedziczenia po współwłaścicielkach przedmiotowych nieruchomości. Organ nadto stwierdził, iż dokumenty, które skarżąca przedłożyła wraz z wnioskiem o wznowienie noszą daty sprzed postępowania wznowieniowego, a zatem były one znane skarżącej już wcześniej

i mogła je złożyć już w toku postępowania wznowieniowego, a nie dopiero wnosząc

o wznowienie tegoż postępowania wznowieniowego.

O ile można zgodzić się ze stanowiskiem organu, iż o "nowych okolicznościach faktycznych" tj. innym porządku dziedziczenia skarżąca miała wiedzę przynajmniej

w dniu 08.01.2003r., a zatem termin do złożenia wniosku o wznowienie zostałby przekroczony, o tyle organ nie rozważył drugiej podstawy wznowieniowej tzn. kiedy skarżąca dowiedziała się o "nowych dowodach" istotnych dla sprawy, istniejących

w dacie wydania decyzji, a nie znanych zarówno jej, jak i organowi, który wydał decyzję ostateczną tj. o dokumentach wskazujących na konkretny porządek dziedziczenia. Organ wadliwie przyjął, iż skoro dokumenty te noszą datę sprzed postępowania wznowieniowego, to nie było przeszkód, aby strona złożyła je na etapie postępowania wznowieniowego. W ocenie Sądu daty dokumentów mogłyby świadczyć jedynie o tym, iż dokumenty te istniały w dacie wydania decyzji ostatecznej. Nie można natomiast przyjąć, iż skarżąca wiedziała o ich istnieniu wcześniej i mogła je złożyć w postępowaniu wznowieniowym. Organ zatem musi przeprowadzić postępowanie wyjaśniające na okoliczność, kiedy skarżąca dowiedziała się o istnieniu "nowych dowodów" tj. złożonych przez nią wraz

z wnioskiem dokumentów dotyczących ustalenia kręgu spadkobierców. Dokumenty te bowiem stanowią "nowe dowody" w rozumieniu art. 145§1 pkt 5 kpa.

Zbadanie tej okoliczności jest bowiem niezbędne przy ustaleniu, czy został dochowany termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Przy czym organ może korzystać ze wszystkich środków dowodowych przewidzianych przez kpa, w tym przesłuchania strony, jeżeli stwierdzi przeprowadzenie tego dowodu za uzasadnione w świetle art. 86 kpa.

Z tych względów Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja Ministra Finansów z dnia [...].12.2003r. naruszyły przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, a to art. 145§1 pkt 5 kpa i art. 77§1 kpa.

Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145§1 pkt 1c) ustawy Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak na wstępie.

O kosztach orzeczono na zasadzie art. 200 i 205§2 powołanej ustawy.