Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Marzena Kowalewska (spr.) Sędzia WSA Arkadiusz Windak po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 22 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Inne z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie stypendium socjalnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję K. z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] tycznia 2020 r. ([...]) Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu odwołania J. C. (dalej: "Strona", "Skarżąca") utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2019 r. w przedmiocie odmowy przyznania stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że Skarżąca jest studentką Uniwersytetu [...], Wydziału Prawa i Administracji na jednolitych studiach magisterskich na kierunku prawo. W dniu [...] września 2019 r. Skarżąca złożyła do Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] wniosek o przyznanie stypendium socjalnego w roku akademickim 2019/2020.

Decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] nic przyznała Skarżącej wnioskowanego stypendium.

W uzasadnieniu wydanej decyzji wskazano, że zgodnie z art. 93 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. t.j. z 2017r., poz.2183, ze zm., dalej: "p.s.w.") i § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020, świadczenia, o których mowa w § 1 ust. 3 Regulaminu przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat. Komisja Stypendialna po rozpoznaniu wniosku ustaliła, iż Strona nie spełnia przesłanek umożliwiających otrzymanie świadczenia, gdyż upłynął okres 6 lat studiowania od momentu rozpoczęcia przez Stronę studiów po raz pierwszy tj. 1 października 2012 r.

Pismem z dnia [...] grudnia 2019 r. Skarżąca złożyła do Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] odwołanie. W odwołaniu Skarżąca wskazała, że w dniu [...] września 2019 r., kiedy składała wniosek o przyznanie świadczenia na platformie e-dziekanat nie widniał jeszcze nowy Regulamin zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] gdyż nowy regulamin wszedł w życie z dniem [...] października 2019 r. Ponadto zarzuciła organowi pierwszej instancji naruszenie § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020. Skarżąca wskazała, że sformułowanie "nie dłużej niż przez 6 lat" winno się rozumieć zgodnie z zasadami logiki prawniczej oraz wykładni prawa, jako okres sześciu lat pobierania świadczenia. Stąd stanowisko Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] uznające, iż ww. paragraf rozumieć powinno się jako okres 6 lat liczonych od momentu rozpoczęcia przez stronę studiów po raz pierwszy, a tym samym nie biorąc pod uwagę okresu faktycznego pobierania świadczenia stypendialnego. Wskazała nadto, że świadczenie pobierała jedynie przez okres od maja 2019 r. do czerwca 2019 r.,

tj. przez okres 2 miesięcy. W ocenie Skarżącej przedstawiona przez Komisję Stypendialną wykładnia wskazanego przepisu budzi podejrzenie naruszenia zasad współżycia społecznego, jak i samej konstytucyjnej zasady prawa do nauki.

Decyzją z dnia 16 tycznia 2020 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] po rozpoznaniu odwołania utrzymała w mocy decyzję Komisji Stypendialnej Uniwersytetu [...] z dnia [...] listopada 2019 r.

W uzasadnieniu Komisja przytoczyła brzmienie przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. oraz § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020 i wyjaśniła, że dla biegu 6 letniego terminu nie ma znaczenia, czy student występuje o świadczenie oraz czy je pobiera. Bieg terminu rozpoczyna się z dniem podjęcia studiów i nabycia praw studenta po raz pierwszy na pierwszym kierunku studiów. Sumowaniu podlegają okresy studiowania z wyłączeniem przerwy pomiędzy nimi. Organ zaznaczył, że do wskazanego okresy wliczyć należy także okresy studiowania sprzed wejścia w życie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Organ wyjaśnił i wskazał dokładny sposób ustalenia i sumowania okresów studiowania Skarżącej ustalając go na 84 miesiące przy dopuszczalnych 72 miesiącach.

W skardze na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Uniwersytetu

[...] z dnia [...] stycznia 2020 roku, wydaną w sprawie

[...] J. C. zaskarżonej decyzji zarzuciła:

- naruszenie prawa materialnego poprzez dopuszczenie się błędu wykładni, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. poprzez błędną jego wykładnię, w konsekwencji czego błędnie interpretowany przepis wprowadzony został do Regulaminu zasad

i trybu przyznawania świadczeń dla studentów i doktorantów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020;

b) § 3 ust. 2 pkt 1 Regulamin zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020 poprzez błędną jego wykładnię, w konsekwencji czego odmówione zostało mi przyznanie stypendium socjalnego na rok akademicki 2019/2020.

- naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy,

tj.: art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U.2020.256 t.j. z dnia 2020.02.18) zwanej dalej KPA, poprzez niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także wskazaniu w uzasadnieniu wydanej decyzji podstawy faktycznej oraz prawnej nie mającej związku z wydaną zaskarżoną decyzją.

Podnosząc powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi z argumentacja jak w zaskarżonej decyzji. W ocenie organu chybione są zarzuty skarżącej odnoszące się do naruszenia przepisów art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. oraz § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020. Wskazać należy, że przepis § 3 ust. 2 pkt 1 Regulaminu zasad i trybu przyznawania pomocy materialnej dla studentów Uniwersytetu [...] w roku akademickim 2019/2020 stanowi powtórzenie przepisu ustawowego, który jest przepisem bezwzględnie obowiązującym. Zgodnie z art. 95 p.s.w. regulamin świadczeń przyjęty w uczelni reguluje jedynie wysokość świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, lub sposób jej ustalania, szczegółowe kryteria i tryb ich przyznawania, sposób wypłacania świadczeń, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4, sposób dokumentowania sytuacji materialnej studenta i tryb powoływania oraz skład komisji stypendialnej i odwoławczej komisji stypendialnej. Ustawodawca nie dopuścił możliwości modyfikowania zasady wynikającej z art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w.

w regulaminach poszczególnych uczelni. Stąd wykładnia obu przywołanych przepisów, tj. przepisu Ustawy i przepisu Regulaminu, nie może być z zasady odmienna.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., przywoływana dalej jako: "p.p.s.a."), sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.

Sądowa kontrola sprawowana według ww. wyżej kryteriów wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja narusza prawo materialne w stopniu, który miał wpływ na wynik sprawy.

Kwestią zasadniczą dla kształtu merytorycznego rozstrzygnięcia w niniejszym postępowaniu była problematyka wykładni przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w., zgodnie z którym świadczenia, o których mowa w art. 86 ust. 1 pkt 1-4 i art. 359 ust. 1 (do których zalicza się między innymi stypendium socjalne) przysługują na studiach pierwszego stopnia, studiach drugiego stopnia i jednolitych studiach magisterskich, jednak nie dłużej niż przez okres 6 lat.

Organy obu instancji wydając decyzje w sprawie dokonały interpretacji powołanego przepisu w ten sposób, iż uznały, że dla obliczenia powyższego terminu kluczowy jest okres, w jakim Skarżąca posiadała status studenta, ustalając tym samym, że na moment złożenia wniosku o przyznanie stypendium socjalnego Skarżąca posiadała status studenta przez okres dłuższy niż 6 lat akademickich.

W kontekście sposobu obliczania poszczególnych okresów wliczających się do sześcioletniego terminu, o którym mowa w treści art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. organ przyjął założenie, iż w przepisach ustawy nie wskazano, aby okres 6 lat dotyczył wyłącznie okresów studiów, w których student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium, stąd uwzględniono wszystkie okresy, kiedy dana osoba miała status studenta, a zatem potencjalnie mogła pobierać świadczenia określone w art. 86 ust. 1 p.s.w. O zaistnieniu negatywnej przesłanki przyznania stypendium socjalnego, zdaniem organów obu instancji, decydował zatem wyłącznie okres studiowania.

Sąd nie podziela takiego zapatrywania, zarazem opowiadając się za stanowiskiem wyrażanym w kształtującej się obecnie linii orzeczniczej wojewódzkich sądów administracyjnych, zgodnie z którym zastosowane na gruncie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce pojęcie "przysługiwania świadczenia" nie jest pojęciem tożsamym z pojęciem "przysługiwania statusu studenta" (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Go 155/20, LEX nr 3024884, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 10 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Sz 222/20, LEX nr 3024884, wyrok WSA w Kielcach z dnia 23 września 2020 r., sygn. II SA/Ke 356/20, LEX nr 3062478). W powyższym zakresie Sąd w pełni podziela argumentację przedstawioną w ww. orzeczeniach oraz powołane w nich stanowisko K. Leweckiego w artykule "Wykładnia nowego ograniczenia w przyznawaniu stypendiów dla studentów" (Doradztwo Podatkowe - Biuletyn Instytutu Studiów Podatkowych 2020/1/57-62), zgodnie z którym pojęcie "przysługuje", wobec braku definicji ustawowej, należy odczytywać zgodnie z jego rozumieniem w języku potocznym i odnosić do świadczeń, które zostały przyznane po spełnieniu wszystkich kryteriów. W związku z tym nie można podzielić poglądu, że dla biegu okresu,

w którym można otrzymać stypendium nie ma znaczenia, czy student występuje

o świadczenia oraz czy je pobiera. Sam status studenta nie powoduje powstania uprawnienia dla uzyskania danego stypendium. Stypendium to "przysługuje" konkretnej osobie dopiero po spełnieniu określonych warunków, do których zalicza się posiadanie statusu studenta, wyrażenie woli ubiegania się o pomoc oraz spełnienie dodatkowych wymagań przewidzianych dla świadczeń danej kategorii. Powyższa wykładnia znajduje nadto odzwierciedlenie w treści uzasadnienia projektu ustawy, w którym wskazano, iż "realizując cel wynikający z art. 70 ust. 4 Konstytucji RP, w projekcie ustawy zawarto regulacje pozwalające na pobieranie stypendiów

i zapomóg do momentu uzyskania wykształcenia wyższego, ale nie dłużej niż przez

6 lat". Sześcioletni okres, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. powiązano zatem bezpośrednio z pobieraniem świadczenia, nie natomiast z posiadaniem statusu studenta przez osobę ubiegającą się o jedną z form pomocy materialnej. Równocześnie zasadnym jest zauważyć, że w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce nie zawarto przepisu ograniczającego lub wyłączającego prawo do świadczeń ze względu na posiadanie statusu studenta przez okres dłuższy niż sześć lat. Sytuacje, w których studentowi nie przysługuje prawo do stypendium lub kiedy wygasa decyzja o przyznaniu świadczenia zostały wyczerpująco unormowane w przepisach art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 p.s.w., przy czym żadna z tych regulacji nie wiąże prawa do stypendium z nadmiernie długim okresem studiowania.

Ponadto należy zwrócić uwagę, iż zgodnie z art. 92 ust. 1 p.s.w. stypendia są przyznawane na semestr albo na rok akademicki i wypłacane co miesiąc przez okres do 10 miesięcy w roku. Rok akademicki trwa pięć szóstych roku kalendarzowego, student nie ma prawa do otrzymania żadnych świadczeń przez jedną szóstą roku. W konsekwencji nie można uznać, że prawo do świadczeń przysługuje mu przez cały rok kalendarzowy. W każdym roku maksymalny upływ okresu to 10 miesięcy. Ustawodawca nie posłużył się pojęciem roku akademickiego, tylko kalendarzowego, co należy uznać za zabieg świadomy (por. wyrok WSA w Olsztynie z dnia 28 lipca 2020 r. sygn. II SA/Ol 107/20, wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 18 czerwca 2020 r. sygn. II SA/Go 155/20).

Z przepisu art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. w zw. z art. 93 ust. 2 pkt 2 oraz art. 94 p.s.w. wynika zatem, że świadczenia przysługują nie dłużej niż przez okres sześciu lat, a nie w okresie 6 lat od rozpoczęcia studiów. Dlatego sposób obliczania

6-letniego okresu, w którym student może pobierać stypendium, winien być odniesiony do okresu, kiedy studentowi świadczenie rzeczywiście przysługiwało, tj. gdy student stypendium pobierał lub spełniał przesłanki do pobierania danego stypendium.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, iż organy do sześcioletniego okresu, o którym mowa w art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. wliczyły cały okres studiowania przez Skarżącą (tj. od 1 października 2012 r.), nie rozważając, czy rzeczywiście świadczenie to Skarżącej przysługiwało w rozumieniu wyżej wskazanym. W konsekwencji powyższego przyjęcie, iż wspomniany sześcioletni okres upłynął, a tym samym odmowa przyznania Skarżącej stypendium była uzasadniona, nie zasługuje na akceptację.

Wobec powyższego Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja dotknięta jest mającym wpływ na wynik sprawy naruszeniem prawa materialnego, tj. art. 93 ust. 2 pkt 1 p.s.w. przez błędną jego wykładnię. Konsekwencją wymienionego uchybienia było ponadto naruszenie przepisów postępowania w zakresie gromadzenia i oceny materiału dowodowego, to jest art. 7 i 77 § 1 KPA, poprzez niedokonanie ustaleń dotyczących okresów pobierania przez Skarżącą świadczeń istotnych dla ustalenia przysługiwania prawa do stypendium socjalnego. Powyższe względy uzasadniały uchylenie zaskarżonej decyzji, jak również uchylenie decyzji ją poprzedzającej, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 p.p.s.a.. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższą ocenę prawną, którą jest związany na mocy

art. 153 p.p.s.a.