Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1972/19 w zakresie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi A Sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z dnia 22 stycznia 2020 r., sygn. akt V SA/Wa 1972/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę A sp. z o.o. z siedzibą w Ż. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] sierpnia 2019 r. w przedmiocie zwrotu dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem z 8 listopada 2019 r. wezwano pełnomocnika skarżącej spółki do uzupełnienia braku formalnego skargi – w terminie 7 dni od dnia doręczenia niniejszego wezwania pod rygorem odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej: "p.p.s.a.") poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi. Poinformowano, że wraz ze skargą do sądu nadesłano kopię pełnomocnictwa z dnia 9 października 2019 r., która nie została poświadczona za zgodność z oryginałem zgodnie z art. 6 ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2115 ze zm.), bowiem poświadczenie nie zawierało podpisu radcy prawnego.

W odpowiedzi na wezwanie pełnomocnik nadesłał kopie pełnomocnictwa, które zawierało poświadczenie podpisane przez pełnomocnika, jednakże na nadesłanej kopii nie było podpisu udzielającego pełnomocnictwa.

W związku z ww. okolicznościami Sąd stwierdził, że pełnomocnik nieprawidłowo wykonał wezwanie Sądu, co skutkowało odrzuceniem skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a.

W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, których naruszenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

- art. 58 § 1 pkt 3 ppsa w zw. z art. 49 § 1 ppsa, poprzez ich błędne zastosowanie w stanie faktycznym, w którym nie powinny znaleźć zastosowania albowiem w aktach administracyjnych sprawy, które wpłynęły razem ze skargą znajduje się uwierzytelniony odpis pełnomocnictwa do reprezentowania spółki przed sądami administracyjnymi;

- naruszenie art. 57 § 1 ppsa w zw. z art. 46 § 3 ppsa w zw. z art. 37 § 1 ppsa w zw. z art. 133 § 1 ppsa i art. 166 ppsa, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie powstał obowiązek przedłożenia wraz ze skargą pełnomocnictwa pomimo tego, że pełnomocnictwo obejmujące swym zakresem reprezentowanie przed sądami administracyjnymi i Naczelnym Sądem Administracyjnym, zostało złożone do akt sprawy administracyjnej i wpłynęło do sądu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – w myśl art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z nim, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 p.p.s.a. W szczególności w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Zgodnie z art. 46 § 3 p.p.s.a. do pisma należy dołączyć pełnomocnictwo lub jego wierzytelny odpis, jeżeli pismo wnosi pełnomocnik, który w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem.

Powyższe przepisy wyraźnie stanowią, że obowiązkiem pełnomocnika będącego radcą prawnym, adwokatem, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym jest dołączenie do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy przy podejmowaniu przez niego pierwszej czynności procesowej w sprawie. W obowiązującym stanie prawnym nie ma wątpliwości, że w przywołanym przepisie (art. 46 § 3 p.p.s.a.) chodzi o pierwszą czynność procesową, a zatem pierwszą dokonywaną przed sądem, a nie w postępowaniu administracyjnym. Z dniem

15 sierpnia 2015 r., na mocy art. 1 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658) zmianie uległa treść art. 46 § 3 p.p.s.a., który w aktualnym brzmieniu obliguje pełnomocnika do dołączenia do wnoszonego pisma pełnomocnictwa lub jego uwierzytelnionego odpisu, jeżeli pełnomocnik w danej sprawie nie złożył jeszcze tych dokumentów przed sądem. Powyższe oznacza, że nawet gdyby pełnomocnictwo zostało uprzednio złożone do akt administracyjnych sprawy, strona nie może się na ten fakt powoływać. Dlatego, wbrew zarzutom wskazanym w zażaleniu, Sąd nie miał obowiązku badać, czy w aktach sprawy administracyjnej znajduje się pełnomocnictwo dla radcy prawnego A. P.-B. upoważniające do działania w imieniu skarżącej spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi.

W rozpoznawanej sprawie w odpowiedzi na zawarte w zarządzeniu z dnia 8 listopada 2019 r. wezwanie Sądu do usunięcia braku formalnego skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi poprzez nadesłanie oryginału lub poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii pełnomocnictwa procesowego do działania w imieniu skarżącej spółki przed wojewódzkim sądem administracyjnym lub przed sądami administracyjnymi, pełnomocnik nadesłał kopie pełnomocnictwa, które zawierało prawidłowe poświadczenie podpisane przez pełnomocnika, jednakże na nadesłanej kopii nie było podpisu mocodawcy.

W tej sytuacji Sąd I instancji odrzucił skargę uznając, że pełnomocnik nie wykonał prawidłowo wezwania Sądu, a więc nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi.

Powyższe stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu nie zasługuje na akceptację. Jest zbyt rygorystyczne, bowiem zamyka stronie prawo do sądu, co stanowi naruszenie zasad konstytucyjnych, które gwarantują każdemu prawo do rozpoznania jego sprawy przez niezawisły sąd i zakazują zamykania drogi sądowej.

Wskazać należy, że Sąd I instancji odrzucając skargę nie uwzględnił utrwalonego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądu, że prawo do zastępstwa procesowego jest ściśle związane z prawem do sądu (np. postanowienie NSA z 19 lutego 2020 r., sygn. akt I OZ 50/20, LEX nr 2783142). Wykładnia przepisów dotyczących działania pełnomocnika nie powinna ograniczać stronie realizacji tego prawa (zob. postanowienia NSA: z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 131/20; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 80/20 i cytowane tam orzecznictwo; z 13 stycznia 2012 r., sygn. akt II OSK 2634/11; z 18 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 465/14; z 25 września 2014 r., sygn. akt II OSK 2509/14; z 19 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 1082/15). W orzecznictwie wskazuje się, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, bądź która pełnomocnictwa takiego nie przedstawiła, jest brakiem formalnym, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi na podstawie art. 49 § 1 w zw. z art. 57 § 1 i w zw. z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z 17 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 203/16; postanowienia NSA: z 3 października 2018 r., sygn. akt II GZ 326/18 i przywołane tam orzecznictwo; z 12 grudnia 2005 r., sygn. akt I GSK 2703/05).

Nie można bowiem uznać, że każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, tzn. taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu (por. postanowienia NSA: z 25 kwietnia 2012 r., sygn. akt I OZ 270/12; z 30 marca 2012 r. sygn. akt I OSK 677/12; z 5 lutego 2014 r., sygn. akt II FSK 3664/13).

Obowiązek wezwania przez wojewódzki sąd administracyjny strony do podpisania skargi w sytuacji, gdy pełnomocnik, który podpisał skargę nie wykazał się stosownym umocowaniem, znajduje odzwierciedlenie w aktualnym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 19 maja 2020 r., sygn. akt II GZ 131/20; z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I GZ 80/20; z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt I FZ 85/18; z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt II FSK 557/14; z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1397/11, z dnia 13 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2634/11 oraz z dnia 5 lutego 2014 r. sygn. akt II FSK 3634/13 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Także w literaturze wskazano, że podpisanie skargi przez osobę, która nie może być pełnomocnikiem, należy uznać za brak formalny, który może podlegać usunięciu przez wezwanie strony do podpisania skargi (Małgorzata Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Warszawa 2009, str. 115). Przyjęcie stanowiska Sądu I instancji zamykałoby stronie prawo do sądu, co stanowiłoby naruszenie zasad wyrażonych w art. 45 ust. 1, art. 77 ust. 2 i art. 78 Konstytucji RP.

W niniejszej sprawie uznanie zatem, że braki formalne skargi nie zostały uzupełnione przez radcę prawnego A. P.-B. obligowało Sąd I instancji do bezpośredniego skierowania do strony wezwania do uzupełnienia braków skargi poprzez jej podpisanie oraz nadesłanie odpisu skargi. Wobec niedokonania tej czynności przez Sąd, zaskarżone orzeczenie należało uznać za przedwczesne (tak też NSA w postanowieniu z 28 lutego 2019 r., sygn. akt II FZ 791/18).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.