Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. [...] Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary z tytułu nielegalnego użytkowania skargę oddala

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...], Minister Finansów, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia 30 kwietnia 2009 r., Nr [...], którą odmówiono Towarzystwu [...] Sp. z o.o. w P. umorzenia w całości kary w wysokości 80.000 złotych, nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania dwóch wielorodzinnych budynków mieszkalnych na terenie działek nr ew. [...] przy ulicy Studziennej [...] w P..

Stan sprawy przedstawiał się następująco.

Postanowieniem z dnia [...] września 2006 r., Nr [...], [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Nr [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. o nałożeniu ww. kary w wysokości 80.000 złotych z tytułu nielegalnego użytkowania.

Z wnioskiem o umorzenie ww. kary wystąpiło Towarzystwo [...] Sp. z o.o., wskazując na trudną sytuację finansową Spółki oraz na jej społeczny charakter.

Decyzją z dnia [...] listopada 2007 r., znak: [...], Minister Finansów uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] września 2007 r., Nr [...], o nieuwzględnieniu wniosku o umorzenie kary i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.

W ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, Wojewoda wezwał wnioskodawcę do przedstawienia dodatkowych dokumentów, które wyjaśniałyby sytuację finansową wnioskodawcy.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...], Wojewoda [...], na podstawie art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60, ze zm.) w zw. art. 59g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118, ze zm.), po ponownym rozpoznaniu wniosku Towarzystwa [...] Sp. z o.o., odmówił umorzenia w całości kary w wysokości 80.000 złotych, nałożonej z tytułu nielegalnego użytkowania dwóch wielorodzinnych budynków mieszkalnych.

Wojewoda [...] podniósł, że przesłanką do umorzenia może być zdarzenie losowe, które spowodowało obniżenie zdolności płatniczych podatnika lub sytuacja życiowa, w której znalazł się podatnik i nie mógł jej zapobiec. Natomiast trudna sytuacja finansowa nie może stanowić podstawy umorzenia zaległości podatkowej, gdyż zgodnie z orzecznictwem nie ma charakteru wyjątkowego. Wnioskodawca nie spełnia ww. warunków, o jakich mowa w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. Nałożenie kary związane było z zaniedbaniami (brak zgłoszenia do właściwego organu zakończenia budowy i przystąpienie do użytkowania bez wymaganego prawem pozwolenia), co świadczy o tym, że wnioskodawca sam naruszył przepisy Prawa budowlanego i mógł temu zapobiec, a więc nie jest to sytuacja losowa, czy nadzwyczajna. Ponadto, w ocenie Wojewody, Spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej (pkt. 10 i 11 "Wytycznych wspólnotowych dotyczących pomocy państwa w celu ratowania i restrukturyzacji zagrożonych przedsiębiorstw" - DZ. U. UE C 244/2 z dnia 1 października 2004 r.). Świadczą o tym przedstawione przez wnioskodawcę dokumenty, z których wynika, że Spółka uzyskała następujący zysk netto: na dzień 31 grudnia 2005 r. - 2.491.996,93 złotych; na dzień 31 grudnia 2006 r. - 2.284.679,61 złotych; na dzień 31 grudnia 2007 r. - 2.240.433,53 złotych; natomiast za I i II kwartał 2008 r. zysk netto z prowadzonej działalności wyniósł 1.903.000,00 złotych. Spółka nie wykazywała strat i nie była w trudnej sytuacji finansowej, świadczy o tym również zgromadzony przez nią majątek w postaci licznych nieruchomości i ruchomości oraz fakt że w trakcie swojej działalności nie otrzymała pomocy de minimis i nie korzystała z pomocy publicznej.

Organ I instancji wskazał, że Spółka miała również udzielonych 16 kredytów ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, lecz na dzień 21 listopada 2007 r. nie wykorzystała całej kwoty kredytów i pozostawała jej do wykorzystania kwota w wysokości 16.166.359,08 złotych. Powyższe świadczy o realnych możliwościach uregulowania powstałej zaległości, jeśli nie jednorazowo, to na pewno przy potencjalnym rozłożeniu płatności na raty oraz wypłacalności Towarzystwa [...] Sp. z o.o.

Odwołanie od ww. decyzji złożyło Towarzystwo [...] Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie wymierzonej kary. W uzasadnieniu wskazano na okoliczność zaciągnięcia przez Stronę długoterminowych zobowiązań (kredytów), naruszenie interesu publicznego oraz naruszenie przepisów prawa bądź zlekceważenia obowiązków przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P..

Zaskarżoną decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., Nr [...].

W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że możliwość umorzenia należności, przewidziana w art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, uzależniona jest od zaistnienia w sprawie przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego. Dodatkowo, wydając decyzję w przedmiocie ulgi w spłacie należności publicznoprawnej w stosunku do podatnika prowadzącego działalność gospodarczą, organ obowiązany jest zbadać, czy zastosowanie ulgi jest dopuszczalne na podstawie przepisów o pomocy publicznej. W razie ustalenia, że strona wypełnia kryteria do udzielenia pomocy publicznej, organ przystępuje do oceny, czy spełnia ona przesłanki określone w art. 67a Ordynacji podatkowej.

W ocenie Ministra Finansów decyzja o udzieleniu ulgi w spłacie należności publicznoprawnej ma charakter uznaniowy, co nie oznacza, że organ wydając rozstrzygnięcie może zachowywać się w sposób dowolny.

Zdaniem Ministra Finansów, w przedmiotowej sprawie organ I instancji w sposób prawidłowy i wyczerpujący zebrał i ocenił materiał dowodowy oraz ustalił, że sytuacja ekonomiczno-finansową strony nie jest szczególna. Minister Finansów wskazał, że z akt sprawy nie wynika by Spółka w ostatnich trzech latach otrzymała pomoc de minimis oraz w ciągu całej swej działalności korzystała z pomocy publicznej. Ponadto z przedstawionych dokumentów nie wynika, by Spółka odnotowywała straty, wręcz odwrotnie na przestrzeni kilku ostatnich lat uzyskiwała zysk netto - rocznie rzędu ok. 2.000.000 złotych. Z ustaleń organu wynika, że strona nie zalega w podatkach (stan na dzień 15 listopada 2007 r.), ani w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne (stan na dzień 20 listopada 2007 r.). Korzysta z 16 kredytów udzielonych ze środków Krajowego Funduszu Mieszkaniowego, co w ocenie Ministra Finansów nie stanowi wystarczającej podstawy do zwolnienia strony z obowiązku zapłaty kary.

Minister Finansów stwierdził, że ważny interes podatnika nie stanowi podstawy do wydania decyzji zgodnie z wnioskiem, a interes publiczny, nie może być utożsamiany z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Wymierzane kary mają oddziaływać przede wszystkim prewencyjnie, tzn. zniechęcać inwestorów do dalszych działań niezgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym. Co prawda zabezpieczanie potrzeb mieszkaniowych mieszkańców miasta stanowi działalność użyteczności publicznej to jednak nie może się ona odbywać poprzez naruszanie przepisów prawa. Należy mieć bowiem na względzie, że w szeroko rozumianym interesie publicznym leży także by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty.

Minister Finansów, stwierdził ponadto, ze nie należy, poza wyjątkowymi i szczególnymi wypadkami, dopuszczać do sytuacji, w której mogłoby powstać społeczne przekonanie, iż naruszenie Prawa budowlanego nie pociąga za sobą negatywnych skutków finansowych. Ulga w postaci umorzenia należności jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej zawartych w przepisach ustawy Ordynacja podatkowa, poza tym przewiduje się odroczenie terminu płatności oraz rozłożenie płatności na raty.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyło Towarzystwo [...] Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżąca Spółka, zarzuciła decyzji Ministra Finansów, że została wydana z naruszeniem prawa wobec błędnego przyjęcia stanowiska prawnego, iż w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek w postaci ważnego interesu podatnika i interesu publicznego. Ponadto w ocenie strony skarżącej Minister Finansów nie dał jej możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. Skarżąca Spółka podniosła też zarzut naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. dyspozycji przepisu art. 59c ustawy Prawo budowlane oraz dokonania błędnych ustaleń faktycznych w sprawie.

W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269, ze zm.) sąd administracyjny, sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Rzeczą tutejszego Sądu, było zatem dokonanie oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia zgodności z przepisami prawa materialnego i postępowania administracyjnego, oraz trafności ich wykładni.

W związku z podnoszonymi w skardze zarzutami naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. przepisu art. 59c ustawy Prawo budowlane oraz błędnego ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, należy stwierdzi, że Sąd administracyjny stosownie do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia

2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) rozstrzyga w granicach danej sprawy.

W niniejsze sprawie ocenie podlega zatem, postępowanie w przedmiocie umorzenia kary z tytułu nielegalnego użytkowania i wydane w tym postępowaniu decyzje. Zarzuty odnoszące się do postępowania przed Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w P. są bezprzedmiotowe i nie mają wpływu na ocenę zgodności z prawem zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji Zgodnie z art. 59g ust. 5 w zw. z art. 49b ust. 5 ustawy Prawo budowlane - do opłat legalizacyjnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa, tj. przepisy, które dotyczą zobowiązań podatkowych i tylko w takim zakresie w jakim uwzględnia się różnice zobowiązania o którym mówi ordynacja i kary, o której mowa w prawie budowlanym. Z tego względu podstawą prawną do rozpoznania wniosku o umorzenie kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania jest art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej.

Powyższy przepis stanowi, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

Z treści przepisu art. 67a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 59g ust. 5 Prawa budowlanego wynika, że organ administracyjny orzekając w przedmiocie umorzenia kary pieniężnej z tytułu nielegalnego użytkowania działa w ramach, tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że stanowisko organu winno być uzasadnione ze szczególną starannością, poparte uprzednio - wyczerpującym zebraniem materiału dowodowego, dokładnym wyjaśnieniem wszystkich okoliczności faktycznych oraz wszechstronną i wnikliwą oceną całokształtu materiału dowodowego. Dopiero wówczas organ administracyjny może przystąpić do zbadania, czy w sprawie występuje ważny interes strony lub interes publiczny.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, że za "ważny interes podatnika" należy uznać zarówno taką sytuację, w której z powodu nadzwyczajnych zdarzeń losowych podatnik nie jest w stanie spłacić należności podatkowych, jak i normalną sytuację ekonomiczną podatnika, uwzględnieniem wysokości osiąganych dochodów, wydatków, możliwości spłaty innych zobowiązań finansowych; zaś za "interes publiczny" taką sytuację, w której np. w przypadku spłaty zaległości podatkowych zaszłaby konieczność korzystania przez podatnika z pomocy społecznej. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 21 kwietnia 2009 r. sygn. akt I SA/Bd 90/09, publ. LexPolonica nr 2058427 i http://orzeczenia.nsa.gov.pl; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Ke 582/07, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Ponadto organ administracyjny badając, czy w sprawie zachodzi interes publiczny, winien mieć na względzie, że ulga w postaci umorzenia należności jest rozwiązaniem najdalej idącym w katalogu dostępnych form wsparcia osoby zobowiązanej zawartych w przepisach ustawy. Ordynacja podatkowa zakłada bowiem rezygnację z należnego prawem świadczenia, czyli stanowi wyjątek od powszechnie obowiązującej zasady płacenia danin publicznych.

Jak wynika z akt sprawy, analiza we wskazanym powyżej zakresie została przez organ przeprowadzona. Zaskarżona decyzja mająca charakter uznaniowy, podjęta została po przeanalizowaniu sytuacji zobowiązanego i jego możliwości płatniczych. Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organu, zgodnie z którym udokumentowana sytuacja finansowa Towarzystwa [...] Sp. z o.o. nie pozwala przyjąć, że w przedmiotowej sprawie wystąpił ważny interes strony. Nie wystąpiły żadne nadzwyczajne losowe zdarzenia, a do takich na pewno nie można zaliczyć - okoliczności podnoszonych przez stronę skarżącą - zaciągniętych kredytów związanych z prowadzoną działalnością przez Spółkę. Trudno przyjąć też, że zapłata kary w wysokości 80.000 złotych miałaby negatywny wpływ na dalsze funkcjonowanie Spółki, której roczny dochód, na przestrzeni ostatnich kilku lat kształtuje się na poziomie ok. 2.000.000 złotych.

Jak trafnie przyjął organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, umorzenie należności publicznoprawnej jest instytucją nadzwyczajną, a jej zastosowanie może mieć miejsce jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które strona nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jej postępowania. Skoro takie okoliczności nie zachodzą w przedmiotowej sprawie to całkowita rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem zainteresowanego.

Sąd podziela pogląd Ministra Finansów, zgodnie z którym w szeroko rozumianym interesie publicznym leży także by świadczenia publiczne były realizowane, a inwestorzy budowlani nie byli pochopnie zwalniani z obowiązku ich zapłaty, w sytuacji gdy kara została nałożona w wyniku niezgodnego z prawem działania samego inwestora.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez Ministra Finansów przepisu art. 10 k.p.a. - tj. zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, należy stwierdzić, że jest on bezzasadny. W postępowaniu administracyjnym organu odwoławczego brak jest takich działań, które pozbawiałyby stronę skarżącą możliwości wypowiedzenia, co do zebranego w sprawie materiału dowodowego. Strona skarżąca przy piśmie Wojewody [...] z dnia 29 maja 2009 r. została poinformowana o przekazaniu jej odwołania do Ministra Finansów. A zatem do chwili wydania decyzji przez organ odwoławczy Spółka mogła uzupełnić swoje stanowisko zawarte w odwołaniu i wypowiedzieć się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego, kierując swoje wnioski bezpośrednio do Ministra Finansów. W tej kwestii inicjatywa należała do strony skarżącej. Z akt sprawy wynika, że skarżąca Spółka takich działań nie podjęła.

Mając na uwadze powyższą argumentację, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.).