Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Jarmasz, , , po rozpoznaniu w dniu 19 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. D. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/12 odrzucającego skargę B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 7 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług postanawia oddalić skargę kasacyjną.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 371/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę B. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 7 lutego 2012 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji stwierdził, że skarga została wniesiona po terminie, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej P.p.s.a.), co obligowało Sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 tej ustawy. Wskazano, że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżącego 14 lutego 2012 r., przy czym zawierała ona prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Termin ten upłynął 15 marca 2012 r., tymczasem skarga została złożona w urzędzie pocztowym 3 kwietnia 2012 r., a więc z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. Zaznaczono, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu.

W skardze kasacyjnej od powyższego postanowienia strona wniosła o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 42 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie za spełniające wymóg prawa doręczenie decyzji administracyjnej w inne miejsce niż opisane w tym przepisie;

2) art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przez uznanie, że skarga została złożona po terminie;

3) art. 40 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego przez uznanie, że pełnomocnictwo W. O. obejmowało wszystkie czynności postępowania administracyjnego, podczas gdy obejmowało ono wyłącznie reprezentowanie przed Dyrektorem Izby Skarbowej oraz przez uznanie, że w przedmiotowej sprawie pismo doręczyć należy pełnomocnikowi (mimo że jego pełnomocnictwo wygasło), nie zaś stronie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autorka wskazała, że skarżący otrzymał skarżoną decyzję 1 kwietnia 2012 r., a nie 14 lutego 2012 r., jak przyjął Sąd pierwszej instancji. Zdaniem strony Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż udzielenie pełnomocnictwa W. O. zmieniło adres do doręczeń w przedmiotowym postępowaniu (z adresu strony na adres pełnomocnika), mimo że z treści pełnomocnictwa to nie wynika, a organ powinien był wysłać decyzję do pełnomocnika, ale na jedyny adres stosowany w dotychczasowym postępowaniu, tj. na adres strony. Innego adresu zarówno strona, jak i pełnomocnik nie podali, a fakt reprezentowania strony przez pełnomocnika zmienił adresata korespondencji, ale nie zmienił adresu do doręczeń. Wskazano, że gdyby pełnomocnik chciał otrzymywać pisma na inny adres niż adres strony, z pewnością by o tym organ zawiadomił.

Strona wskazała też, że nawet gdyby uznać, że pełnomocnik winien otrzymywać korespondencję na inny adres niż adres strony, to należałoby stosować art. 42 § 1 K.p.a., a dopiero w przypadku niemożności doręczenia w tym trybie można przesyłkę doręczyć w każdym miejscu gdzie się adresata zastanie. Tymczasem pełnomocnik jest osobą fizyczną, a pisma nie doręczono ani w miejscu zamieszkania ani w miejscu pracy.

Nadto strona podniosła, że z pełnomocnictwa W. O. wynika, iż obejmuje ono jedynie czynności prawne przed Dyrektorem Izby Skarbowej, a zatem z chwilą wydania przez ten organ prawomocnej decyzji pełnomocnictwo wygasło.

Organ nie skorzystał z możliwości złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy przede wszystkim zaznaczyć, że nie zasługuje na aprobatę odwoływanie się przez autorkę skargi kasacyjnej do art. 40 § 1 i art. 42 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te nie znajdowały zastosowania w sprawie, gdyż postępowanie przed organami toczyło się w trybie regulowanym przepisami ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm., dalej O.p.) i to przepisy tej ustawy w zakresie doręczeń powinny być ewentualnie wskazywane jako podstawy kasacyjne. Stąd też powołane w związku z przepisami K.p.a. zarzuty kasacyjne nie mogą być uwzględnione, gdyż przepisy te nie mogły być naruszone przez organ w przedmiotowej sprawie.

Zaznaczyć należy, że choć co do zasady art. 183 § 1 P.p.s.a., przewidujący związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej, uniemożliwia temu Sądowi poprawianie czy uzupełnianie skargi kasacyjnej, w tym domyślanie się, który przepis w ocenie strony został naruszony, powołanie w rozpatrywanej skardze kasacyjnej jako naruszonego art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. wymaga zbadania, czy w istocie doszło do prawidłowego doręczenia decyzji organu odwoławczego, co z kolei wymusza sięgnięcie do treści odpowiednich, niepowołanych w skardze kasacyjnej, przepisów Ordynacji podatkowej. W innym przypadku niemożliwe byłoby ustalenie, czy prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął moment, w którym upłynął termin do wniesienia skargi w sprawie.

Wbrew argumentacji skargi kasacyjnej analiza akt sprawy i odpowiednich przepisów wskazuje na to, że Wojewódzki Sąd Administracyjny słusznie uznał, iż decyzja została prawidłowo doręczona 14 lutego 2012 r.

Należy wskazać, że decyzja została doręczona Kancelarii Prawnej, w ramach której działalność swą wykonuje W. O. Odbiór przesyłki 14 lutego 2012 r. potwierdził własnym podpisem W. O.

Niezrozumiały jest argument skargi kasacyjnej co do braku umocowania W. O. – autorka pisma zdaje się uważać, że znajdujące się w aktach pełnomocnictwo "do reprezentowania [skarżącego] przed Dyrektorem Izby Skarbowej w sprawie [nr przedmiotowej sprawy]" nie obejmuje umocowania do odebrania decyzji ostatecznej. Stanowiska tego Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela wskazując, że organ miał prawo uznać, iż tak skonstruowane pełnomocnictwo oznacza, że wszystkie podejmowane (po złożeniu tego pełnomocnictwa do akt sprawy) wobec skarżącego czynności powinny być przedsiębrane poprzez pełnomocnika – obejmuje to też doręczanie wszystkich pism w sprawie, w tym decyzji kończącej postępowanie. O tym, że w przypadku ustanowienia pełnomocnika to jemu (a nie stronie) doręcza się pisma, stanowi jednoznacznie art. 145 § 2 O.p.

Przepis art. 145 § 2 O.p. świadczy również o nietrafności argumentu strony co do tego, że ustanowienie pełnomocnika nie zmienia adresu do doręczeń z adresu strony na adres pełnomocnika. O ile w sytuacji, gdy organ odrębnym adresem pełnomocnika nie dysponuje, zasadne jest doręczanie pism pełnomocnikowi na adres strony, o tyle w momencie, w którym z akt sprawy będzie wynikał adres pełnomocnika, organ powinien doręczać pisma na ten adres. Zaznaczyć przy tym warto, że wskazana zmiana adresu do doręczeń będzie niejako automatyczna i nie będzie wymagała żadnego formalnego wskazania przez stronę na inny adres, pod który ma być kierowana korespondencja organu. Stąd zmiana adresu do doręczeń nie musi wynikać z treści pełnomocnictwa, a może być skutkiem późniejszych działań strony bądź pełnomocnika, których rezultatem będzie poinformowanie organu o adresie pełnomocnika. Z taką też sytuacją mamy do czynienia w sprawie – kierując do organu pismo w zakresie stanowiska w sprawie zgromadzonego materiału dowodowego pełnomocnik wyraźnie na kopercie wskazał adres nadawcy. Na adres ten została wysłana zaskarżona decyzja. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego organ prawidłowo uznał, że mógł kierować do pełnomocnika korespondencję na ten adres, zamiast na adres strony.

Ostatnim z argumentów skargi kasacyjnej jest to, że przesyłka nie została doręczona ani w miejscu zamieszkania ani w miejscu pracy pełnomocnika. Z załączonego do skargi kasacyjnej oświadczenia W. O. wynika przy tym, że pojęcie "miejsca pracy" jest rozumiane jako powiązane z miejscem wykonywania obowiązków pracownika w rozumieniu Kodeksu pracy – W. O. oświadczył mianowicie, że nie jest pracownikiem w rozumieniu prawa polskiego. Z tak skonstruowanej argumentacji należałoby wnioskować, że w ocenie strony nie było możliwe doręczenie W. O. korespondencji w "miejscu pracy", bowiem osoba niebędąca pracownikiem takiego miejsca nie ma. Stanowisko to nie zasługuje w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na podzielenie. Zdaniem Sądu "miejsce pracy", o którym mowa w art. 148 § 1 O.p., jest to każde miejsce, w którym adresat pisma wykonuje pracę, bez względu na podstawę prawną świadczenia. Tak samo jak miejsce pracy należy rozumieć miejsce prowadzenia przez adresata działalności gospodarczej (por. np. wyrok NSA z 4 stycznia 2012 r., II FSK 1292/10). Zatem doręczenie przesyłki na adres Kancelarii Prawnej, w ramach której pełnomocnik skarżącego wykonuje swą działalność zawodową (co nie jest kwestionowane), uznać należy za doręczenie w "miejscu pracy".

Skoro żaden z argumentów rozpatrywanej skargi kasacyjnej nie wskazuje skutecznie na to, by Sąd pierwszej instancji błędnie uznał, że decyzję organu odwoławczego doręczono stronie 14 lutego 2012 r., należy przyjąć, że ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w tym względzie są prawidłowe. Konstatacja ta skutkuje uznaniem, że Sąd pierwszej instancji słusznie uznał, że termin do wniesienia skargi, o którym mowa w art. 53 § 1 P.p.s.a. upłynął 15 marca 2012 r., a skarga wniesiona 3 kwietnia 2012 r. jest skargą wniesioną po terminie i tym samym podlegającą odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a.

Z tych to względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 w zw. z art. 182 § 1 P.p.s.a.