Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Józef Maleszewski po rozpoznaniu w dniu 3 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T. O. na bezczynność albo przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w przedmiocie czynności nadzorczych postanawia odrzucić skargę.

T. O. wniósł skargę na bezczynność/przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę w kontekście nadzorczym zarzucając "brak skutecznego egzekwowania i możliwego do kontroli wyjaśnienia torów postępowań art. 73 KPA/UDIP/art. 15 RODO wobec USC [...]". Skarżący wyjaśnił, że skarga nie dotyczy wyłącznie braku działania lub przewlekłości, lecz zaniechania organu nadzoru polegającego na niewytworzeniu weryfikowalnej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Dalej skarżący wskazał, że przedmiotem skargi jest fakt, że organ nadzoru (Wojewoda) pomimo przedłożonych, ustrukturyzowanych wniosków oraz ofert dowodowych nie zapewnił skutecznego, możliwego do kontroli merytorycznego badania ani egzekwowania działań wobec USC, w szczególności nie wymusił powstania audytowalnej podstawy faktycznej.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda podniósł, że przedmiotowa skarga nie znajduje podstaw prawnych bowiem przed tym organem nie toczy się żadne postępowanie, w którym stroną postępowania jest skarżący. Wojewoda poinformował również, że po przeprowadzeniu czynności nadzorczych na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (j.t. Dz.U. z 2025 poz. 594 ze zm. – dalej ustawa) w korespondencji z 11 czerwca 2025 r., 7 i 18 lipca 2025r, 19 września 2025 r. oraz 19 grudnia 2025 r. odniósł się do kwestii poruszanych przez T. O..

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył co następuje:

Merytoryczne rozpoznanie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia.

W rozpoznawanej sprawie skarga podlega odrzuceniu, bowiem przedmiot zaskarżenia nie podlega kontroli sądu administracyjnego. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2024r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm. – dalej p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na:

1. decyzje administracyjne;

2. postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty;

3. postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie;

4. inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 i 2185), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2022r. poz. 2651 i 2707), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2022 r. poz. 813, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw;

4a.pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii;

5. akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej;

6. akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej;

7. akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego;

8. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a;

9. bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw.

Powyższe unormowania wyznaczają zakres kognicji sądów administracyjnych, wyjaśniając, jakie konkretnie działania organów administracji publicznej i w jakim przedmiocie bezczynność tych organów może być zaskarżona do sądu administracyjnego. Tym samym kontrola działalności administracji publicznej, sprawowana przez sądy administracyjne, ma charakter ograniczony, co oznacza, że objęte są nią jedynie działania administracyjne, czy ich brak, wskazane w ustawie. Przedstawiony katalog ma charakter zamknięty, co ma tę konsekwencję, że wniesienie skargi wykraczającej poza ten zakres, skutkuje jej odrzuceniem jako niedopuszczalnej zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Ze wskazanej regulacji wynika w szczególności, że zakres właściwości rzeczowej sądów administracyjnych - jeżeli chodzi o kontrolę bezczynności - wyznacza katalog aktów oraz czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. oraz w sprawach dotyczących innych niż określone w punktach 1 - 3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Powyższy katalog rozszerzają nadto przepisy ustaw szczególnych, które przewidują kontrolę sądu administracyjnego w sprawach nieprzewidzianych w art. 3 § 2 p.p.s.a.

Regulacja ta determinuje uznanie, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne nie obejmuje orzekania w sprawach skarg na bezczynność organu w przedmiocie podjęcia działań w trybie nadzoru. Taka skarga nie jest zatem dopuszczalna, a w konsekwencji - podlegać będzie odrzuceniu.

Postępowanie nadzorcze w przedmiocie wydania rozstrzygnięcia nadzorczego w oparciu o art. 11 ust. 1 ustawy stanowi instrument nadzoru nad rejestracją stanu cywilnego, nie przewidując tym samym wydawania decyzji w indywidualnej sprawie administracyjnej. Jednocześnie ani przepisy p.p.s.a., ani przepisy ustawy nie przewidują sądowej kontroli pism informacyjnych wystosowywanych przez wojewodę do strony w ramach odpowiedzi na zgłoszenie potrzeby podjęcia czynności nadzorczych. Zatem także skarga na bezczynność w tym zakresie jest niedopuszczalna. Z wyjaśnień organu zawartych w odpowiedzi na skargę wynika zresztą, że Wojewoda nie prowadzi obecnie żadnego postępowania, którym stroną byłby skarżący.

Z uwagi na powyższe rozważania wniesione do Wojewody przez skarżącego pisma dotyczące działalności USC Kramsk nie mogły zainicjować postępowania nadzorczego, w ramach którego byłyby wydane przez organ akty indywidualne o charakterze władczym podlegające kontroli sądowej. Oceniając zarzuty stawiane Wojewodzie, wskazać należy, że odpowiadają one raczej kodeksowej charakterystyce skargi powszechnej uregulowanej w art. 227 k.p.a., która jest odformalizowanym środkiem obrony i ochrony różnych interesów podmiotów, które nie dają podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego albo też nie mogą stanowić podstawy powództwa lub wniosku zmierzającego do wszczęcia postępowania sądowego. Przedmiot zaskarżenia, jakim byłaby bezczynność organu w zakresie jej rozpoznania, nie mieściłby się w ramach zakreślonych przepisem art. 3 § 2 p.p.s.a.

Skargi powszechne są załatwiane w samodzielnym jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialnotechniczną zawiadomienia skarżącego o sposobie załatwienia sprawy. Do rozpatrywania tego rodzaju skarg, właściwe są organy państwowe, działające w trybie określonym w Dziale VIII k.p.a. "Skargi i wnioski". Sąd administracyjny "nie jest właściwy do rozpoznawania skarg powszechnych w rozumieniu działu VIII KPA, a więc skarg związanych z krytyką należytego wykonywania zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników (art. 227 KPA)" (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis).

Skoro zatem niniejsza skarga nie dotyczyła wykonywania zadań administracji publicznej w formach prawnych poddanych przez ustawodawcę kontroli sądu administracyjnego, to na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. podlegała ona odrzuceniu, bowiem jej wniesienie było niedopuszczalne.