Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Zubrzycki , po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia R. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 23 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Wr 706/25 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi R.D. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy XI/2019 r. do III/2020 r. postanawia: 1) uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnego we Wrocławiu, 2) zwrócić R. D. ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.

Zaskarżonym postanowieniem z 23 lutego 2026 r., sygn. akt I SA/Wr 706/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: WSA, Sąd pierwszej instancji), działając na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: P.p.s.a.), oddalił wniosek R. D. (dalej: strona, skarżąca) o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej we Wrocławiu (dalej: DIAS) z 12 sierpnia 2025 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za okresy XI/2019 r. do III/2020 r.

W uzasadnieniu Sąd podał, że skarżący nie uprawdopodobnił okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący lakonicznie uzasadnił swój wniosek, który nie został uargumentowany chociażby konkretnymi i aktualnymi danymi dotyczącymi sytuacji finansowej, które umożliwiałyby ich konfrontację z ewentualnymi wynikającymi z wykonania decyzji organu I instancji konsekwencjami, mogącymi prowadzić do stwierdzenia wystąpienia przesłanki zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

- art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 163 § 2 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że w sprawie brak jest uprawdopodobnienia, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, ani spowodowania trudnych do odwrócenia skutków dla skarżącego pomimo, że wykonania zaskarżonej decyzji prowadzi do realnego i pogłębiającego się pogorszenia sytuacji majątkowej skarżącego (zaś skarżący przedstawił do akt sprawy wszelkie dostępne dowody i informacje dotyczące jego sytuacji majątkowej).

Mając na uwadze powyższe, skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji DIAS w z 12 sierpnia 2025 r. Ewentualnie, uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

W każdym z tych dwóch przypadków, o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Przepis art. 61 § 3 P.p.s.a. przewiduje możliwość wstrzymania przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności na wniosek strony, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia stronie znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Należy przy tym mieć na uwadze, że skoro ustawa przyznaje stronie prawo do wystąpienia do sądu z takim wnioskiem, ograniczając jednakże możliwość udzielenia tej stronie ochrony tymczasowej od wystąpienia choć jednej z dwóch ww. przesłanek, to obowiązkiem strony jest wskazanie we wniosku okoliczności na poparcie spełnienia przynajmniej jednej z tychże przesłanek. Innymi słowy, wprawdzie decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, jednakże powinna ona mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku, poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 26 listopada 2007 r., II FZ 338-339/07).

Sąd rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji powinien jednak uwzględnić nie tylko treść samego wniosku, ale także mieć na uwadze całe akta sprawy w rozumieniu art. 133 P.p.s.a.

W świetle powyższych rozważań Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji został sformułowany w sposób nieprecyzyjny. Powyższe nie pozwalało jednak Sądowi pierwszej instancji na pominięcie faktu, że jako przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu strona jednoznacznie wskazała swoją trudną sytuację finansową oraz rodzinną. W tym zakresie skarżący trafnie podniósł, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji przedstawiono konkretne i udokumentowane dowody dotyczące jego stanu majątkowego, w szczególności dokumenty załączone do wniosku o przyznanie prawa pomocy, do których to okoliczności Sąd pierwszej instancji meriti w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w żaden sposób się nie odniósł.

W tej sytuacji - na podstawie art. 133 P.p.s.a. - Sąd pierwszej instancji, mimo braku dokumentacji obrazującej powyższe okoliczności przy samym wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, powinien był zweryfikować te okoliczności (dotyczące trudnej sytuacji majątkowej strony), czyniąc to pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a., w oparciu o dostępną dla tego Sądu dokumentację znajdującą się w aktach sprawy przy wniosku strony o przyznanie prawa pomocy.

Nie ulega wątpliwości, że gdy Sąd dysponuje taką dokumentacją, złożoną wprawdzie w ramach innej instytucji procesowej (prawa pomocy), brak jest przeszkód aby wykorzystać ją na potrzeby niniejszego postępowania wpadkowego, tj. postępowania z wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, kiedy - jak już wyżej wskazano - strona jako przesłankę uzasadniającą udzielenie jej ochrony tymczasowej powołuje okoliczność, którą ma wykazać również wnioskując o przyznanie prawa pomocy (możliwości finansowe i konsekwencje związane z pogorszeniem sytuacji majątkowej). W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, wydając zaskarżone postanowienie był w posiadaniu dokumentacji finansowej, ale w żaden sposób nie odniósł się do niej merytorycznie w uzasadnieniu rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Tymczasem Sąd pierwszej instancji mógł zbadać sytuację finansową skarżącego na podstawie dokumentów przedłożonych do wniosku o przyznanie prawa pomocy pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 P.p.s.a

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdzając naruszenie w niniejszej sprawie przez Sąd pierwszej instancji art. 61 § 3 P.p.s.a. - na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. - uchylił kwestionowane postanowienie i przekazał sprawę WSA we Wrocławiu do ponownego rozpoznania.

Sąd ten wydając ponownie rozstrzygnięcie w sprawie obowiązany będzie merytorycznie rozpoznać wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, uwzględniając okoliczności faktyczne tej sprawy wynikające z jej akt, w szczególności z dokumentacji złożonej przez stronę z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy.

Z kolei o zwrocie kwoty uiszczonej tytułem wpisu od zażalenia orzeczono jak w punkcie drugim sentencji postanowienia na podstawie art. 232 § 1 pkt 2 P.p.s.a.