Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 5 lutego 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Paweł Miładowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędzia del. WSA Jan Szuma po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi Grupy Wyborców Gminy Supraśl na postanowienie Komisarza Wyborczego w Białymstoku I z dnia 22 stycznia 2024 r., Nr 10/2024 w przedmiocie zmiany postanowienia w sprawie podziału Gminy Supraśl na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu postanawia: odrzucić skargę.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 stycznia 2024 r., Nr 10/2024, Komisarz Wyborczy w Białymstoku I, na podstawie art. 419 § 2 w zw. z art. 419 § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. – Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2023 r. poz. 2408), zwanej dalej "K.w.", dokonał zmiany własnego postanowienia z dnia 28 kwietnia 2023 r., Nr 52/2023, w sprawie podziału Gminy Supraśl na okręgi wyborcze, ustalenia ich granic, numerów oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

W zaskarżonym postanowieniu zawarto pouczenie, zgodnie z którym na postanowienie służy m.in. wyborcom w liczbie co najmniej 15 prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania postanowienia do publicznej wiadomości poprzez opublikowanie na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Białymstoku; a także że skargę wnosi się za pośrednictwem Komisarza Wyborczego w Białymstoku I; a zgodnie z art. 9 § 1 K.w. przez upływu terminu do wniesienia skargi należy rozumieć dzień złożenia skargi Komisarzowi Wyborczemu w Białymstoku I.

Zaskarżone postanowienie opublikowano na stronie internetowej Krajowego Biura Wyborczego Delegatury w Białymstoku w dni 22 stycznia 2024 r.

W dniu 29 stycznia 2024 r. została złożona do Komisarza Wyborczego w Białymstoku I skarga Grupy Wyborców Gminy Supraśl, do której dołączono załącznik w postaci listy mieszkańców, którzy podpisali się pod skargą (bez wskazania numerów PESEL).

W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy w Białymstoku I podniósł, że skarga została wniesiona po terminie, a gdyby przyjąć, że skarga zasługuje na rozpoznanie to i tak nie jest zasadna (merytorycznie).

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega odrzuceniu.

Ma rację Komisarz Wyborczy w Białymstoku I, że przedmiotowa skarga została złożona po terminie.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", sąd odrzuca skargę wniesioną po upływie terminu do jej wniesienia; zaś stosownie do art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne.

Należy wskazać, że tryb i termin zaskarżenia postanowienia Komisarza Wyborczego w sprawie okręgów wyborczych do rad gmin określają przepisy Kodeksu wyborczego.

Zgodnie z art. 420 § 1 K.w. "na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych zainteresowanej radzie gminy, a także wyborcom w liczbie co najmniej 15, przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 419 § 4. Skargę wnosi się za pośrednictwem komisarza wyborczego. Komisarz wyborczy w terminie 2 dni przekazuje skargę Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę oraz informacją o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wpływu i wydaje orzeczenie, doręczając je niezwłocznie wnoszącym skargę oraz komisarzowi wyborczemu. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny".

Stosownie do art. 420 § 3 K.w. "w zakresie nieuregulowanym w kodeksie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634, 1705 i 1860) dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z wyłączeniem art. 52-55, art. 61 § 2-6, art. 90, art. 91 § 2, art. 93, art. 96-122, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b, pkt 2 i 3 oraz art. 243-262, z tym, że termin, o którym mowa w art. 193 tej ustawy wynosi 5 dni".

W tym miejscu należy wskazać, że zgodnie z art. 420 § 1 K.w. ww. Grupie Wyborców przysługiwało prawo do wniesienia skargi w terminie 3 dni od daty podania do publicznej wiadomości postanowienia, o którym mowa w art. 419 § 4. W okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie podano do publicznej wiadomości w dniu 22 stycznia 2024 r. (data publikacji na stronie internetowej Krajowego Biura Wyborczego Delegatury w Białymstoku), a więc do dnia 25 stycznia 2024 r. ww. Grupie Wyborców przysługiwał termin do wniesienia skargi. Zgodnie zaś z art. 9 § 1 K.w. "ilekroć w kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi, odwołania lub innego dokumentu do sądu, organu wyborczego, urzędu gminy, konsula albo kapitana statku, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi, odwołania lub innego dokumentu w sądzie, organowi wyborczemu, w urzędzie gminy, w konsulacie lub kapitanowi statku". W tej sytuacji termin 3-dniowy do wniesienia skargi, mógł być zachowany jedynie wówczas, gdyby skarga w tym terminie została złożona lub doręczona przez operatora pocztowego organowi wyborczemu. W świetle art. 9 § 1 K.w. dla zachowania terminowości wniesienia skargi nie ma wyłącznie znaczenia fakt nadania skargi w Urzędzie Pocztowym lub inne działania strony skarżącej, ponieważ w procedurze wyborczej ma znaczenie dzień złożenia skargi organowi wyborczemu. Wymieniony wyżej przepis wprowadza odmienne uregulowanie odnośnie zachowania terminu, aniżeli przewidziane w przepisach p.p.s.a. O zachowaniu 3-dniowego terminu do wniesienia skargi na zaskarżone postanowienie organu wyborczego decyduje bowiem data fizycznego wpłynięcia skargi do organu wyborczego. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. postanowienia NSA: z 23 lutego 2016 r., II OSK 103/16; z 11 października 2017 r. II OZ 1056/17; z 21 grudnia 2021 r., III OZ 1263/21; z 1 lipca 2022 r., III OZ 419/22) i Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę pogląd ten w pełni aprobuje.

Jeżeli zatem w niniejszej sprawie termin do wniesienia skargi przysługiwał do dnia 25 stycznia 2024 r., a skarga fizycznie dotarła do organu wyborczego w dniu 29 stycznia 2024 r., to tym samym zaistniały podstawy do stwierdzenia, że tak wniesiona skarga została złożona po terminie, o jakim mowa w art. 420 § 1 w zw. z art. 9 § 1 K.w., co uprawnia do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 1 i 3 K.w.

Ponadto w związku z tym, że skarżący w skardze nie podali swoich numerów PESEL, należy dodatkowo wskazać, że z art. 420 § 3 K.w. wynika, iż do wniesienia skargi przez grupę co najmniej 15 wyborców na postanowienie Komisarza Wyborczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "pismo strony powinno ponadto zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku".

Niedopełnienie przez Grupę Wyborców wymogu skargi z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a. oznacza, że wniesienie skargi w ten sposób nie jest skuteczne, co oznacza, że tak wniesiona skarga jest niedopuszczalna. Takie okoliczności uprawniają do zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 1 K.w. i w zw. z art. 420 § 3 K.w. i odrzucenia skargi także i z tej przyczyny. Dodatkowo należy wskazać, że przepis art. 420 § 1 K.w. nie przewiduje możliwości uzupełniania braków formalnych skargi. W związku z tym każdy brak powodujący niedopuszczalność skargi lub niemożność nadania jej prawidłowego biegu powinien skutkować odrzuceniem skargi (por. B. Dauter, J. Zbieranek [w:] K. W. Czaplicki, S. J. Jaworski, A. Kisielewicz, F. Rymarz, B. Dauter, J. Zbieranek, Kodeks wyborczy. Komentarz, wyd. II, Warszawa 2018, komentarz do art. 420). W interesie społecznym jest aby rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało wydane z zachowaniem zasady szybkości postępowania. Ponadto na konieczność procedowania z zachowaniem tej zasady zwrócił także uwagę Trybunał Konstytucyjny w postanowieniu z dnia 18 lipca 2013 r. w sprawie Ts 194/12 (OTK-B 2013, nr 4, poz. 407), wydanym w sprawie, w której skarżący zakwestionował m.in. zgodność art. 9 § 1 K.w. z Konstytucją. Trybunał, dokonując wykładni art. 9 § 1 K.w., podkreślił, że postępowania wszczynane w omawianym trybie jako prowadzone, co do zasady, w toku kampanii wyborczej wymagają przyspieszonego i szczególnego procedowania. Takie rozwiązanie, polegające na odrzuceniu skargi z przyczyn formalnych bez uprzedniego wezwania strony do uzupełnienia braków, ze względu na konieczność dochowania pięciodniowego, ustawowego terminu na rozpoznanie sprawy, jest możliwe ze względu na treść art. 420 § 3 K.w. Według tego przepisu, w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie wyborczym, do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy p.p.s.a. dotyczące spraw ze skarg. Ponadto należy zauważyć, że w sprawach z Kodeksu wyborczego ustawodawca wprowadził zasadę stosowania przepisów p.p.s.a. nie wprost, a odpowiednio, co za tym idzie, z uwzględnieniem charakteru postępowania, w którym zawarte jest ww. odesłanie. Nie ulega wątpliwości, że listowne doręczenie wezwań do uzupełnienia braku formalnego skargi, a następnie oczekiwanie na wpłynięcie odpowiedzi, skutkowałoby wydaniem orzeczenia z rażącym uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 420 § 1 K.w.

Dodatkowo należy wskazać, że z ww. stanowiskiem Trybunału Konstytucyjnego koresponduje pogląd doktryny, zgodnie z którym procedura wyborcza oraz jej szczegółowy bieg (tok) zostały poddane "bezwzględnemu" kalendarzowi wyborczemu (zob. W. Kręcisz, Glosa do postanowienia NSA z dnia 21 maja 2018 r., II OZ 584/18, ZNSA 2018, nr 4, s. 73) – por. postanowienie NSA z 19 grudnia 2023 r., II OKW 1/23.

Z tych względów, na podstawie art. 193 w związku z art. 58 § 1 pkt 2 i 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 1 K.w. i w zw. z art. 420 § 3 K.w., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.